Naschrift

Mira Markovic (1942-2019) was de drijvende kracht achter Milosevic

Mira Markovic, vrouw van de Servische president Slobodan Milosevic in 2001 tijdens een bijeenkomst in het parlement in Belgrado. Beeld EPA

Ze was de enige op wie Slobodan Milosevic echt vertrouwde. Mirjana Markovic en hij waren onafscheidelijk.

“Niet het Oosten en ook niet het Westen heeft hem verraden. De enige persoon die hem kan verraden, dat ben ik.” Aldus Mirjana ‘Mira’ Markovic tegen de New York Times, nadat Servië in 2001 haar man Slobodan Milosevic arresteerde en op het vliegtuig naar Nederland zette voor berechting door het Joegoslavië-tribunaal. Markovic wist dat ze grote invloed had op de voormalige Servische en Joegoslavische president. Zondag overleed ze in Moskou op 76-jarige leeftijd aan de gevolgen van een longontsteking.

Hoewel Markovic nooit formeel een bestuurlijke functie heeft gehad, geldt ze als een van de invloedrijkste vrouwen op de Balkan van de vorige eeuw. Ze wordt zelfs gezien als drijvende kracht achter de politieke ambities van haar man. De twee leerden elkaar kennen op de middelbare school in de Servische  (toen nog Joegoslavische) stad Pozarevac en waren sindsdien onafscheidelijk. Al snel werden ze beiden lid van de communistische partij.

Toen Markovic Milosevic tijdens zijn diensttijd eens opzocht in de kustplaats Zadar, zou ze hebben stilgestaan bij een portret van Josip Broz Tito, destijds president van het grote Joegoslavië. Tegen haar neef zei ze: ‘Zo zal Slobo’s portret er ooit ook bij staan’, schreef de Servische journalist Slavoljub Djukic in een biografie van het echtpaar.

Markovic promoveerde in de sociologie aan de universiteit van Belgrado en onderwees onder meer leninisme en marxisme.

Zelfmoord

De ontwikkeling van de ‘obsessieve en pathologische liefde’ van het echtpaar wordt wel toegeschreven aan tragische gebeurtenissen uit hun jeugd. Milosevic’ ouders pleegden beiden zelfmoord. Markovic’ communistische moeder werd in de Tweede Wereldoorlog gevangen genomen door de Duitsers en vermoord. In Servië stond Markovic bekend als ‘de dame met de bloem in het haar’. In een interview verklaarde ze dat ze die droeg als eerbetoon aan haar moeder, die ermee getooid was op een van de weinige foto’s die er van haar waren. Markovic’ vader heeft zijn dochter nooit erkend.

Markovic was de enige persoon op wie Milosevic echt vertrouwde, schrijft biograaf Djukic. Ook tijdens de oorlogen in Kroatië, Bosnië en Kosovo van de jaren negentig, toen Joegoslavië uit elkaar viel en Milosevic president was. Milosevic zou op een gegeven moment bereid zijn geweest af te treden, maar Markovic praatte hem dat uit zijn hoofd. Uiteindelijk werd hij in verkiezingen verslagen en en 2001 het land uitgezet om berecht te worden.

Markovic vluchtte naar Moskou en kreeg daar politiek asiel. Servië zocht haar voor onder meer grootscheepse zwendel met overheidsgeld. Ook wordt ze in verband gebracht met de moord op een prominente journalist. Bewezen is haar betrokkenheid nooit.

Lees ook:

‘Alles is voor niets geweest’

Het had het proces van de eeuw moeten worden, maar de berechting van Slobodan Milosevic werd een nachtmerrie voor het Joegoslavië-tribunaal. Jarenlang sleepte de zaak zich voort, niet om te eindigen met een uitspraak maar met het overlijden van de oud-president.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden