Mindfulness, dat is jonge vrouwen en ondergaande zonnen

null Beeld thinkstock
Beeld thinkstock

Altijd weer die jonge vrouw met gesloten ogen, altijd weer die stranden, grasweiden en horizonnen. De manier waarop westerse media en uitgeverijen meditatietechnieken als mindfulness afbeelden staat bol van de stereotypen. Is dat erg?

'Time Magazine kan mindfulness en meditatie alleen afbeelden als blanke, blonde vrouwen met gesloten ogen', twitterde New York Times-journalist en auteur van een boek over meditatie David Gelles vorige week.

Een bijgevoegde foto illustreerde zijn stelling: toen het tijdschrift in 2003 een groot verhaal publiceerde over de wetenschappelijke effecten van meditatie, prijkte op de cover een blonde vrouw op een droge vlakte. Afgelopen week koos de redactie voor dezelfde insteek. Een verhaal over de 'mindful-revolutie' werd op de cover aangekondigd met een foto van een jonge vrouw met gesloten ogen en blote armen.

Stereotypen
Gelles conclusie was misschien niet erg sterk onderbouwd, maar zijn kritiek op meditatie-afbeeldingen lijkt ook niet helemaal onterecht. Wie op de fotosite Thinkstock zoekt op 'meditation', krijgt honderden variaties op hetzelfde concept: jonge blanke mensen in de buitenlucht. Vaak zitten ze in een lotushouding, soms zijn ze met zijn tweeën. Soms duikt er een man op of zit het model binnen op een matje, maar meestal gebeurt het mediteren in het licht van een voorjaars- of zomerzon. Dresscode: sport- of badkleding.

Is die stereotypering erg?

De Amerikaanse boeddhisme-journaliste Joanna Piacenza meent van wel. Zij wijst er in een opiniestuk voor de Huffington Post op dat foto's als die van TIME veel zegggen over het imago dat mindfulness in het Westen heeft. 'De marketing rond mindfulness is bijna volledig gericht op vrouwen. Wanneer heb je voor het laatst een boek 'mindfulness voor kerels' gezien? Vrouwen zijn dol op deze zelfhulp-niche.'

Vrijblijvende zelfhulp
Daar zit volgens Piacenza gelijk het probleem: mindfulness zou in het Westen vooral worden verkocht als vrijblijvende zelfhulp. Maar, zo schrijft ze, de meditatietechniek waarbij je probeert te focussen op niets is deel van een eeuwenoude traditie.

'In het moderne Westen is het boeddhisme iets dat je handig in je leven kunt inpassen, niet iets waar je je hele leven omheen moet bouwen', stelt Piacenza. 'Er is geen commitment, geen hiërarchie, geen gemeenschap - dat is gaandeweg allemaal verloren gegaan. Deze nieuwe definitie van boeddhisme is perfect voor hen die spiritueel willen ronddartelen zonder zich te committeren aan morele regels.'

Eén of twee momenten aandachtig zijn
De zenmeester die mindfulness naar het Westen bracht, lijkt zich geen zorgen te maken over de vervlakking en vervluchtiging waarover Piacenza spreekt. Iedereen kan mindful zijn, stelde Thich Nhat Hanh anderhalf jaar geleden in een interview in Trouw. 'Ook wie van nature niet zo aandachtig leeft, kan het met een beetje hulp toch één of twee momenten zijn. Bij de thee, of bij het ontbijt.'

Dat er nu bij wijze van spreken mindfulness-badzeep in de schappen ligt, kan geen kwaad. 'Dat is prima, afhankelijk van hoe het gebruikt wordt', meent hij. 'Als iemand na het lezen van het woord 'mindfulness' bewuster van zijn doel geniet, is het goed.' Ironisch genoeg is Nhat Hanh precies het tegenovergestelde van het covermodel van TIME: hij is niet Westers, niet blank, niet jong en al helemaal geen vrouw.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden