Ministers beloven de Kamer beter te informeren over buitenlandse financiering moskeeën

null Beeld ANP XTRA
Beeld ANP XTRA

Het kabinet moet haast maken met de aanpak van moskeeën waar onverzoenlijke preken klinken en die geld ontvangen uit ‘onvrije’ landen. Daar riep de Tweede Kamer vandaag toe op.

Ook onderzoekt het kabinet op verzoek van CDA en ChristenUnie of de Bibob-wetgeving bruikbaar is, een preventief middel tegen criminaliteit waarbij een gemeente bijvoorbeeld vergunningen kunnen intrekken. De Kamer uitte bovendien scherpe kritiek op het ministerie van buitenlandse zaken, dat onvoldoende zou hebben meegewerkt aan eerder onderzoek naar ongewenste geldstromen.

De Tweede Kamer debatteerde vandaag over buitenlandse financiering van moskeeën, naar aanleiding van eerdere onthullingen van NRC en Nieuwsuur. Die berichtten vorige maand dat een dertigtal organisaties en moskeeën geld vroeg of kreeg uit landen als Koeweit en Saoedi-Arabië.

Dat is op zich niet verboden. Zorgen zijn in de Kamer vooral over ideologische beïnvloeding die gepaard gaat met financiering. In enkele grote moskeeën met financiering uit Golfstaten werden preken gehouden die de rechtsstaat ondermijnen, met uitspraken over vrouwen (‘besnijdenis gewenst’), ongelovigen (‘de doodstraf’) en Syrië (‘jihad is legitiem’).

Niet geïnformeerd

De informatie over geldstromen is afkomstig van een overheidslijst, die tot de onthullingen in de media vertrouwelijk was. Die informatie werd gebrekkig gedeeld met de betrokken gemeenten. Burgemeesters bleken niet of te laat geïnformeerd. Zij kregen alleen de vertrouwelijke informatie uit hun eigen gemeenten, die vaak ook nog eens verouderd was. Minister Wouter Koolmees (sociale zaken, D66) gaf gisteren in een brief aan de Tweede Kamer toe dat hier een en ander is mis gegaan.

Zijn collega Stef Blok (VVD, buitenlandse zaken) ontkende in een eigen brief aan de Kamer dat het ministerie bewust stukken heeft achtergehouden voor onderzoekers, die in opdracht van het kabinet buitenlandse financiering onderzochten in 2014/2015. Maar onderzoekers van dit RAND-instituut spraken de minister gisteravond tegen. Zij zeggen de bewuste lijst met organisaties in 2014 slechts ‘per ongeluk’ in handen te hebben gekregen.

Hen zou zijn gevraagd niets met deze lijst te doen in het onderzoek, vanwege het vertrouwelijke karakter. Ook zou het contact met ambassades in Golfstaten moeilijk zijn gemaakt. Het onderzoek van het RAND bracht dus ook niet veel nieuws naar boven, dat gebeurde pas nadat Nieuwsuur in 2016 de lijsten aantoonde met een beroep op de Wet Openbaarheid Bestuur. “We zijn om de tuin geleid”, oordeelde D66-Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma vanochtend in de Kamer.

Geduld raakt op

De Tweede Kamer vraagt al jarenlang om helderheid rond de buitenlandse financiering van moskeeën. Het geduld van de Kamerleden raakt dan ook op. Deze zomer komt het kabinet met wetgeving. Religieuze organisaties moeten buitenlandse donaties dan verplicht melden. Dat is nu nog niet zo. Op die manier kan onderzocht worden of die gelden afkomstig zijn van criminele of terroristische organisaties, of gepaard gaan met de eis in ruil hiervoor radicale ideologieën vanaf de preekstoel te verkondigen.

Minister Sander Dekker (rechtsbescherming, VVD), net als Blok en Koolmees ook aanwezig bij het debat, gaf aan dat er nog wel wat problemen opduiken bij het definiëren van wat strafbaar gedrag is, en wat slechts ‘ongewenst’ is. De minister zei te kijken naar regels voor de financiering van politieke partijen, of een soort meldplicht voor ongebruikelijke transacties.

Alle drie de ministers beloofden beterschap en de gemeenten én de Tweede Kamer beter te informeren. Ook stemden Koolmees en Dekker in met de motie van CDA en CU over inzet van het Bibob-instrument. Dat wordt nu gebruikt om de criminaliteit te dwarsbomen als die voet aan de grond in de bovenwereld wil krijgen, bijvoorbeeld door vergunningen te weigeren.

Ook de burgemeesters van Den Haag en Dordrecht riepen deze week het kabinet op tot haast. De Haagse Al Soennah-moskee ontving donaties van een omstreden Koeweitse organisatie, die ook vestigingen heeft die op de Amerikaanse terreurlijst staan. Burgemeester Pauline Krikke van Den Haag ging meldde daarop dat de Al Soennah voortaan geen subsidie meer zal aanvragen en dus ook niet zal krijgen. De moskee kreeg 40.000 euro voor vrijwilligers die rond Oud en Nieuw de afgelopen jaren hielpen de orde te handhaven. De Tweede Kamer wilde van minister Koolmees (integratie) ook weten of meer gemeenten op deze manier moskeeën subsidiëren.

In Nederland zijn ongeveer 450 tot 500 moskeeën. Vooral de grote moskeeën hebben voor de bouw de laatste jaren financiering gekregen van buitenlandse geldschieters. Vanuit de islamitische gemeenschap zelf zijn de laatste jaren juist meer initiatieven voor eigen financiering, uit onvrede over de invloed van radicale predikers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden