’Misbruik binnen de krijgsmacht stond in één keer op de agenda’

door George Marlet

Trouw kijkt terug op 2006, met mensen die het nieuws haalden. Vandaag: Marlies Verhoef, die de Tjerk Hiddes-affaire aanzwengelde.

Het was de bedoeling het verhaal van ’Anja’ (een schuilnaam) genuanceerd te brengen. Marlies Verhoef (41), redacteur van OpLinie, het blad van de militairenbond AFMP/FNV, wist dat ze met het interview explosief materiaal in handen had. De 20-jarige oud-matroos had Verhoef verteld hoe ze eind 2004 aan boord van het fregat Tjerk Hiddes was aangerand. Ze deed aangifte, maar trok die in toen ze steeds meer gepest werd. De hele bemanning wist van de aangifte. De commandant zou het misbruik hebben afgedaan als ’geintjes van de jongens’.

„Ik ben de eerste keer met de advocaat van de AFMP/FNV meegegaan naar Anja, ter introductie. Daarna heb ik haar nog vier keer gesproken en op verschillende manieren bevraagd. Ik wilde zeker zijn. Op een gegeven moment beslis je dat je haar gelooft. Anja is een standvastige dame. Ze kwam steeds met hetzelfde verhaal. Ze was van het begin af aan stellig: dit mag niet in de doofpot.” Nog voordat het interview in OpLinie verscheen, lag het verhaal op straat. De Telegraaf had er lucht van gekregen. „Op dat moment voelde ik dat we het niet droog zouden houden. Voor je het weet staan er de wildste verhalen in de krant. Toen heb ik maar een tipje van de sluier opgelicht.”

De Telegraaf pakte op 23 maart uit op de voorpagina, met als kop ’Fregat Tjerk Hiddes was Sodom en Gomorra’. Verhoef: „Het verhaal was uit zijn verband gerukt. Dit was niet de intentie die Anja en wij hadden. Wij hadden het genuanceerd willen brengen. Dit was Anja’s verhaal. Ze wilde geen ranzige details, maar puur het feit naar buiten brengen dát seksueel misbruik voorkomt. Niet meer en niet minder.”

De voortijdige publiciteit had wel effect. De media stonden bol van de verhalen. „We hadden niet gedacht dat één zaak zo’n impact zou hebben, Anja zeker niet. Misbruik binnen de krijgsmacht stond in één keer op de agenda.”

De avond vóór de publicatie had staatssecretaris Van der Knaap al een commissie geïnstalleerd die het misbruik moest onderzoeken. Aanvankelijk ging het om het gedrag op de Tjerk Hiddes, maar al gauw werd de opdracht verbreed tot onderzoek naar wangedrag binnen de krijgsmacht. De commissie-Staal kwam eind september met de dringende aanbeveling om meer werk te maken van het signaleren en bestraffen van ongewenst gedrag. Volgens de commissie heeft een op de zes vrouwen in de krijgsmacht last van ongewenst seksueel gedrag. De defensieleiding nam de aanbevelingen onmiddellijk over en werkt nu onder meer aan een nieuwe gedragscode en het aanleren van ’sociaal leiderschap’.

Anja is al eerder door de marine ontslagen. Ze leert nu voor tandartsassistente en begint ’na acht heel zware maanden langzaam overeind te krabbelen’. Marlies Verhoef is blij dat ze Anja zelf buiten de publiciteit heeft kunnen houden. „Ze heeft nadrukkelijk gezegd: ik wil het via de AFMP naar buiten brengen en aan de kaak stellen, maar niet zelf bekend worden. Dat is gelukt.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden