Minister Koolmees schrikt zelf ook van ‘Polenfraude’

Minister Wouter Koolmees van sociale zaken en werkgelegenheid (D66) tijdens het eerste vragenuur in de Tweede Kamer na het zomerreces. Beeld ANP

Minister Koolmees van sociale zaken zal de Tweede Kamer voortaan uitvoeriger bijpraten over uitkeringsfraude. Vanwege de gevoeligheid van dergelijke zaken, overweegt hij dit achter gesloten deuren te doen.

Minister Koolmees van sociale zaken wil dat het UWV meer gaat doen om tussenpersonen aan te pakken die uitkeringen wegsluizen. Hij gaat met de uitkeringsinstantie onderzoeken hoe hij fraude, zoals ‘Nieuwsuur’ die maandagavond blootlegde, kan voorkomen. Mogelijk krijgt de overheidsdienst meer geld en capaciteit, kondigde de minister vandaag aan in de Tweede Kamer.

Koolmees (D66) noemt de fraude ‘onacceptabel’. Het tv-programma Nieuwsuur onthulde dat zo’n 150 tussenpersonen in Nederland uitkeringen doorsluisden naar ongeveer 9400 Polen in het buitenland. In 2012 was dit al bekend bij het UWV. Sindsdien groeide de fraude in omvang. In 2016 meldde het UWV het misbruik bij het ministerie van sociale zaken, dat vervolgens de Tweede Kamer niet op de hoogte bracht.

Veel Kamerleden waren hierover verontwaardigd. “Hoe is het in vredesnaam mogelijk dat de Tweede Kamer over zo’n grote fraude niet is geïnformeerd?”, vroeg SP-Kamerlid Jasper van Dijk zich af. Koolmees erkende ook ‘geschrokken’ te zijn door de berichtgeving. In 2016 was PvdA’er Lodewijk Asscher nog minister van sociale zaken. Volgens Koolmees informeert het ministerie de Tweede Kamer altijd “op hoofdlijnen” over uitkeringsfraude. Nu hij de omvang en details van de fraude kent, vindt hij dat onvoldoende.

Omvang

Daarom wil Koolmees de Tweede Kamer voortaan uitvoeriger bijpraten over fraude. Hij overweegt dit achter gesloten deuren te doen. “Dit soort constructies zijn heel specifiek. Als je de werkwijze van de fiscus en de fraudeurs inzichtelijk maakt, geef je ook anderen de mogelijkheid om te frauderen.” Allereerst gaat hij de totale omvang van de fraude onderzoeken, de resultaten daarvan wil hij voor het einde van de maand aan de Kamer sturen.

Koolmees zegt dat het moeilijk zal worden de precieze omvang van de fraude vast te stellen. Niet alle informatie is beschikbaar. “Als we fraude signaleren, dan wordt er handhavend opgetreden.” De minister wil dat de Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid achter de malafide bureautjes aan gaat die de fraude faciliteren. Tot nu toe kregen twee tussenpersonen een werkstraf en een voorwaardelijke gevangenisstraf.

Terugvorderen

Onterecht ontvangen uitkeringen zullen door het UWV teruggevorderd worden met daar bovenop een boete. Het terugvorderen kan tot vijf jaar duren en wordt bemoeilijkt doordat fraudeurs in het buitenland zitten, zegt Koolmees. Van 315 Polen die via de twee veroordeelde tussenpersonen uitkeringsfraude pleegden, is volgens Nieuwsuur pas in 15 procent van de gevallen het geld terugbetaald.

Kamer en minister waren verbaasd dat er op andere plekken geen alarmbellen zijn afgegaan. Zo stonden er op een adres in Tilburg 61 personen ingeschreven, waarvan een deel in Polen verbleef en daar uitkeringen ontving. Dergelijke signalen drongen onvoldoende door bij de gemeente of het UWV.

Bovendien is het niet de eerste fraude met uitkeringen door Oost-Europeanen. In 2013 kwam een uitkering- en toeslagfraude door Bulgaren aan het licht. In omvang was die echter beperkter dan deze zaak. Als Koolmees de feiten rond de uitkeringsfraude op een rij heeft, wil de Kamer opnieuw met hem in debat.

Lees ook: Georganiseerde uitkeringsfraude onder Poolse arbeidsmigranten

Poolse arbeidsmigranten frauderen volgens Nieuwsuur op grote schaal met werkloosheidsuitkeringen. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden