Review

Miricioiù is een Iris om te koesteren

Pietro Mascagni verschiet in zijn opera 'Iris' (1898) het kruit behoorlijk vroeg. Binnen tien minuten mondt de orkestrale inleiding uit in de verzengende en overrompelende 'Inno al Sole' (Hymne aan de zon), waarin koor en orkest eendrachtelijk uitkomen bij een gigantische climax die doet vrezen voor de rest van de opera. Machtig mooi hoe het Radio Symfonie Orkest en het Groot Omroepkoor onder leiding van Jean-Yves Ossonce het publiek in de Matinee op de vrije zaterdag al zo vroeg in extase brachten. En gelukkig had de Matinee genoeg troeven in huis - zoals sopraan Nelly Miricioiù - om ook de volgende twee uur op de punt van de stoel te blijven.

'Iris' is geen populair werk. De uitvoeringen in Nederland (mislukte première 1905, sporadische pogingen tot 1930) kenden geen succes. Legendarisch evenwel werd de uitvoering in de Vara-matinee in 1963, waarin Matinee-koningin Magda Olivero de titelrol zong. De piraten-opname van die middag geldt onder verzamelaars als uitermate geliefd. Precies veertig jaar later zette de Matinee 'Iris' opnieuw op het affiche, nu voor Olivero's troonopvolgster Miricioiù.

Rondom haar plaatste stemmenkenner Mauricio Fernández een internationaal gevierde bariton (Paolo Gavanelli), een heerlijk onstuimige jonge tenor (Nicola Rossi Giordano) en de levende legende Nicolai Ghiaurov, de Bulgaarse bas die wereldfaam verwierf en die tot de beste zangers van de afgelopen eeuw gerekend moet worden. Met zulke vocale toppers kon het niet anders of deze 'Iris' moest het succes van de uitvoering van veertig jaar terug wel evenaren.

Mooi zo. De onfortuinlijke 'Iris' kan model-uitvoeringen als deze goed gebruiken, want al is het geen uitgebalanceerde opera en zeker niet Mascagni's beste werk, 'Iris' verdient het niet om veertig jaar als een verwaarloosd bolgewas steeds maar niet geplant te worden. Het symbolische verhaal over het Japanse meisje Iris, dat in de val gelokt wordt, in een bordeel terechtkomt, door haar blinde vader wordt vervloekt, in de goot sterft maar door ontluikende bloemen naar het helle zonlicht wordt gedragen is onevenwichtig. Hoe mooi Iris' solo-scène in de slot-akte ook is en hoe slim Mascagni de Hymne aan de zon aan het einde ook laat terugkeren, dramaturgisch is de derde akte uitermate zwak.

De muziek van Mascagni is echter heerlijk onversneden Italiaans. 'Iris' kwam zes jaar vóór dat andere zielige Japanse meisje - Puccini's 'Madama Butterfly - en ondanks enkele rake 'Japanse' effecten is Mascagni in tegenstelling tot Puccini niet op zoek naar een Japans coloriet. De zangers kunnen zich uitleven in waar ze goed in zijn. Zoals zo vaak begon Miricioiù tamelijk onopvallend aan haar rol. Het lijkt wel of ze samen met het publiek moet opwarmen voor de grote momenten die in het verschiet liggen. Zijn die er eenmaal dan vlamt Miricioiù en heeft zij de argeloze luisteraar zo bij de kladden gevat dat ontsnappen niet meer mogelijk is. Na de hartverscheurend en weergaloos gezongen hoge b aan het slot van haar aria, knapte er iets in de zaal en kon Miricioiù zich laven aan de warmte van een ovationeel applaus.

Rossi Giordano, fantastisch vrij zingend en met de knappe uitstraling van een Italiaan uit de vijftiger jaren scoorde eveneens onder de Matinee-gangers. Het is fijn om te weten dat hij naast Miricioiù bij De Nederlandse Opera in Bellini's 'Norma' zal verschijnen. De aanwezigheid van Ghiaurov was bijzonder. Dertig jaar terug trad hij ook al eens op in de Matinee. De glans is grotendeels van de stem af, maar persoonlijkheid is er nog in overvloed. Een trouwe Matinee-ganger schonk hem na afloop een opname van die Matinee van dertig jaar terug; de grote Ghiaurov was door die geste bijzonder geroerd. Het tekent de sfeer van de opera-matinees en het zou zonde zijn als die door de 'overname' van de Avro en de Tros zou verdwijnen. Miricioiù keert overigens in het volgende Matinee-seizoen al terug voor Bellini's 'Il pirata'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden