update

Minister Dekker door de mangel in beladen Faber-debat

Minister Sander Dekker (Rechtsbescherming) tijdens het debat in de Tweede Kamer over de moord op Anne Faber Beeld Phil Nijhuis

De Tweede Kamer verwijt de minister de fouten die zijn gemaakt rond Michael P., de moordenaar van Anne Faber. Toch krijgt Sander Dekker na een beladen debat de kans om de problemen aan te pakken.

Over het debat met minister Sander Dekker voor rechtsbescherming hangt bij aanvang een zware schaduw. Achterin de grote zaal van de Tweede Kamer, bij uitzondering niet op de tribune, zit de familie van Anne Faber naast de familie van Joost Wolters. Michael P. vermoordde Faber in 2017, in hetzelfde jaar stak Philip O. de 38-jarige Wolters neer in een Amsterdamse metro. D66 brengt bovendien de moord op Els Borst door Bart van U. in herinnering. De overeenkomsten: in alle drie de zaken ging rond de daders verschrikkelijk veel mis. Risico’s werden zwaar onderschat, informatie niet gedeeld, verlof te makkelijk en zonder goede beoordeling verleend.

Rode lap

Het is meteen de grote fout die de minister maakt als hij in de middag zijn verantwoording start. Eerst zegt hij ‘de verantwoordelijkheid tot in al zijn vezels te voelen'. Vervolgens probeert hij de overeenkomsten tussen deze tragische moorden juist af te zwakken. Het werkt als een rode lap op de Kamerleden. PvdA’er Attje Kuiken: “Nu kruipt de bestuurder in u omhoog. U moet in elke vezel voelen dat dit een structureel probleem is, een mentaliteitsprobleem, een cultuurprobleem, een urgentieprobleem. Anders is dit debat zinloos.” SP’er Michiel van Nispen: “Ik zie veel parallellen. Neem deze: ook toen vonden we dat er wat moest veranderen. Waarom zouden we er nu wél op vertrouwen dat dat lukt?” En D66’er Maarten Groothuizen: “Loopt u niet ergens om heen? Hoe kan het dat op uw departement dat gevoel van urgentie ontbreekt?”

Of Faber zonder alle fouten die de Onderzoeksraad voor Veiligheid zo pijnlijk blootlegde, nog had geleefd? Dekker, later in het debat: “Dat is een heel moeilijke vraag, die ook aan mij knaagt.” De Kamer wil daarom vooral weten, na uitingen van medeleven richting nabestaanden: welke problemen in het systeem van forensische zorg zijn hiervoor verantwoordelijk? En had minister Dekker eerder kunnen handelen? Ook het CDA en Dekkers eigen VVD stellen zich zeer kritisch op.

Dekker baseert zijn verdediging op drie pijlers. Hij wijst op de maatregelen die hij al nam. Zo kunnen verdachten straks lastiger tbs ontlopen, zoals Michael P. deed. “Ik heb niet anderhalf jaar stilgezeten.” Hij beweegt mee met de zorgen van de Kamer. “Ik wil u graag voortaan periodiek informeren over de voortgang van verbeteringen.” De minister oppert zelfs een stresstest voor de forensische zorg, net als bij de banken. En hij kiest de vlucht naar voren, zij het met het cliché: “Ik ben van de school die wil leren van zijn fouten.”

Zijn verdediging kent zwakke plekken en de oppositie weet die feilloos te vinden. Want hoe nieuw waren de conclusies van de Onderzoeksraad? Denk-Kamerlid Farid Azarkan wijst erop dat er al een stevig rapport van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel ligt, waaruit blijkt dat risico’s van zedendelinquenten systematisch onderschat worden. Niet alleen de SP ziet de schadelijke gevolgen van de bezuinigingen in de forensische zorg onder het tweede kabinet-Rutte, die Dekker slechts deels heeft gerepareerd. Wat ook niet helpt, is dat de minister ’s ochtends moet melden dat niet van 21 veroordeelden onterecht toegekende vrijheden zijn ingetrokken, maar dat nog eens drie mensen zijn teruggezet in detentie.

De moeder van Anne Faber, Elze van Heeswijk, is woensdag aanwezig bij het debat in de Tweede Kamer over de moord op haar dochter. Beeld Phil Nijhuis

Zwakste plek

Het vestigt de aandacht op misschien wel de zwakste plek waarmee de minister in de toekomst te maken krijgt: de samenwerking en handhaving van bestaande regels binnen de sector. Dekker noemt het ‘de achilleshiel’. PVV’er Gidi Markuszower wil daarom dat Dekker ‘falende gevangenisdirecteuren en psychiaters ontslaat’, wat de minister vooralsnog niet van plan is.

De Kamer worstelt zichtbaar met emoties die er altijd hangen rond deze debatten. Er klinkt de roep om meer onderzoek, regels en toezicht op forensische zorg, die zijn weg vindt in moties. Anderen vrezen dat het verantwoordelijkheidsbesef in de sector dan nog verder verwatert. Aan het eind van het  beladen debat houdt de Kamer het vertrouwen in de ‘tot zijn tenen gemotiveerde’ minister. Een motie van wantrouwen van de PVV krijgt alleen steun van Denk. Dekker wacht de taak om de urgentie – die ook zo gevoeld werd na de moorden op Borst en Wolters - niet opnieuw te laten wegebben.

Verwijten aan Hiddema

Theo Hiddema van Forum voor Democratie krijgt verwijten van Kamerleden en voorzitter Arib, omdat hij gruwelijke details uitgebreid opsomt in bijzijn van nabestaanden. Zij blijken de zaal tijdens zijn bijdrage al te hebben verlaten.

Lees ook: 

Forensische zorg is leven naast een vulkaan

Na de scherpe rapporten over de behandeling van Michael P. debatteert de Tweede Kamer vandaag over de forensische zorg. Er staat ook veel níet in de onderzoeken, zeggen behandelaars.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden