MINI & MAXI begint gewoon opnieuw

Het is opmerkelijk om beide heren zaterdagavond, daags na de première, trots te horen spreken over de lovende recensie in een landelijk avondblad. De publieke belangstelling is al tien jaar overweldigend en allerminst afhankelijk van goede kritieken. Het geloof in eigen kunnen zal na dertig jaar toch wel in stevige schoenen staan?

Karel de Rooij: “We hebben ons de afgelopen weken vaak afgevraagd hoe dit programma ontvangen zal worden. Onze beide vorige voorstellingen waren toegankelijk voor alle lagen van de bevolking. Met 'Split' slaan we een andere, wat minder uitbundige weg in, zeker in de eerste helft. Op zo'n moment hoop je dat ons brede publiek die koerswijziging waardeert. De eerste reacties tonen gelukkig aan dat dit zo is.”

Karel de Rooij (1946) en Peter de Jong (1947) auditeerden in 1967 bij het cabaretgezelschap van Tom ('Dorus') Manders. De Rooij, zoon van een violiste en van de bekende jazzpianist Nico de Rooij, studeerde trombone aan het conservatorium, maar besloot de voorkeur te geven aan het verder ontwikkelen van zijn talent als muzikale clown. De Jong, grootgebracht met pianoles en veelvuldig bezoek aan circus en theater, meldde zich aan bij Manders om te kunnen ontsnappen aan een carrière als belastinginspecteur.

Vanaf 1969 werken ze samen als 'Mini en Maxi', welke naam meer lengteverschil doet vermoeden dan (met 1.67 en 1.93 meter) in werkelijkheid het geval is. Vooral om artistieke redenen is de wat kinderachtige naam ongelukkig gekozen, want die geeft reden tot onderschatting.

Peter de Jong: “We maken nog steeds mee dat mensen enthousiast naar ons toe komen, nadat ze zich door anderen lieten meeslepen. Die biechten dan op dat ze op grond van onze naam eigenlijk niet zo'n hoge verwachtingen hadden. We hebben het al vaak gezegd: zo'n naam zouden we nu niet meer kiezen. Maar internationaal doet-ie het goed en bovendien: toen we eenmaal bekend waren, konden we die natuurlijk niet meer veranderen.”

In de jaren zeventig ontwikkelde het duo met visuele en muzikale acts een geheel eigen stijl, die nog steeds uniek is voor het Nederlandse theateramusement en het midden houdt tussen clownerie, variété en muziektheater. Na shows met onder anderen Robert Paul en Ted de Braak volgde in 1984 het eerste eigen theaterprogramma, toepasselijk 'Sprakeloos' genoemd, want vanaf dat moment was het gesproken woord taboe. Door het grote succes trad het duo er zeven seizoenen achtereen mee op in binnen- en buitenland. Vanaf 1993 volgde vier seizoenen 'Scherzo', waarmee zelfs Rusland werd aangedaan. In die show liet Mini & Maxi zich bijstaan door maar liefst negen musici.

'Split' is een bewuste stap terug naar de basis. Het duo krijgt deze keer slechts assistentie van Marie-Josée Joore, die bij de audities bleek te beschikken over de vereiste veelzijdigheid als zangeres, danseres en acrobate.

Karel de Rooij: “Bij 'Scherzo' stonden we met zijn elven op het podium en beschikten we ook nog eens over negen technici om alle acts mogelijk te maken. Het is een hele klus om zo'n creatief team op poten te krijgen en te houden, ook al omdat je wenst dat ieder een stempel op het programma drukt. Nu wilden we bewust weer een voorstelling met elkaar maken, dus zoals 'Sprakeloos' en met slechts één iemand tussen ons in.”

“Gaandeweg het productieproces zijn er zoveel wilde ideeën ontstaan, dat er uiteindelijk toch weer acht technici nodig zijn om alle ingenieuze acts te realiseren. Het oogt misschien wat minder spectaculair allemaal, maar simpeler is het zeker niet.”

Nog opvallender dan de kleine bezetting is het feit, dat de vertrouwde bonte aaneenschakeling van afzonderlijke muzikale en visuele acts heeft plaatsgemaakt voor een voorstelling met een heuse verhaallijn. Daarin is de muziek voor het eerst zelfs ondergeschikt. Het duo loopt al een tijdje rond met het idee nog eens een heus toneelstuk te gaan spelen. Becketts 'Wachten op Godot' bijvoorbeeld: het stuk bij uitstek voor twee theaterclowns, maar zelden op die wijze gespeeld. Tijdens de aanloopfase naar dit programma stelde regisseur Thie voor om alvast eens met zo'n andere vorm te experimenteren. Zo ontstond het idee een scenario te laten schrijven door Pieter van de Waterbeemd.

Peter de Jong: “Die heeft mogen ervaren hoe moeilijk het is een script te bedenken zonder één gesproken woord. Dat hadden we zelf niet gekund. Het is een hele opgave steeds weer goede variété-acts te bedenken en uit te werken. Daar hebben we onze handen aan vol. Nu vonden we een goede vorm van ideeën uitwisselen. Onze acts voegden zich naar het bedachte verhaal en andersom. Dat betekent wel dat een aantal nummers is afgevallen, waaronder enkele muzikale. We wilden de verhaalopbouw geen geweld aandoen en veel langer dan twee keer een uur wilden we er toch ook niet van te maken.”

“Wel grappig dat de voorstelling uiteindelijk gaat over twee variété-artiesten die na dertig jaar de behoefte hebben zich te vernieuwen en daartoe worden uitgedaagd door de komst van een circusartieste. Het wordt gechargeerd uitgebeeld, maar het programma staat wel dicht bij onszelf. En in de openingsnummers hebben we veel plezier. De eerste scène is variété in zijn klassiekste soort. En het 'stil spel' van het tweede nummer is het summum van toneelspelen.”

Voor 'Scherzo' kreeg Mini & Maxi de 'Nationale Scheveningen Cabaretprijs'. Toch vreemd voor theatermakers die je variété-artiesten en muzikale clowns kunt noemen, maar zeker geen cabaretiers.

Karel de Rooij: “Er is in Nederland helaas geen goede prijs voor theateramusement. Eigenlijk kwam deze onderscheiding ons niet toe. Maar ik heb toen wel vergoelijkend gedacht: cabaret is steeds meer verworden tot amusement: pure lol en visueel vermaak. Daarmee is het genre steeds meer onze richting opgeschoven in plaats van andersom. Als dat soort cabaretiers in aanmerking komt voor die prijs, waarom wij dan niet?”

Voor het duo staat die prijs niet minder hoog in aanzien dan de buitenlandse onderscheidingen. Ook met de buitenlandse 'marktwaarde' van deze show houdt Mini & Maxi zich niet bezig. Toch heette de perspresentatie een 'wereldpremière' te zijn. Peter de Jong: “In dit land denk je een jaar vooruit, wat betekent dat de theatertour van volgend jaar nu is geboekt. Die speelt zich gewoon af in Nederland. Wat daarna komt, zien we wel. Buitenlandse impresario's zijn nog niet komen kijken. Gelukkig maar. Het Delftse theater De Veste bood ons zes weken lang zijn zaal om de voorstelling te ontwikkelen en uit te proberen. Maar zelfs met werkdagen van 15 uur was de voorbereidingstijd korter dan we gewend zijn. We hebben daardoor ook wat weinig inspeelbeurten gehad.”

“Ik heb me in deze drukke tijd wel eens gerealiseerd dat je met een goede variété-act je hele leven vooruit kunt. Anderen zouden op hun vijftigste misschien besluiten de mooiste nummers van al die jaren achter elkaar te zetten in plaats van weer helemaal opnieuw te beginnen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden