Ministers te eigenwijs bij Q-koorts

Een jaar geleden: geiten in het melkgeitenbedrijf Hoon in Etten Leur in afwachting om als eersten gevaccineerd te worden tegen Q-koorts. (ANP) Beeld
Een jaar geleden: geiten in het melkgeitenbedrijf Hoon in Etten Leur in afwachting om als eersten gevaccineerd te worden tegen Q-koorts. (ANP)

Bij de aanpak van Q-koorts hebben de toenmalige ministers van Volksgezondheid (Ab Klink) en Landbouw (Gerda Verburg) te lang vastgehouden aan hun eigen visie. Landbouwbedrijven zijn te weinig aangesproken op hun eigen verantwoordelijkheid.

Ook werd relevante informatie tussen instanties onvoldoende gecommuniceerd. Dat zijn enkele van de belangrijkste conclusies van de evaluatiecommissie Q-koorts, onder leiding van de landbouweconoom Gert van Dijk. In opdracht van het kabinet bekeek de commissie de aanpak en de bestrijding van de Q-koorts in Nederland.

Volgens de commissie waren er verschillen in wetenschappelijk ’bewijs’ voor melkgeitenbedrijven als bron van Q-koorts. Maatregelen bleven te lang uit wat tot onzekerheid bij alle betrokkenen leidde. De overheid maakte niet duidelijk welke risico's mensen liepen, en wat mensen zelf konden doen. De ministeries van Volksgezondheid en Landbouw traden in reactie op de uitbraak van Q-koorts te terughoudend op.

Dat deskundigen zich erg lang bleven afvragen of geitenbedrijven wel echt de bron van besmetting waren, noemt de commissie 'cruciaal'. Men had direct de meest waarschijnlijke verklaring moeten volgen en mensen die dicht bij een besmet geitenbedrijf wonen, moeten waarschuwen voor een verhoogd risico.

Pas in 2009 gaat de 'besluitvorming plotseling in de hoogste versnelling', aldus de commissie. Ze schrijft dat toe aan een groeiend aantal patiënten waardoor de frustratie in de regio toenam. Na nog harder aan de bel trekken door de GGD Hart van Brabant en een ziekenhuis in Den Bosch en onder meer een zeer kritische uitzending van het tv-programma Zembla in december 2009 werden maatregelen genomen.

Vakgroep geitenhouderij ZLTO

Voorzitter Jeanette van de Ven van de vakgroep geitenhouderij van de Zuidelijke Land- en Tuinbouworganisatie (ZLTO) is blij met het rapport: "Dit rapport zie ik niet zozeer in het licht van wie was goed en wie was fout. Het lost niets meer op. Ik kijk liever naar de toekomst. Er komen nog meer dierziekten op ons af en Noord-Brabant is dichtbevolkt, qua mens en dier. Daarom moeten we ons gelukkig prijzen, in het rapport staan ongetwijfeld maatregelen waar we wat mee kunnen. Ons bedrijf is op 6 januari voor een derde keer geruimd. De overheid heeft die goed vergoed. Maar met de rest van de dieren mag nooit meer gefokt worden. Dat betekent dat je in kortere tijd je veestapel moet vervangen. Die schade bedraagt gemiddeld 1,5 ton per bedrijf in vier jaar. Die wordt niet vergoed. Er is wel een fonds ingesteld, maar daar kunnen alleen bedrijven een beroep op doen die echt financieel klem zitten. Het is een laatste strohalm."

Voorzitter patiëntenvereniging

Michel van den Berg van de Stichting voor mensen met Q-koorts meent dat nu diuidelijk is dat de overheid heeft gefdaald: "Dit rapport bewijst wat we al eerder wisten. De overheid is flink in gebreke gebleven. De volksgezondheid is ondergeschikt gemaakt aan de veterinaire en economische belangen. Het gevaar is ernstig onderschat. De volksgezondheid had en heeft niet de regie gehad. De overheid is pas echt in actie gekomen na de uitzending van Zembla. Als er niet was opgetreden, had Nederland aan de rand van de afgrond gestaan met duizenden doden."

Minister reageert later

Minister Edith Schippers (Volksgezondheid) en staatssecretaris Henk Bleker (Landbouw) geven pas vrijdag een reactie op het zojuist gepubliceerde onderzoeksrapport naar de aanpak van Q-koorts. Dat heeft een woordvoerder van het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie gezegd.

De bewindslieden geven hun reactie na de wekelijkse ministerraad. "Ze willen het eerst goed bekijken en bestuderen zodat er een degelijke reactie op kan komen", aldus de zegsman. Volgens hem is het ook logisch dat het rapport tijdens de ministerraad nog eens besproken wordt.

Schippers en Bleker zijn maandag niet bij de uitreiking van het rapport. Maar ze kregen het vrijdag al overhandigd van de commissie onder leiding van professor Gert van Dijk.

Een jaar geleden: geiten in het melkgeitenbedrijf Hoon in Etten Leur in afwachting om als eersten gevaccineerd te worden tegen q-koorts. (ANP) Beeld
Een jaar geleden: geiten in het melkgeitenbedrijf Hoon in Etten Leur in afwachting om als eersten gevaccineerd te worden tegen q-koorts. (ANP)
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden