Minister Van Engelshoven: Te hoge studiedruk wordt een struikelblok

Studenten in een collegezaal van de Erasmus Universiteit. Beeld ANP

Minister Van Engelshoven wil dat hogescholen en universiteiten naar méér kijken dan cijfers en studietempo. 

Studenten moeten in zo’n hoog tempo hun diploma halen, dat ze tijdens hun studie nauwelijks de kans krijgen om zich te ontwikkelen als mens, zegt minister van onderwijs Ingrid van Engelshoven vandaag in een interview in Trouw. “Studeren is meer dan alleen een diploma halen”, aldus de minister. “Het gaat er ook om dat je je ontwikkelt als persoon, dat je je sociale kwaliteiten ontwikkelt. Denk daarbij aan vrijwilligerswerk, bestuurswerk, een sportteam coachen of andere maatschappelijk relevante taken.”

Vandaag stuurt de minister een brief naar de Tweede Kamer met haar visie op kansengelijkheid en toegankelijkheid in het hoger onderwijs. Volgens haar ligt er te veel nadruk op ‘rendementsdenken’ in het hoger onderwijs. De inzet om zo snel mogelijk een diploma te halen, kan voor sommige potentiële studenten betekenen dat zij niet eens aan een opleiding op hogeschool of universiteit beginnen of vroegtijdig en onnodig uitvallen, aldus de minister in de brief aan het parlement.

Volgens Van Engelshoven is deze situatie onaanvaardbaar. “Aan alle kanten hoor je van studenten dat ze hoge druk ervaren. We moeten uitkijken dat die druk geen struikelblok wordt”, zegt ze. Ze baseert zich op diverse onderzoeken waaruit blijkt dat studenten met onder meer een niet-westerse achtergrond, met een functiebeperking of uit gezinnen waar de ouders niet hebben gestudeerd minder vaak doorstuderen. Wel benadrukt de minister dat het Nederlandse stelsel van hogescholen en universiteiten tot het toegankelijkste in Europa behoort.

Van Engelshoven wil dat hogescholen en universiteiten niet alleen kijken naar cijfers en tempo. Studenten moeten ook de mogelijkheid krijgen om zich te vormen tot breed denkende burgers. ‘De bildungs- en verbindingsopgave van het onderwijs’, noemt ze dat. “Voor sommige studenten wordt de horde te groot om zich nog breed te kunnen ontwikkelen”, licht ze toe in het interview.

Zelfselectie

De onderwijsminister wil meer onderzoek doen naar de vraag waarom bepaalde groepen studenten minder hoger onderwijs volgen, bijvoorbeeld in een masteropleiding waarvoor ze een selectieronde moeten doorlopen of een opleiding met een studentenstop (numerus fixus). “Dat vind ik een onwenselijke vorm van zelfselectie. We – instellingen, studentenorganisaties en het ministerie – hebben nog niet echt de vinger erachter waardoor dat komt. Op dit moment doen we er onderzoek naar, zodat we maatregelen kunnen nemen.”

Om studenten de ruimte te geven zich te ontplooien heeft de minister onlangs aangekondigd dat onderwijsinstellingen niet te streng mogen zijn met het zogeheten bindend studieadvies. Bij sommige universiteiten en hogescholen moeten eerstejaars alle zestig studiepunten halen. Voor de minister is een rapport van de onderwijsinspectie leidend. Die gaf onlangs aan dat het redelijker is om veertig punten te eisen. “Als je een of twee vakken in het eerste jaar niet haalt, betekent dat niet per definitie dat je niet geschikt bent voor een studie. Het kan ook zijn dat een student even wat meer tijd nodig heeft om zich aan te passen”, aldus Van Engelshoven.

Verder eist Van Engelshoven dat universiteiten en hogescholen meer met elkaar samenwerken dan nu het geval is. Hiermee hoopt ze het aantal opleidingen met een numerus fixus te beperken. Opleidingen met zo’n studentenstop beperken de toegankelijkheid, stelt Van Engelshoven.

Het is vooral onaanvaardbaar, zegt ze, dat verschillende technische universiteiten bij diverse studies maar een beperkt aantal studenten toelaten, terwijl er tekorten zijn in de bouw en techniek. “We hebben het hier over een maatschappelijk belang. Het zijn publiek bekostigde universiteiten. Het instellingsbelang is in dit geval ondergeschikt aan het maatschappelijk belang.”

Lees ook: 

Studeren gaat om meer dan alleen studiepunten halen, vindt minister Van Engelshoven

Het idee dat alles draait om geld en rendement is doorgeslagen op universiteiten en hogescholen, stelt minister van hoger onderwijs Ingrid van Engelshoven. Studiesucces moet meer zijn dan studiepunten, anders blijven kwetsbare studenten weg.

Bestuurder Koen Debackere: Studenten zijn onze eeuwige jeugd

Bezwijkt de universiteit onder druk van het bedrijfsleven en publicatiescores? Integendeel, zegt Koen Debackere, bestuurder van de universiteit Leuven.

Minister Van Engelshoven vreest tweedeling studenten door selectie aan de poort

Het ministerie van onderwijs gaat onderzoeken wat de effecten zijn van selectie aan de poort bij hogescholen en universiteiten. Volgens minister Ingrid van Engelshoven is nog onduidelijk of deze nieuwe manier van selecteren wel het gewenste effect heeft, bleek in januari 2018 uit antwoorden op vragen van de Tweede Kamer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden