Mini-enquête naar Panama Papers onzeker

Beeld Trouw

Dat de Tweede Kamer een snelle mini-enquête houdt naar de Panama Papers is onzeker. Het Bureau Wetgeving, adviseur van het parlement, stelt volgens Haagse bronnen in een vertrouwelijke notitie dat het kan, maar waarschuwt ook dat een haastige parlementaire ondervraging ertoe kan leiden dat fraudeurs strafvervolging ontlopen.

De Tweede Kamer vergadert vandaag achter gesloten deuren over een mini-enquête. Afgelopen weekeinde stelden PvdA, SP en GroenLinks dat zij naar aanleiding van de onthullingen in Trouw en Het Financieele Dagblad over belastingontwijking en -ontduiking en andere dubieuze constructies 'meer inzicht willen krijgen in aard en omvang van internationale fiscale constructies'.

D66 is voorstander van een mini-enquête maar wil het alleen 'als het zorgvuldig kan'. Kamerlid Wouter Koolmees: "Ik zie een meerwaarde, maar we moeten alle stappen goed doorlopen." De VVD 'wil weten hoe het zit', maar de liberalen betwijfelen of een enquête 'op dit moment' het juiste middel is. Scepsis is er ook bij het CDA. Pieter Omtzigt: "We moeten misbruik aanpakken. De Nederlandsche Bank moet harder ingrijpen bij trustbedrijven die zich niet aan de wet houden. Maar ik vrees dat we de opsporingsautoriteiten voor de voeten lopen als we snel een mini-enquête organiseren."

Tijdrovend
Parlementaire enquêtes werden recent georganiseerd over het echec met de snelle trein Fyra en de woningbouwcorporaties. Eerder waren er dergelijke onderzoeken naar het financieel stelsel (banken) en de fraude in de bouw. Het is een tijdrovende bezigheid met vooronderzoek, ondervraging zonder publiek en later, in het openbaar, onder ede.

Een parlementaire ondervraging, oftewel een mini-enquête, is een verkorte vorm van een parlementaire enquête: het idee is dat een uitgebreid vooronderzoek achterwege blijft en dat onmiddellijk betrokkenen onder ede worden gehoord. Zij zijn verplicht om te verschijnen en om te antwoorden.

Net als in een gewone enquête zit er bij de mini-enquête spanning tussen waarheidsvinding door de Tweede Kamer en justitiële opsporing. In het strafrecht is niemand verplicht om tegen zichzelf te getuigen. Daarom zijn verklaringen die iemand bij de enquêtecommissie heeft afgelegd over begane strafbare feiten, later niet meer geschikt als bewijsmateriaal in een strafzaak. Vervolging van strafbare feiten wordt dan erg lastig.

Experimenteren
De mini-enquête is een nieuwe vorm van onderzoek waarmee de Kamer wil experimenteren. Hoe de procedure daarvoor moet worden gehanteerd is nog niet duidelijk en ook daarom is het spannend hoe de Kamerleden vandaag een oordeel vellen over een eventueel onderzoek naar de Panama Papers.

"We willen meer weten over de mazen in de wet en wat wij er als Tweede Kamer tegen kunnen doen. En waarom is het nodig namen van aandeelhouders geheim te houden? Leg het maar uit", zegt PvdA-Kamerlid Ed Groot. Daarom vindt hij een mini-enquête een goed middel. "Bij een gewone hoorzitting komen sommige mensen niet opdagen en dat willen wij niet. Het Congres in de Verenigde Staten houdt hearings. Zo kan je dit ook zien. We moeten de onderzoeksopzet goed uitwerken en heel zorgvuldig zijn."

Vandaag in Trouw: 'Vijf thema's voor de parlementaire mini-enquête'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden