'Minister moet zelfbeschikkingsrecht respecteren'

AMSTERDAM - Hongerstaker Volkert van der G. stelt minister van justitie P.H. Donner voor een duivels dilemma, vindt strafrechtgeleerde Th. de Roos. ,,De bewindsman wordt eerder geplaatst voor een gewetensvraag dan voor een juridische.''

De verdachte van de moord op Pim Fortuyn drinkt sinds 43 dagen slechts thee, koffie en vruchtensap. Van der G. doet dat uit protest tegen het permanente cameratoezicht en het strakke regime dat hem is opgelegd.

Minister Donner heeft gisteren op kamervragen geantwoord dat de wil van de gedetineerde 'in beginsel' wordt gerespecteerd. Maar hij schrijft ook juridische mogelijkheden te zien voor het opleggen van dwangvoeding, mocht Van der G. dreigen te overlijden. Donner verwijst daarvoor naar de Penitentiaire Beginselenwet (PBw). Die wet bepaalt dat een gedetineerde verplicht kan worden om een 'geneeskundige handeling' te gedogen.

Het geven van voedsel of vocht valt daar volgens Donner onder. Een gevangenisdirecteur kan tot dwangvoeding besluiten als dit volgens een arts 'noodzakelijk is ter afwending van ernstig gevaar voor de gezondheid of de veiligheid van de gedetineerde en anderen'. De arts is belast met de uitvoering van die beslissing en moet zich daarbij houden aan internationale medische regels, aldus Donner.

De coalitiepartijen CDA, LPF en VVD en de tweemansfractie van Leefbaar Nederland zijn van mening dat Volkert van der G. in het uiterste geval gedwongen voeding moet krijgen. CDA-minister Donner wil daarop niet vooruitlopen, maar concludeert wel dat er meer belangen zijn dan 'alleen de wil en de wilsbekwaamheid van de betrokkene'. Hij schrijft ook dat hij 'veel belang hecht aan een ongestoorde rechtsgang'.

Met het aanhalen van de wet is de kous niet af, denkt De Roos: ,,De minister moet waken voor de voortgang van de rechtszaak tegen Van der G. en de minister dient zijn leven te beschermen. Aan de andere kant heeft Donner ervoor te waken dat het zelfbeschikkingsrecht van Van der G. wel wordt gerespecteerd.''

Van belang is of Van der G. inderdaad een wilsverklaring heeft ondertekend, dat hij onder geen beding voedsel toegediend mag krijgen; ook al ligt hij in coma en zal hij er zeker doodgaan. De Roos: ,,In dat geval, denk ik, dat de minister -ook al zijn er wettelijke mogelijkheden- de uitdrukkelijke wens van Van der G. dient te respecteren.''

De hoogleraar vindt het niet vreemd dat Van der G. zo stug zijn actie doorzet. ,,Het regime waaronder hij valt is verbijsterend streng.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden