Capitoolbestorming

Ministerie van justitie bleef maar net overeind onder Trumps pogingen om president te blijven

Beeld van Jeffrey Clark tijdens de hoorzittingen rondom de Capitoolbestorming.  Beeld ANP / EPA
Beeld van Jeffrey Clark tijdens de hoorzittingen rondom de Capitoolbestorming.Beeld ANP / EPA

De vijfde hoorzitting over de bestorming van het Capitool, op 6 januari 2021, stond in het teken van Donald Trumps pogingen om de verkiezingen als ‘corrupt’ te laten verklaren. Daarvoor zou hij het ministerie van justitie flink onder druk hebben gezet.

Bas den Hond

Op 3 januari 2021 scheelde het niet veel of een jurist die bijna niemand kende, Jeffrey Clark, was door toenmalig president Donald Trump benoemd tot minister van justitie. In het telefoonlogboek van het Witte Huis werd hij al zo aangeduid.

Afgelopen woensdag klopte de FBI ’s ochtends vroeg bij diezelfde Clark aan, leidde hem in zijn pyjama naar buiten en begon een grondige huiszoeking.

Vermoedelijk was het tijdstip niet toevallig: de dag daarna werd in Washington uitgebreid besproken wat Clarks rol was bij Trumps pogingen om president te blijven. De zitting van de commissie die de aanval op het Capitool op 6 januari 2021 onderzoekt, was helemaal gewijd aan de intriges in en rond het ministerie van justitie. Deze zitting van donderdag was voorlopig de laatste in een serie van vijf.

Brief naar staten

Uit de getuigenissen bleek dat de top van dat ministerie alle zeilen moest bijzetten om te voorkomen dat ze een onderdeel werden van een illegaal complot om de uitslag van de verkiezingen te veranderen. Clark speelde daar een centrale rol in.

Clark was bereid, zo hadden zijn adviseurs Donald Trump ingefluisterd, om een brief te sturen naar een aantal staten waar Trump op het nippertje had verloren. In die brief zou het ministerie officieel waarschuwen dat hun verkiezingsuitslag wellicht niet klopte. Het departement zou dat hebben ontdekt, en nog druk bezig zijn met onderzoek.

De brief, waar geen woord van waar was, had als doel rugdekking te verschaffen aan de door Republikeinen beheerste parlementen in die staten. Daarmee konden ze alsnog de boodschap naar Washington te sturen dat Trump de echte winnaar was van de verkiezingen. Op 6 januari zou het Congres bij het tellen van de stemmen uit alle staten dan moeten concluderen dat niet de Democraat Joe Biden, maar Donald Trump het presidentschap toekwam.

Chaos bij Justitie

De top van het ministerie accepteerde het voornemen van Trump niet. De plaatsvervangend minister van justitie, Jeffrey Rosen, en twee andere hoge functionarissen, vertelden de president dat het tot een complete uittocht zou leidden. Niet alleen de top van het ministerie zou ontslag nemen – ook de meeste afdelingshoofden en vermoedelijk een groot aantal aanklagers in het land.

Clark zou de leiding krijgen over ‘een kerkhof’, aldus Rosen en zijn navolgers. Daarmee kwam de focus niet te liggen op de verkiezingsfraude, maar op het falende leiderschap van Trump. Dat maakte indruk: de toenmalig president zag van zijn voornemen af.

Jeffrey Rosen, destijds plaatsvervangend minister van Justitie, tijdens de hoorzitting. Beeld ANP / EPA
Jeffrey Rosen, destijds plaatsvervangend minister van Justitie, tijdens de hoorzitting.Beeld ANP / EPA

Vrachtwagens vol stemmen

De vergadering vormde de climax van Trumps toenemende druk op het ministerie om verkiezingsfraude te ontdekken. Minister Rosen stelt dat hij in een gesprek van anderhalf uur de ene na de andere beschuldiging met Trump heeft doorgenomen. Bijvoorbeeld dat vrachtwagens vol stemmen van de ene staat naar de andere zouden zijn gereden, of dat duizenden doden in een staat zouden hebben gestemd.

Van elk verhaal over verkiezingsfraude kon hij zeggen dat het was onderzocht, en dat het onwaar was bevonden.

Naarmate de datum 6 januari naderde, werden de beschuldigingen excentrieker. Trumps stafchef Mark Meadows stuurde minister Rosen bijvoorbeeld een link naar een YouTube-video. Daarin vertelde een voormalig CIA-functionaris dat volgens hem de Italiaanse regering via een satelliet de stemmachines had beïnvloed. Rosen deed het kribbig af als ‘je reinste waanzin’.

Tegelijkertijd werd Trump steeds geagiteerder. De ongegrondheid van de fraudebeschuldigingen negerend, zei hij tegen de tweede man op het ministerie, Richard Donoghue: “Zeg nou maar gewoon dat de verkiezing corrupt verliep, en laat de rest over aan mij en de Republikeinse congresleden”.

Gratie van Trump

Sommige congresleden waren bijzonder actief bij het sterken van Trump in zijn ideeën over de verkiezing. De link naar de Italië-video had Meadows bijvoorbeeld van Scott Perry gekregen. Diezelfde Perry had ook Jeffrey Clark bij Trump geïntroduceerd.

Daardoor waren Perry en sommige van zijn collega’s mogelijk medeschuldig aan misdaden, van fraude tot samenzwering tegen de staat. En dat leken ze zelf ook te beseffen. In de zitting onthulde de commissie de namen van vijf Republikeinse afgevaardigden die erop zouden hebben aangedrongen dat Trump hen gratie verleende voor eventuele strafbare daden.

“De enige reden om dat te doen, is dat je denkt dat je een misdaad hebt begaan”, zei commissielid Adam Kinzinger, zelf een van de twee Republikeinen in de commissie. Zijn collega’s kregen die gratie overigens niet. Enkelen van hen ontkennen dat ze erom hebben gevraagd.

Ook Clark kreeg geen gratie. Hij lijkt te beseffen dat hij in grote problemen zit. In een besloten verhoor door de commissie gaf hij geen antwoord op de vele vragen die hem werden gesteld: maar liefst 125 keer beriep hij zich op zijn grondwettelijke recht niets te zeggen dat tegen hem gebruikt zou kunnen worden.

Lees ook:

Verkiezingsleugens van Trump maakten minister en stemmentelster het leven zuur

Op de vierde hoorzitting over de bestorming van het Capitool, op 6 januari 2021, kwamen mensen aan het woord die klem kwamen te zitten tussen hun plicht en de wensen van Donald Trump.

Zelfs de architect van Trumps plan voor ‘6 januari’ noemde het illegaal

De adviseurs van voormalig president Trump hebben zelf erkend dat hun plan om de verkiezingswinst van Joe Biden te blokkeren onwettig was.

Dronken Giuliani spoorde Trump aan de overwinning op te eisen, en niemand kon hem tegenhouden

Tal van adviseurs probeerden Donald Trump ervan te doordringen dat zijn beschuldigingen over fraude bij de verloren verkiezingen niet deugden. Was hij volledig van het pad?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden