OPINIE

Ministerie laat de varkensboeren in verbijstering achter

null Beeld ANP
Beeld ANP

Voor een platteland zonder geuroverlast hebben boeren best wat over, maar er zijn grenzen, aldus Ingrid Jansen, voorzitter van de Producenten Organisatie Varkenshouderij.

Wie zo'n vijftien jaar geleden bij mooi zonnig weer over het platteland fietste, ontkwam niet aan de penetrante geur van varkensstallen. De geuroverlast is nu een stuk minder doordat paal en perk is gesteld aan de uitstoot ervan. Veruit de meeste varkensstallen zijn al jaren voorzien van een luchtwasser, die de uitgaande stallucht zoveel mogelijk ontdoet van geur, ammoniak en fijnstof.

Denk niet dat varkensboeren de mogelijkheid hadden op internet een goedkoop modelletje te shoppen. Geen denken aan, de rijksoverheid eiste dat de boeren investeerden in een betrouwbare en robuuste luchtwasser, voorzien van een milieustempel dat er door het milieuministerie (tegenwoordig Infrastructuur en Waterstaat) zelf was opgezet. Een investering van al gauw 100.000 euro voor een familiebedrijf.

Deze zomer trok ditzelfde ministerie haar milieustempel voor twee veelgebruikte typen luchtwassers, de biologische wasser en de combiwasser, weer in. Volgens staatssecretaris Stientje van Veldhoven werken de luchtwassers maar half zo goed tegen geur als men had gedacht. Van Veldhoven baseert zich op een steekproef van Wageningen University, die de geuruitstoot van 48 luchtwassers had nagemeten.

Factuur

De varkensboeren zijn verbijsterd. Wie denkt dat het ministerie zijn milieustempels destijds lukraak op de wassers heeft gezet, heeft het mis. Een luchtwasser krijgt pas een milieustempel na een uitgebreid toelatingsexamen. Daarin wordt de wasser minimaal een heel jaar lang doorgemeten. Het apparaat moet immers goed functioneren onder alle omstandigheden: op warme en koude dagen, bij vorst en regen, bij veel en weinig wind.

De metingen zijn gedaan door een instituut dat door het ministerie zelf is uitgekozen, en doorgemeten op een wijze die door het ministerie zelf is vastgesteld. Alleen de factuur voor dit onderzoek, zo'n 200.000 tot 500.000 euro per type en merk luchtwasser, was voor de leverancier en daarmee dus voor de varkenssector. Je zou mogen verwachten dat boeren toch wel enige waarde mogen hechten aan het milieustempel van de overheid. Maar dat blijkt niet het geval, de overheid kan dat op elk moment weer intrekken, zoals deze zomer bleek.

Waarom de luchtwassers destijds met glans slaagden voor het toelatingsexamen van het ministerie, en het vervolgens in de steekproef van Wageningen UR laten afweten, is een groot raadsel. Een belangrijk verschil tussen beide onderzoeken is er wel. Bij het toelatingsexamen werden de geurmetingen uitgevoerd door een Duits geurlaboratorium. In de Wageningse steekproef betrof het een Nederlands laboratorium. Beide laboratoria gebruikten echter wel dezelfde onderzoeksmethode: met de menselijke neus werden de geurconcentraties vastgesteld. Is de Nederlandse neus zoveel gevoeliger voor geur van het boerenbedrijf dan de Duitse? Of speelt er wat anders? Staatssecretaris Van Veldhoven wilde de uitkomsten van dit onderzoek niet afwachten.

Ramp

Voor boeren is het een ramp nu hun luchtwassers van de ene op de andere dag voor veel lagere rendementen worden aangeslagen in de wetgeving: de geuruitstoot van hun bedrijf is met één pennenstreek verdubbeld. Zullen de fietsers over het platteland het deze zomer hebben gemerkt?

En wat nu? Boeren zullen nieuwe investeringen moeten doen om alsnog de normen tegen geuroverlast te halen; hier geldt dat alleen investeringen waarop het milieustempel van de overheid rust zijn toegestaan. Voor een platteland zonder geuroverlast hebben boeren best wat over, maar er zijn grenzen. Geld kun je namelijk maar één keer uitgeven. In dit geval geven de boeren hun geld liever uit aan een juridische procedure tegen het wanbeleid van staatssecretaris Van Veldhoven, in plaats van aan nieuwe maatregelen tegen geuroverlast. Wij hopen dat de fietsers over het platteland daar begrip voor hebben.

Lees ook: Dure geurfilters in varkensstallen werken nauwelijks

Varkensboeren overtreden onbedoeld op grote schaal milieuregels. De ‘luchtwassers’ waarmee zij de uitstoot van schadelijke stoffen uit hun stallen proberen te beperken, blijken namelijk veel minder effectief dan gedacht. Staatssecretaris Van Veldhoven wil daarom nieuwe milieuregels invoeren. Die zijn zo streng dat uitbreiden of nieuw bouwen voor varkensboeren vrijwel onmogelijk wordt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden