Reportage

Minne (11) vertelt het oorlogsverhaal van haar overgrootmoeder: ‘Ze werd met een nummer aangesproken, best raar’

Emmy Drop-Menko (in de blauwe jas) vertelt in Madurodam haar oorlogsverhaal. Beeld Inge van Mill

Tijdens de ‘verhalendag’ in Madurodam, de aftrap van een reeks projecten in aanloop naar de jaarlijkse kinderherdenking van de Tweede Wereldoorlog, vertellen jong en oud persoonlijke oorlogsverhalen.

Achter de helblauwe winterjas van de 81-jarige Emmy Drop-Menko raast af en toe een vrolijke gele miniversie van een NS-trein langs. De oudere joodse vrouw uit Arnhem zit op een stoel midden in fris en zonovergoten Madurodam en neemt de microfoon aan. Tegenover haar strijkt een groepje basisscholieren neer. “Ik ben hier vandaag gekomen om jullie te vertellen wat er met mij in de oorlog is gebeurd”, begint ze.

Haar verhaal over de moord op haar familieleden in concentratiekamp Sobibor in 1943, over haar tante in het verzet, over haar eigen verblijf in verschillende pleeggezinnen, doet de eerst nog vrolijk kwetterende kinderen snel verstommen. Als 4-jarig meisje wordt ze van haar familie gescheiden, uit veiligheidsoverwegingen. Ze wisselt enkele keren van pleeggezin, wat voor haar traumatisch is. “Iedere keer raakte ik weer een moeder kwijt, eerst mijn eigen moeder, daarna mijn pleegmoeder”, vertelt ze.

Drop-Menko is een van zes overlevenden en zes veteranen van vredesmissies die dinsdag met in totaal 300 basisscholieren verdeeld over groepjes in gesprek is. Deze ‘verhalendag’ dient als aftrap van een reeks projecten op scholen in het hele land in aanloop naar de jaarlijkse kinderherdenking van de Tweede Wereldoorlog in Madurodam op 4 mei. Er wordt gesproken over het belang van het verdedigen van de vrijheid en over het nut van herdenken.

De 11-jarige Minne uit Grootschermer (Noord-Holland) vertelt op de plenaire introductie voor alle aanwezigen óók over de oorlog, maar dan het verhaal van haar overgrootmoeder Marie Blommaart. “Ik heb dit verhaal in het weekeinde nog op haar geoefend”, vertelt Minne van tevoren. Ze is met haar ouders en haar oma, dochter dus van Blommaart, naar Madurodam afgereisd. Marie Blommaart is nu 98 jaar, maar nog glashelder, zegt Minne. Ze kon haar achterkleindochter uitstekend haar oorlogsgeschiedenis vertellen. En dat verhaal geeft Minne nu door.

Die overgrootmoeder was 19 jaar oud toen de oorlog begon en werd actief in het verzet in Zeeland door onder meer de illegale verzetskrant Trouw rond te brengen. Ze werd in 1943 opgepakt, verhoord en zat vast in kampen Haaren en Vught.

Nummer 0840

Minne toont haar mede-scholieren een stuk van de gestreepte grijs-zwarte jurk die haar overgrootmoeder in Vught moest dragen met haar nummer 0840. “Best wel raar”, vindt Minne, “ik heet gewoon Minne, maar zij werd met een nummer aangesproken”.

Ook laat ze een handdoek zien met in de zijlijn een boodschap genaaid. Linten die om toegestuurde pakketjes zaten werden ontrafeld tot draadjes, weet Minne. Daarmee ‘schreven’ de gevangenen een boodschap in een handdoek, die kleingevouwen niet te zien was. De handdoeken werden naar huis gestuurd om gewassen te worden en zo kwam de boodschap bij de familie aan. Ze houdt een voorbeeld van zo’n handdoek omhoog. “Best wel raar”, herhaalt Minne. “Wij chatten gewoon met elkaar om te vertellen hoe het gaat en zij moesten stiekem in een handdoek iets schrijven.” Marie wordt in mei 1944 vrijgelaten, duikt onder en overleeft de oorlog.

Ook onderwijsminister Arie Slob is naar Madurodam getogen voor deze verhalendag. “Is er weleens iemand naar een herdenking op 4 mei geweest”, vraagt hij de verzamelde scholieren. Een minderheid aan vingers in het publiek gaat omhoog. Slob spreekt de hoop uit dat het er nog meer zullen worden dit jaar.

Zielig

Ahmet (11) is ‘best wel’ onder de indruk van Minnes verhaal, zegt hij, terwijl hij met vrienden in de pauze buiten staat. “Zielig wat voor erge dingen mensen hebben meegemaakt.” Hij is zelf nooit naar een 4-meiherdenking geweest, zegt hij, want in zijn gezin wordt niet vaak over de Tweede Wereldoorlog gesproken. “Wij hebben het meer over de Koerdische oorlog”, zegt hij. Hij is zelf van Turks-Koerdische afkomst. Net als zijn schoolgenoot Kerem (10), die vult hem aan: “Maar die Tweede Wereldoorlog was denk ik wel erger. Want de Koerdische oorlog is maar in een deel van Turkije en hier was het hele land door de Duitsers bezet.”

Het verhaal over de Tweede Wereldoorlog mag nooit vergeten worden, geeft Emmy Drop-Menko als reden dat ze hier haar verhaal doet aan jonge mensen. “Er is nu ook weer zoveel racisme in de wereld en niet alleen antisemitisme. Ik ben daar bang voor. Daarom werk ik hier graag aan mee.”

Lees ook:

Hoe Roos (9) met haar twee zusjes de Hongerwinter overleefde

De zusjes Roos, Magda en Clara Bazuijnen waren 9, 8 en 5 jaar oud toen ze in de herfst van 1942 alleen achterbleven in hun woonhuis in Rotterdam. Hun beide ouders waren door de Duitsers opgepakt. Drie jaar lang overleefden deze kinderen samen de oorlog. Het verhaal van Roos is in boekvorm verschenen

Vicepremier Hugo de Jonge: Wees geen omstander

Opstaan bij verdrukking en de vrijheid beschermen. Ook nu is het verhaal van verzetsman Edmund Wellenstein actueel, aldus vicepremier Hugo de Jonge in zijn toespraak bij de Dodenherdenking in Kamp Amersfoort.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden