Minister maakt positieve samenvatting van rapport

Het rapport over de winning van schaliegas bevat veel mitsen en maren. Minister Kamp heeft het er nauwelijks over; hij kijkt liever naar de positieve punten.

Minister Kamp (economische zaken) heeft zijn eigen samenvatting gemaakt van het rapport dat bureau Witteveen+Bos samenstelde over de winning van schaliegas.

Volgens de bewindsman is het risico op vervuiling van het grondwater 'zeer klein'. De kans dat er 'frackvloeistof', dat de steenlagen moet splijten, achterblijft en weglekt naar kwetsbare grondwaterlagen, is 'zeer klein en beheersbaar'. De vervuilingen van de bodem en op de boorlocatie worden 'tot een minimum beperkt'. Aardbevingen veroorzaakt door het fracken zijn niet heviger dan 3,0 op de schaal van Richter. De winning leidt niet tot 'inzakken van de bodem'. En de wetgeving biedt 'voldoende aangrijpingspunten om de risico's van de schaliegaswinning te ondervangen'. Er is volgens Kamp één maar. De winning van schaliegas brengt een groter ruimtebeslag met zich mee dan gewone gaswinning omdat er meer boorlocaties nodig zijn. Dat betekent meer hinder voor omwonenden. Maar daar moet uit te komen zijn. Tot zover de samenvatting van Kamp.

Wat opvalt is dat de minister de vaststelling dat schaliegas veilig kan worden gewonnen, steeds koppelt aan de voorwaarde dat er wel zorgvuldig moet worden gewerkt en adequaat gehandhaafd. Voor wie de milieuschandalen van de afgelopen jaren op een rij zet (Odfjell, Chemie-Pack), zijn dat geen geruststellende woorden. Volgens Kamp schrijft de wet zorgvuldig handelen voor. Maar het rapport van Witteveen+Bos laat een andere praktijk zien. Onder het kopje 'Kennislacunes' somt het bureau meerdere hiaten in het wettelijk kader op. In de regelgeving wordt het fracken bijvoorbeeld niet als aparte werkzaamheid benoemd, waardoor de uitvoerder ook niet verplicht is deze ingrijpende techniek bij de toezichthouder aan te melden. Daardoor is controle op die werkzaamheden en de gebruikte chemicaliën (Kamp heeft het consequent over 'hulpstoffen') ook niet mogelijk. De wet moet daarom worden aangepast.

Ook ontbreken in Nederland de technische richtlijnen voor fracken, met andere woorden: de beste methodes zijn niet als standaard vastgelegd. Hetzelfde geldt voor de bovengrondse activiteiten met milieugevaarlijke vloeistoffen. De risico's kunnen van tevoren berekend worden, maar ook deze rekenmodellen zijn nog niet wettelijk verplicht.

Kamp signaleert wel dat de grote aantallen boorlocaties tot meer overlast voor burgers en ondernemers zullen leiden, maar verzuimt te melden dat bufferzones met andere gebruikers van de boven- en ondergrond niet in de wet- en regelgeving zijn vastgelegd. Volgens Witteveen+Bos staat in de mijnbouwwetgeving alleen dat er 'rekening moet worden gehouden met andere gebruikers', maar dat is volgens de onderzoekers te algemeen gesteld en daardoor moeilijk werkbaar.

De onderzoekers wijzen in het rapport ook nog op het risico van gasdoorslag (lekken) naar watervoerende lagen via een kapotte boorgatafdichting. Dat kan plaatsvinden door het herhaaldelijk onder grote druk fracken. Er is monitoring nodig met voortdurende metingen aan het boorgat om dit risico te beheersen. Maar die controle is op dit moment niet verplicht. Kamp heeft het er niet over.

Tot slot meldt het onderzoeksrapport dat bij de winning van schaliegas door het lange boren en fracken meer CO2-uitstoot plaatsvindt dan bij aardgaswinning, en dus minder schoon is. In de brief van Kamp niets daarover. Maar hij zei gisteren in Den Haag dan ook dat hij het onderwerp schaliegas 'positief benadert'.

Hoogleraar: Rapport is niet wetenschappelijk
Dit is een rapport van ingenieurs, niet van wetenschappers, zegt Jan Rotmans, hoogleraar energietransitie in Rotterdam. Na een halve dag lezen in de uitgebreide literatuurstudie concludeert hij dat het rapport wetenschappelijk gezien rammelt. Rotmans nam onlangs het initiatief tot een petitie tegen schaliegaswinning in Nederland. Volgens de Rotterdamse hoogleraar wordt in het rapport de stelling dat de risico's van schaliegaswinning beheersbaar zijn, niet onderbouwd. "Volgens de samenstellers zijn kleine risico's zoals menselijk falen en technisch falen te voorkomen door betere opleiding en training en intensieve monitoring. Dat is niet wetenschappelijk. Menselijk én technisch falen kun je niet voorkomen. Nooit."

Gemeenten: Niets nieuws gehoord
Burgemeesters en wethouders van Haaren, Noordoostpolder en Boxtel, gemeenten die door winningsbedrijf Cuadrilla zijn uitgekozen voor proefboringen naar schaliegas, hebben zich gisteren gestoord aan minister Kamp (economische zaken). "Ik heb geen nieuwe argumenten gehoord die ons en onze inwoners kunnen overtuigen", aldus burgemeester Frans Ronnes van Haaren. "Ik ga wat nuttigs doen in Haaren." Zijn VVD-wethouder Eric van den Dungen twitterde: 'Bijzonder hoe volslagen emotieloos Kamp is'. Burgemeester Mark Buijs van Boxtel: "De minister benadert het erg procedureel, maar dat is niet de manier om mensen gerust te stellen of tot draagvlak te komen."

'Te weinig gelet op belang drinkwater'
Het onderzoek naar schaliegaswinning is onvolledig, vindt Vitens, 's lands grootste drinkwaterbedrijf. Ook brancheorganisatie Vewin heeft er grote moeite mee. De risico's voor de drinkwatervoorziening zijn onvoldoende bekeken. Het rapport stelt dat risico's van schaliegaswinning zijn te ondervangen. Vitens is het daarmee oneens. De specifieke Nederlandse situatie is volgens het bedrijf niet in het onderzoek betrokken. Proefboren kan daarom nu niet in gebieden waar grondwater richting wingebieden stroomt, vindt het bedrijf. Vewin blijft tegen boren, tenzij alle risico's voor grondwater kunnen worden voorkomen. "Het hoeft maar één keer fout te gaan om een grondwatervoorraad voor altijd onbruikbaar te maken."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden