Minister pakt luie ambtenaren aan

Renato Brunetta – een bijzonder kleine en altijd glimlachende econoom – is de populairste minister van Italië. Dat komt omdat hij als baas van het ministerie van overheidszaken en vernieuwing van plan is om het overheidsapparaat productief en klantgericht te maken. „De overheid moet zich gaan gedragen als een zonnebloem: zich richten op de behoeften van burgers en bedrijven”, verkondigt Brunetta resoluut.

Als dat doel wordt bereikt, zou dat niets minder dan een revolutie zijn. Want het Italiaanse overheidsapparaat – scholen, gemeentebesturen, ministeries, universiteiten, regiobesturen, de belastingdienst, de gezondheidszorg, de politie, de posterijen – is berucht. Het heeft 3,6 miljoen werknemers en is log, inefficiënt, traag en chaotisch. Van het vernieuwen van een rijbewijs tot het verkrijgen van een vergunning: de gang naar een overheidsinstantie houdt vaak een hoop irritante, bureaucratische rompslomp in.

Een van de belangrijkste oorzaken daarvan is personeel dat weinig presteert. Brunetta: „Als je geen zin hebt om te werken, doe je gewoon niets. Bij de overheid is werken een optie.” Ambtenaren die geen fluit uitvoeren zijn zo’n normaal verschijnsel dat er een naam voor hen bestaat: fannulloni, nietsdoeners. Een paar voorbeelden: werknemers van het Milanese ov-bedrijf hielden zich tijdens diensttijd bezig met het maken van hondenmanden; in een Napolitaans ziekenhuis bleken twintig werknemers zich ’s ochtends geregeld keurig te melden om ’m onmiddellijk daarna te smeren; een Milanese politieagent speelde het jarenlang klaar om zich zo’n 160 dagen per jaar ziek te melden.

Het zijn extreme gevallen. Maar veel Italiaanse ambtenaren lijken zich bepaald niet in het zweet te werken. Ze zijn – naast hun vakantie – gemiddeld zeventien dagen per jaar afwezig. De controle op afwezigen en ziekmelders is laks. En als hun bazen hen al zouden willen straffen, staan ze vaak machteloos. Want ambtenaren zijn zo goed beschermd door de wet dat het ontzettend moeilijk is om hen te verplaatsen of te ontslaan.

Renato Brunetta wil dat veranderen. „De fannulloni vormen een gigantisch probleem. Ik schat dat ons bruto nationaal product vanwege de structurele inefficiëntie van de overheid jaarlijks 2 procent lager uitvalt. Ons slecht functionerende overheidsapparaat is een blok aan het been van burgers en bedrijven. Italië heeft dit probleem altijd verwaarloosd.”

De minister is vastbesloten het nu op te lossen. Hogerop komen gaat niet meer automatisch, daar moeten ambtenaren goed voor presteren. De zekerheid dat een ambtenaar nauwelijks kan worden ontslagen, moet verdwijnen. Productieve ambtenaren worden beloond, nietsdoeners worden gestraft. Er moet meer controle komen op werknemers die zich ziek melden.

De minister zegt af te zullen treden als er over een jaar geen aantoonbare verbeteringen zijn. Hij is optimistisch, want zeker van zijn succes: „Een paar vakbondsmensen liggen dwars, maar voor de rest heb ik de voltallige Italiaanse bevolking achter me staan.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden