Ministerie zat fout bij onderzoek statiegeld

Staatssecretaris Sharon Dijksma:
Staatssecretaris Sharon Dijksma: "Het is allemaal niet fraai en niet handig."Beeld anp

Niet fraai, niet handig. En het mag nooit meer gebeuren. Staatssecretaris Sharon Dijksma (PvdA, infrastructuur en milieu) erkent dat haar ministerie onzorgvuldig heeft gehandeld rond het onderzoek van de Wageningen Universiteit naar de kosten van het statiegeldsysteem.

In april 2012 is de Tweede Kamer onvolledig geïnformeerd over de kwestie. Dijksma kondigt in een vanmorgen verstuurde Kamerbrief nieuwe gedragsregels voor haar ambtenaren aan om herhaling te voorkomen.

In januari dit jaar schreef deze krant over het omstreden rapport van de universiteit naar de kosten van het statiegeldsysteem. Hoewel de verpakkingsindustrie opdrachtgever was van het onderzoek, bemoeide het ministerie zich destijds actief met de inhoud.

Toenmalig staatssecretaris van milieuzaken Joop Atsma, tegenwoordig CDA-senator, was daar 'onvoldoende transparant' over. De huidige staatssecretaris Dijksma schrijft: 'De invloed van het ministerie op het onderzoek had (...) expliciet in de Kamerbrief van 10 april 2012 moeten worden gemeld'.

De onderzoekers van de Wageningen Universiteit concludeerden begin 2012 in het conceptrapport dat de kosten van het statiegeldsysteem fors zijn. In maart van dat jaar repte Atsma in een Kamerdebat over een systeem dat 'peper- en peperduur' is, verwijzend naar het dan nog vertrouwelijke onderzoek. Hij stelde voor het statiegeld vrij te geven. Lees: af te schaffen, een vurige wens van de verpakkingsindustrie.

Lees hier het artikel dat in januari in Trouw verscheen: 'Wagenings onderzoek statiegeld onzorgvuldig'.

Bemoeienis
Atsma werd door de Kamer gedwongen het conceptrapport waarop hij zich baseerde spoedig openbaar te maken. Zijn ministerie maande de universiteit daarom het werk zo snel mogelijk af te ronden. Bovendien vroegen ambtenaren van Atsma om aanpassing van het rapport. Het ministerie drong aan op een breder onderzoek naar statiegeld, 'om een zo volledig mogelijk beeld te schetsen van de kosten'.

Dijksma concludeert in haar Kamerbrief: 'Het ministerie was geen opdrachtgever van het onderzoek en had zich daarvan in maart-april 2012 beter bewust moeten zijn en zich in deze periode terughoudender moeten opstellen in het uitoefenen van invloed (...)'.

De huidige staatssecretaris vertelt in een toelichting dat ze geen politiek oordeel wil vellen over het handelen van haar CDA-voorganger: "Dat vind ik niet gepast."

Wel merkt ze op dat het in het algemeen niet ongebruikelijk is dat ministeries betrokken zijn bij onderzoeken, ook als ze niet de opdrachtgever zijn. Dijksma benadrukt ook dat de bevindingen van de universiteit niet van invloed zijn geweest op de toekomst van het statiegeld. Haar directe voorganger Wilma Mansveld (PvdA) besloot in 2015 het systeem juist te handhaven.

Lobby
De lobby rond statiegeld is enorm sterk, vertelt Dijksma. "Van beide kanten, dus ook van instanties die het systeem graag in leven houden." Wat hier fout is gegaan, zegt de staatssecretaris, "is dat niet helder is gemaakt welke rol het ministerie exact heeft gespeeld. En daar ontstaat vervolgens discussie over."

De publicatie in Trouw zorgde voor Kamervragen. Binnenkort volgt ook een debat in de Tweede Kamer.

Dijksma houdt aan de kwestie een ongemakkelijk gevoel over: "Nogmaals, het is allemaal niet fraai en niet handig. Ik kan nu wel verstoppertje gaan spelen, maar dat is niet mijn stijl."

De staatssecretaris wil voorkomen dat het ministerie in de toekomst dezelfde fouten maakt. Ze kondigt 'maximale transparantie' aan bij bemoeienis van haar ambtenaren met onderzoeken van derden. "Hier bestaan op dit moment binnen de overheid nog geen duidelijke regels voor", vertelt Dijksma.

Ze wil dat de gedragscode van het Rijk op dit punt wordt aangescherpt. Volgens Dijksma zal voortaan bij ieder onderzoeksrapport dat door haar ministerie aan de Kamer wordt aangeboden de betrokkenheid van de ambtenaren duidelijk worden vermeld.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden