Minister Jo Ritzen verbleef deze week in Moskou ...

Minister Jo Ritzen verbleef deze week in Moskou en hield een dagboek bij. Vandaag een aantal dagboekfragmenten.

Zaterdag. Aankomst te Moskou. Vice-minister Asmolov is duidelijk geroerd door het bezoek. De gloednieuwe onderwijskaart van het nieuwe Europa die ik hem overhandig, blijkt een vondst van de eerste orde te zijn. Asmolov houdt een toespraak waarin hij aangeeft waar de Russen zichzelf heden ten dage plaatsen. Hij spreekt van de geboorte van een natie en vraagt of wij als een goede fee, aan de wieg willen staan. Deze vice-minister is pas drie weken in functie en blijkt boordevol onorthodoxe ideeen te zitten over het Russische onderwijs. Leven en leren moeten in zijn ogen in elk geval met elkaar worden verbonden.

En dan het werkdiner: zeer sober en goed. Het Russische gezelschap raakt niet uitgesproken over de onderwijskaart van Europa. Ik besluit meteen er een concreet project van te maken. Alle scholen in Moskou en omgeving zeg ik een kaart toe. Mijn spontane toezegging komt overeen met de stijl van mijn Russische collega, Dneprov. Hij wil meteen zaken doen: "We hebben een historisch moment meegemaakt toen we een bladzijde in onze geschiedenis omsloegen." En dan met stemverheffing: "Nederland en Rusland moeten samen de volgende zin a la Jean Monnet schrijven: het gaat niet om samenwerking van staten, maar om samenleven van mensen."

Zondag. Het Russische ministerie van onderwijs zoekt ook naar samenwerking op het gebied van het speciaal onderwijs. We bezoeken een school waar specialisten in, wat ze noemen de defectologie, met de meest moderne apparaten leraren opleiden voor speciaal onderwijs. Aan deze opleiding is onderzoek verbonden waarbij dove kinderen betrokken zijn. We zien op zondag het onderzoek in de praktijk. Dove kinderen die leren spreken met behulp van IBM-computers en speciale programma's, waardoor ze kunnen zien wat ze uitspreken.

Maandag. Naar school 1080 zouden ook veel Nederlandse ouders hun kinderen willen sturen, denk ik. Het is een school waarvan er in Nederland niet veel zijn. Veel aandacht wordt besteed aan sport, dans en kunstbeoefening. En dan op een tamelijk individuele basis, zodat iedereen de gelegenheid krijgt aan te sluiten bij activiteiten die hem of haar goed passen. Maar laat er geen misverstand over bestaan: er wordt ook hard geleerd. Enkele technische vakken en talen staan op hoog niveau. De schoolleiding is enthousiast en vernieuwend bezig. Mannelijke leerkrachten kom ik niet tegen. Maar dat kan ook niet, zeggen de vrouwen. Daarvoor is het loon te laag.

De Russische minister van onderwijs, Dneprov, is later deze dag uitbundig over de samenwerkingsovereenkomst. Met verheven termen praat hij over de overeenkomst. Hij dicht Nederland een grote rol toe bij de verdere ontwikkeling van het Russische onderwijs. Ik vind dat bescheidenheid ons past, maar realiseer me ook dat het Nederlandse onderwijs inderdaad een van de best functionerende in Europa is en dat we ook niet altijd ons licht onder de korenmaat hoeven te laten schijnen.

Daarna begint de ronde-tafelconferentie, waarvoor een aantal mensen speciaal uit Nederland is overgekomen. Dat is heel bewust gedaan, omdat het ministerie de projecten niet moet uitvoeren, maar de scholen en de instellingen. De ronde-tafelconferentie blijkt deze middag meer de viering van het ondertekenen van de overeenkomst te zijn. Er zijn naar schatting veertig verschillende Russische onderwijsdeskundigen aanwezig, waarvan er zo'n tien een betoog hebben voorbereid. We nemen daarom maar het besluit de volgende dag in werkgroepen aan de concretisering van de projecten te werken.

Dinsdag. Verwarring hoort bij deze dagen. De taalbarriere, de cultuurbarriere, het ontbreken van vervoer waar vervoer gewenst is, leiden er soms toe dat afspraken in duigen vallen. De Nederlandse delegatie is in het Russische ministerie van onderwijs compleet, maar rond negen uur wel moederziel alleen aan de conferentietafel. De ronde-tafelconferentie wordt dan voortgezet om kwart over negen, in bijzondere werkgroepjes. Daar worden de verschillende projecten uitgewerkt. Met veel succes.

's Middags heb ik het historische voorrecht om kennis te maken met leden van de parlementaire onderwijscommissie. Zij schetsen de delegatieleden en mij de problemen die zij ondervinden met de hervorming van de onderwijs-wetgeving. Aansluitend worden we ontvangen door de eerste vice-premier. De man die met Jeltsin de kabinetsvergadering voorzit, minister Boerboelis. Hij brengt ons onder de aandacht hoe ingrijpend de problemen in Rusland zijn. Het is een harde overgangstijd, maar men treedt die vol zelfvertrouwen tegemoet.

Woensdag. We beginnen bij een lyceum. Dneprov en Asmolov zijn ook bij dit bezoek aanwezig. Ze geven daarmee aan dat ze deze school als een voorbeeld zien. Dat kan ik me voorstellen. De school sprankelt. Het is een normaal bekostigde school met 2000 leerlingen. In de wei tegenover het gebouw lopen de dertien paarden die bij de school horen. De school vindt dat paardrijden en vooral het verzorgen van de paarden voor een aantal kinderen aansluit bij het schoolprogramma.

De directeur staat bekend om zijn verzet tegen het communistische regime. Hij heeft in de afgelopen jaren de KGB regelmatig op zijn nek gehad, omdat hij openlijk bijbels voor de school importeerde. Hij werd beschuldigd van het smokkelen van bijbels. Maar de aanklacht tegen hem bleek niet staande te houden, omdat hij openlijk had gehandeld.

Dan ontmoeten we Vesilikov, een topman van de Academie van Wetenschappen. Onderwerp van gesprek is de mogelijke samenwerking tussen Nederland en Rusland op het terrein van onderzoek. We spreken ook over de Russische atoomgeleerden en meer in het algemeen over de positie van de Russische wetenschap in de huidige overgangssfeer.

De reis zit erop. Dneprov, Asmolov en ik hebben reden tot tevredenheid. Het verdrag dat we hebben getekend, wordt in de diplomatie reeds een MOU genoemd, een Memorandum Of Understanding. Maar wij spreken liever over een ATA, een Aansporing Tot Actie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden