Minister Klaas de Vries is onbegrijpelijk hardleers

De Lijst Pim Fortuyn heeft haar eerste parlementaire wapenfeit geboekt: een motie van wantrouwen tegen minister De Vries van binnenlandse zaken. Volgens de LPF heeft de minister gefaald inzake de beveiliging van Pim Fortuyn. De partij had bij monde van woordvoerder Ferry Hoogendijk een buitengewoon overzichtelijke redenering opgezet: Pim is vermoord. De Vries heeft dus gefaald en moet dus opstappen.

De aanloop naar de motie was van een zwabberigheid die laat zien dat de LPF nog veel moet leren. Hoogendijk had eerder verklaard geen motie te zullen indienen. Vervolgens kwam hij er toch mee, maar toen andere partijen met een mildere motie kwamen, wilde hij zijn motie een paar weken aanhouden. Zoiets kan niet en dus kwam de motie van de LPF, tegen de zin van de LPF zelf (?), alsnog in stemming. Alleen de leden van de LPF stemden voor.

Maar het was niet louter amateurisme wat hier werd vertoond. Hoogendijk had heel duidelijk de bedoeling minister De Vries te beschadigen en de eveneens verantwoordelijke minister van justitie Korthals te sparen. De reden is zonneklaar: De Vries is PvdA en moet dus worden verketterd, Korthals is VVD en dient dus te worden ontzien. De LPF speelt al van harte de parlementaire spelletjes mee.

De rest van de Kamer was op de bekende manier halfhartig bezig. Ze twijfelt aan het optreden van De Vries bij de beveiliging van Fortuyn maar ze eist niet dat de commissie die de kwestie momenteel onderzoekt, op korte termijn met haar conclusie komt. Wél legde de Kamer in een motie vast dat zij nog vóór 1 juli op de hoogte wordt gesteld van de voortgang van het onderzoek. Wat daarvan het nut is, valt niet in te zien, want uiteraard kan op basis van een onvolledige rapportage geen politiek besluit worden genomen. De zes leden van de LPF die de motie weigerden te steunen hadden gelijk.

De Commissie Feitenonderzoek Beveiliging Pim Fortuyn, zoals het vijfkoppige clubje plechtig heet, maakt geen haast. Ze komt pas na de zomer met haar rapport. De voorzitter, oud-gerechtshofpresident Van der Haak, heeft al laten weten zich niet 'te laten opjagen'.

De commissie wenst haar taak breed op te vatten. Ook oudere incidenten, zoals de aanslag in 1991 op het woonhuis van de toenmalige staatssecretaris Aad Kosto zullen worden onderzocht. Het incident in de Kamer waarbij staatssecretaris Job Cohen door actievoerders in boeien werd geslagen, ontsnapt evenmin aan de aandacht van de onderzoekers. Ephimenco heeft zich er al terecht vrolijk over gemaakt: waarom niet meteen de moord op Willem van Oranje meegenomen?

Laat ik vooropstellen dat ik niet geloof dat minister De Vries hiermee een poging doet te ontsnappen aan het oordeel van de Kamer. Het past mijns inziens niet bij de man, een nogal robuust type die niet van ingewikkelde kunstgrepen houdt om zijn politieke huid te redden.

Niettemin heeft hij een ernstige fout gemaakt door de onderzoekscommissie een zo ruim mandaat mee te geven. De moord op Fortuyn heeft niets te maken met eerdere aanslagen. Het is zeer waarschijnlijk een volledig geïsoleerd voorval geweest en het kan dus afzonderlijk worden onderzocht.

Natuurlijk is het te eniger tijd nuttig eens na te gaan hoe het gesteld is met de beveiliging van bewindspersonen in het algemeen en of er, onder meer in de gevallen Kosto en Cohen, fouten zijn gemaakt. Maar dat is momenteel niet aan de orde. Er is iets ongelofelijks gebeurd dat het hele land in rep en roer heeft gebracht: de moord op een partijleider. We willen gewoon weten of de autoriteiten dit hadden kunnen of moeten voorkomen.

We willen het ook snel weten omdat de moordaanslag het politieke klimaat lelijk heeft verziekt. Wie herinnert zich niet de beschuldiging van de kant van de LPF dat 'de kogel van links kwam'? Wie heeft zich niet ongerust gemaakt over de volledig on-Nederlandse situatie dat politici zich alleen nog met lijfwachten op straat durven begeven?

Commissievoorzitter Van der Haak heeft de urgentie blijkbaar niet begrepen. In deze krant beklaagde hij zich erover dat het werk van zijn commissie wordt 'gepolitiseerd'. Je wrijft je ogen uit. Het verwijt is beter om te keren: de commissie probeert een zwaarwegend politiek incident te depolitiseren door het zo lang mogelijk uit de actualiteit te houden en onder te dompelen in een brei van op dit moment volstrekt irrelevante kwesties.

Ik zie niets in de Lijst Pim Fortuyn en verwacht er ook niets van. Maar ik had gehoopt dat de enorme schokgolf die door Nederland is gegaan, enige kleine barsten teweeg zou brengen in de Haagse kaasstolp en de daarin verblijvende dames en heren even zou hebben opgeschrikt.

Het mag kennelijk niet zo zijn. De Vries toont zich een trouw vertegenwoordiger van de 'oude' politiek door een urgente zaak af te schuiven naar een omslachtig werkende commissie. Het is de beproefde werkwijze van het Haagse establishment, die we onlangs in groteske vorm gedemonstreerd zagen bij het Srebrenica-drama: zes jaar onderzoek en het aftreden van het kabinet waardoor de Kamer zelfs de laatst-overgebleven verantwoordelijke bewindslieden niet meer aan de tand kan voelen.

Indien minister De Vries de geschiedenis in zal gaan als de laatste bewindspersoon van Paars die deze truc met succes heeft toegepast, dan moet hij zich niet beklagen. Hij heeft het aan zichzelf te danken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden