Minder tokkies?

In de begindagen van mijn carrière als volwassene woonde ik in een Amsterdamse volksbuurt. Opaatjes die op een omgekeerde stoel op de stoep zaten, vrouwen die via spionnetjes aan het raam in de gaten hielden wat er buiten gebeurde. Heel genoeglijk allemaal.

Ook sijpelden er begin jaren tachtig vreemdelingen van heidense kusten binnen. Mannen in hansoppen, vrouwen met hoofddoekjes. Het fleurde de buurt op en maakte mij en passant tot wereldburger, vond ik. Maar dat laatste was een vergissing, begreep ik even later van Paul Scheffer, hoofdstedelijk publicist. Ik was helemaal geen wereldburger, ik was toeschouwer van een 'multicultureel drama'. De integratie van allochtonen was totaal mislukt, de multiculturele samenleving waar ook zijn eigen partij, die van de Arbeid, hoog van had opgegeven, bestond helemaal niet, het was een complete apartleving geworden. Ik weet nog dat men in mijn kringen boos was op Scheffer omdat hij ons ideeëngoed leek te bederven, maar hij had gelijk. Ik was nog nooit in zo'n Turks koffiehuis in de buurt, waardoor ik mij kosmopoliet voelde, binnen geweest, had nog nooit een woord gewisseld met een gehoofddoekt vrouwtje, we verstonden elkaar niet eens.

Na een paar jaar midden in het multiculturele drama te hebben gewoond, vertrok ik naar een keurige en saaie buurt, volgebouwd met musea, muziekzalen en kleine maar sjieke hotels. Er viel niets voor en er woonden ook geen lui van vreemde afkomst, de enige allochtoon die je er wel eens zag was een Chinese tandarts. 'Alleen maar nette mensen', schreef een zoon van deze buurt over zijn ouders en buren en het klopte, hier woonden alleen maar nette mensen die overlast van Marokkanen en Antillianen makkelijk konden relativeren, want ze hadden er geen last van. Ook ik had makkelijk praten en omdat ik dat niet durfde, hield ik mijn mond. Maar wat je ook van die nette mensen kon zeggen, ze vertegenwoordigden wel een soort beschaving. Misschien waren het achter hun voordeuren alcoholisten en racisten, maar ze lieten het niet zo merken. Hypocriet? Ik weet het niet. Beschaving reguleert ook onderbuikgevoelens.

Onlangs traden enkele bewoners van de Haagse wijk Duindorp op in het Journaal. Ik schrok op uit mijn gemakkelijke stoel. Een flagrante racist die vond dat iedereen met een kleurtje of een accent (anders dan zijn eigen Haagse geharry) op moest tieften, een collega van hem die met een vals, volmaakt ongeloofwaardig lachje beweerde niets te weten van het pesten van allochtonen. Gajus, janhagel, rapaille, hoorde ik mijzelf denken. Maar waar in godsnaam kwamen deze lieden vandaan? Duindorp, ik zocht op Wikipedia: protestantse vissers, klederdracht, Willem Brakman, Jan Tinbergen. Niks aan de hand zo te zien. Maar wie waren dan toch deze geborneerde I.Q.nulli? Nee, zo mocht je niet denken. Wie nooit 'minder Marokkanen' dacht, mocht ook niet 'minder Duindorpers' denken. Maar ik deed het wel, merkte ik. Eindelijk had mijn beschaafde begrip voor de hele wereld, inclusief enge tokkies, het begeven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden