Ministerie van justitie doet aangifte tegen WODC-medewerkers voor mogelijk lekken

Ferdinand Grapperhaus, minister van Justitie en Veiligheid.Beeld ANP

Het ministerie van justitieheeft aangifte gedaan tegen medewerkers die mogelijk gelekt hebben in de zogenoemde WODC-affaire. Zij onthulden dat ambtenaren druk uitoefenden op onafhankelijke onderzoeken door het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC) - een onderdeel van het ministerie zelf.

Het ministerie van justitie en veiligheid blijkt alsnog aangifte gedaan te hebben tegen de ambtenaren die de interne stukken lekten die leidden tot de ‘WODC-affaire’. In november is aangifte gedaan wegens schenden van ambtsgeheim. Het Openbaar Ministerie is na de aangifte een strafrechtelijk onderzoek begonnen, bevestigt het.

De WODC-affaire brak los in 2017, toen ‘Nieuwsuur’ onthulde dat ambtenaren van het ministerie van justitie en veiligheid hadden geprobeerd zich te bemoeien met wetenschappelijk onderzoek naar het Nederlandse drugsbeleid. De huidige minister van justitie Ferd Grapperhaus moest in 2018 daar pijnlijke conclusies over trekken in de Kamer. Justitie had inderdaad driemaal een ‘onbehoorlijk’ dikke vinger in de pap gehad bij onderzoek dat onafhankelijk moest zijn.

Onverwacht

Dat er nu aangifte volgt, is onverwacht, omdat Grapperhaus eerder heeft verzekerd dat de klokkenluiders in de zaak niets te verwijten viel. Hij zou niet naar ze op zoek gaan. Dat ligt nu toch iets gecompliceerder. De hoofdklokkenluider, WODC-ambtenaar Marianne van Ooyen, heeft niets te duchten van het justitieel onderzoek, zegt het ministerie. “Het lekken is buiten haar medeweten om gegaan, zij is niet betrokken bij strafbare feiten”, aldus een woordvoerder. “De complimenten van de minister aan haar staan nog steeds.”

De aangifte richt zich echter wel tegen – nog onbekende – ambtenaren die de interne klacht van Van Ooyen doorspeelden naar Nieuwsuur. Het OM gaat nu onderzoeken of zij zich schuldig hebben gemaakt aan schending van ambtsgeheimen.

Onafhankelijk

Grapperhaus heeft aangifte gedaan omdat volgens hem andere ambtenaren hebben geklaagd dat zij zich ‘niet veilig voelen’ als vertrouwelijke stukken door collega’s worden gelekt. Hij wil een signaal geven dat lekken van andermans stukken niet wordt getolereerd. “De minister trekt zich die klachten over de veiligheid aan, als werkgever”, aldus een woordvoerder.

Er werden twintig zaken rond mogelijk gelekte stukken bekeken. Alleen de zaak van de gelekte ‘WODC-stukken’ wordt nu strafrechtelijk onderzocht.

Justitie laat voor veel onderwerpen wetenschappelijk onderzoek doen door het WODC, dat als wetenschappelijk onderzoeks- en documentatiecentrum van het ministerie bedoeld is om onafhankelijk te adviseren. De adviezen dienen vaak als belangrijke bouwsteen voor politieke besluiten. Het onderzoek waar het ministerie van toenmalig minister Opstelten een te dikke vinger in de pap had, ging onder andere over het effect van het coffee­shopbeleid van het kabinet. Passages van het eindrapport werden op verzoek aangepast. Een ander onderzoek ging over de vraag of internationale wetgeving een proef met regulering van cannabisteelt toeliet.

Lees ook:

Rapport bewijst: in drie gevallen beïnvloedde ministerie van Justitie het WODC ‘onbehoorlijk’

Het ministerie van justitie had driemaal een ‘onbehoorlijk’ dikke vinger in de pap bij onderzoek dat onafhankelijk moest zijn.

WODC-directeur Annelies Daalder: We hebben de botsproef doorstaan

Annelies Daalder loodste het WODC door een venijnige crisis. Ambtenaren probeerden daar politiek gevoelige onderzoeken te beïnvloeden. Voor het eerst treedt ze naar buiten. ‘Uiteindelijk is de conclusie dat ons onderzoek betrouwbaar en zorgvuldig is.’

Onderzoekers moeten politieke druk weerstaan

Een terugblik op de venijnige crisis bij het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC). De nieuwe directeur Annelies Daalder kreeg de opdracht schoon schip te maken en steekt nu weer haar hand in het vuur voor de betrouwbaarheid van het WODC. ‘Uiteindelijk is de conclusie dat ons onderzoek betrouwbaar en zorgvuldig is.’

Ministerie liet onderzoekers niet vrij genoeg

Kunnen onderzoekers binnen de muren van een ministerie de druk van ambtenaren en politici weerstaan bij onderzoek naar politiek gevoelige onderwerpen? Het ministerie van justitie had driemaal een ‘onbehoorlijk’ dikke vinger in de pap bij onderzoek dat onafhankelijk moest zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden