Minimumtarieven voor zzp’ers, dat is zo simpel nog niet

Een maaltijdbezorger begin dit jaar in Amsterdam. De FNV kaartte eerder dit jaar de positie van zelfstandigen bij maaltijdbezorger Deliveroo aan. Schijnzelfstandigheid, vond de vakbond. Beeld ANP

Minister Koolmees praat met Brussel over prijsafspraken voor ondernemers. Kan dat volgens Europese regels?

Vakbondsvoorzitter Maurice Limmen van CNV had het er ruim twee jaar geleden al over. Het kabinet stipte het oktober vorig jaar aan in het regeerakkoord. En ook topman Jacques van den Broek van Randstad opperde het deze week weer: voer minimumtarieven in voor zelfstandigen. Om te voorkomen dat ze tegen extreem lage uurtarieven werken en genoodzaakt zijn af te zien van inkomensverzekeringen, luidt het pleidooi.

Maar is een minimuminkomen voor ondernemers een haalbaar streven?
Eenvoudig is het niet, laat minister Wouter Koolmees van sociale zaken in ieder geval doorschemeren. Hij heeft zelf het plan een bodemtarief in te stellen van 15 tot 18 euro per uur.  Maar in een Kamerbrief van afgelopen juni noemt hij dit ‘een ingrijpende aanpassing in het arbeidsrecht’. ‘Het kabinet onderzoekt momenteel hoe een dergelijke arbeidsovereenkomst bij een laag tarief zich verhoudt tot het Europees recht’, schrijft hij ook.

Dit verhoudt zich slecht, was de voorlopige uitkomst in september. “Dit is een zeer complex dossier, op fiscaal gebied, op juridisch gebied, en we lopen tegen het Europees recht aan”, liet een van Koolmees’ topambtenaren zich toen ontvallen tijdens een overleg.

Die complexiteit zit hem vooral in de Europese mededingingswet, weten ze bij de Autoriteit Consument en Markt (ACM). Die wet verbiedt het maken van prijsafspraken voor ondernemers, ook voor ondernemers met een eenmanszaak. “Doet het kabinet dat wel, dan kan de Europese Commissie zeggen: ‘Wat jullie nu doen is in strijd met de regelgeving, dat stuit op het kartelverbod. Verander er wat aan’”, licht een ACM-woordvoerder toe.

Goede moed

De minister heeft vooralsnog goede moed. Ook de Europese Commissie heeft het tegengaan van nep ondernemerschap, de zogeheten schijnzelfstandigheid, hoog op de agenda staan, schreef hij dit voorjaar. ‘Wetende dat deze problematiek in meer landen speelt, gaat het kabinet hierover het gesprek aan met de Europese Commissie’, aldus de minister.

Wellicht is dat geen ijdele hoop. Een aantal jaar geleden oordeelde het gerechtshof in Den Haag dat prijsafspraken wel zijn toegestaan voor schijnzelfstandigen. Want: zij zijn geen ondernemers en dus wordt geen mededingingswet die geschonden.

De rechter boog zich toen over de zaak van freelance orkestmuzikanten. Die stonden weliswaar ingeschreven bij de Kamer van Koophandel, maar moesten net als de muzikanten in dienst op vaste tijden repeteren en optreden. Eigenlijk waren die freelancers verkapte werknemers, oordeelde de rechter. Waarna er in de daarvoor bestemde cao tariefafspraken werden gemaakt.

Opdrachtprijs

Koolmees’ plan gaat uit van dezelfde redenering. Elke zelfstandige die per uur minder dan 15 euro opstrijkt, hoort eigenlijk in dienst te zijn, stelt hij. Maar zo eenvoudig is het niet, zegt Boris Emmerig, belastingadviseur bij Holla Advocaten. “Onlangs oordeelde de rechter dat iemand met een uurtarief van 13 euro toch echt ondernemer is.”

En, zegt Emmerig, zzp’ers werken niet altijd met uurtarieven. Sommigen hanteren een opdrachtprijs. Hoe vertaal je dat naar een uurtarief?

Emmerig vraagt zich af of die uurtarieven er überhaupt wel komen. “Ik heb er een hard hoofd in. Ik vermoed dat de gesprekken met de Europese Commissie niet goed gaan. Anders was er inmiddels wel wat over gezegd.”

Dat die gesprekken nu al ruim een jaar duren, is ook opvallend, zegt de belastingadviseur. “Wat nou precies het probleem is, waarom er al zo lang over wordt gesproken, daarover wordt niks gepubliceerd.”

Lukt het niet, verzin dan wat anders, vindt Emmerig. “Je kunt voor die onderkant van de zzp-markt ook kiezen voor een zogeheten fictieve dienstbetrekking.” Opdrachtgevers kunnen zo’n dienstbetrekking aanbieden aan mensen die heel erg lijken op werknemers, maar dat toch niet helemaal zijn.

“In dat geval krijgen deze mensen toch het minimumloon en zijn ze verzekerd. Ben je af van dat gedoe met de Europese Commissie. De regering besloot in 2016 de mogelijkheid aan te bieden om af te wijken van zo’n fictieve dienstbetrekking. Dan gebeurt dat ook vaak.”

Lees ook:

Opstellers akkoord flexibel werken (1996): ‘Al die zzp’ers, dat hadden we nooit kunnen voorzien’

Met het akkoord ‘Flexibiliteit en Zekerheid’ van 1996 zou er paal en perk gesteld worden aan tijdelijke contracten, dacht de vakbond. Het liep heel anders. De onderhandelaars van destijds blikken terug. ‘Het leek het beste voor iedereen.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden