Minder met meer

Paul Polman tijdens de klimaattop.Beeld REUTERS

De grote baas van Unilever, Paul Polman, haalde de kersverse GroenLinks-leider Jesse Klaver links in, in de week van de Business Climate Summit in Parijs, waar duizend CEO's van grote bedrijven met elkaar praatten over klimaatverandering. En de week van de March Against Monsanto, waarin wereldwijd tien-, misschien wel honderdduizenden mensen meeliepen die zich zorgen maken over uiteenlopende onderwerpen als GMO's, de macht van multinationals en TTIP.

Polman gaf een interview aan de Washington Post, waarin hij onder andere te spreken kwam over de hoogte van zijn salaris.

Veel Nederlandse media pikten uit het interview op dat Polman zich schaamt voor zijn eigen salaris. "Mensen op mijn niveau moeten het niet voor het geld doen. Als je mij twee keer zoveel zou betalen, ga ik niet twee keer zo hard werken, want ik haal al het maximaal mogelijke uit mijn tijd", aldus Polman.

Volgens Polman geeft de beloningsrace een verkeerd signaal af. "Het is van invloed op het gedrag van CEO's. Als mensen geen salarisverhoging krijgen, of niet veel geld verdienen, denken ze dat ze het niet goed doen als CEO. Deze peer pressure leidt tot dysfunctioneel gedrag." Daarmee stelt Polman inderdaad zijn eigen beloning ter discussie, en raakt hij een gevoelige actuele snaar met betrekking tot de beloningsdiscussie in de bankensector.

De overgrote meerderheid
Zijn betoog ging echter niet over zijn salarisstrook, merkt Cécile Jansen van Foodlog scherp op. Polman gaat in het interview juist in op de mensen die niet zoveel verdienen als hij. 'Het gaat niet om jou. Als je het voorrecht hebt tot onze positie op te klimmen, hoor je waarschijnlijk bij de 2% van de wereldbevolking die goed opgeleid is, financieel onafhankelijk en kan wonen en werken waar ze willen. Als je bij die 2% hoort, is het je plicht jezelf in dienst van die andere 98% te stellen.'

98%? Waar hadden we dat eerder gehoord? Ja, bij de Occupy beweging. Die deed er nog een procent bij: de slogan van de beweging was 'wij zijn de 99% (die niets heeft). De overige 1% van de wereldbevolking heeft alles'. Polman laat zien dat hij zich van zijn positie zeer bewust is, en kiest Unilever als zijn instrument hieraan te werken. Polman staat al bekend als radicale vernieuwer. Zo lanceerde hij met het Unilever Sustainable Living Plan, met als doel meer winst te maken met minder gebruik van grondstoffen en minder uitstoot van CO2.

Ook op de Business Climate Summit zijn radicale 'Occupy-achtige' geluiden te horen. Feike Seibesma, CEO van DSM, stelt in een interview met RTLZ dat grote bedrijven het voortouw moeten nemen om het publiek bewust te maken over de klimaatproblematiek. "We moeten omschakelen van het fossiele tijdperk waar we nu leven, naar een economie van hernieuwbare energiebronnen", stelt Seibesma.

Vervagende grenzen
Het zijn verwarrende tijden voor 'de duurzaamheidsactivist'. Meelopen met de March Against Monsanto, of toch maar aandelen Unilever of DSM aanschaffen? In de periode van maatschappelijke transitie waar we zijn terechtgekomen, vervagen de grenzen tussen activisme en belangen van bedrijven. CEO's in grijze (of blauwe) pakken halen de verstokte spandoekschilderaar links en rechts in. Een speech van Seibesma of Polman zou je zo kunnen afsteken tijdens de March Against Monsanto op de Dam, en andersom, een relaas uitgesproken tijdens de March zou niet misstaan als 'keynote' op het Business Summit.

Deze periode doet denken aan de eind jaren '60, en begin jaren '70, toen onder invloed van het Rapport van de Club van Rome, onder andere nota bene de grondlegger van het industriele landbouwbeleid, Sicco Mansholt, een 180 graden draai maakte en in een brief pleitte voor grenzen aan de groei en kringloopeconomie. Nu relevanter dan ooit.

Zal het, ruim veertig jaar later, wel gaan lukken? Of je nu 'tegen Monsanto' bent, of CEO van een groot bedrijf, we zitten met zijn allen op hetzelfde schuitje. Er komen meer mensen, de grondstoffen raken op, en de manier waarop we de rijkdom momenteel verdelen zorgt voor steeds duidelijk merkbare sociale onrust. Het is een tijd voor nieuwe, onverwachtte allianties.

Eén onderdeel van het nieuwe duurzaamheidsverhaal moet nog wel bediscussieerd worden. Waar bedrijven, maar ook bijvoorbeeld de agro-industrie, veelal de duurzaamheidsbaricaden beklimmen met het mantra 'meer met minder' - meer produceren, of meer omzet, met het gebruik van minder grondstoffen - zou het eigenlijk over het omgekeerde moeten gaan. Er komen steeds meer mensen bij op aarde, en die hebben steeds minder te verdelen. Dat is de grote uitdaging voor toekomstige generaties. Minder, met meer.
-----------------------------

Joris Lohman (@jorislohman) van Slow Food geeft met regelmaat een overzicht van wat er speelt in de wereld van voedsel en landbouw. Slow Food is een wereldwijde beweging van boeren, consumenten en food professionals met als doelstelling lekker, puur en eerlijk voedsel voor iedereen toegankelijk te maken.


Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden