Minder mensen, meer verkrotting

Panden die blijven staan, vervolgens gaan verkrotten, en zo een rotte kies in een gemeenschap vormen. Misschien wachten de krotteneigenaars wel met dollartekens in hun ogen op een prachtig bod, maar dorpsgenoten en corporaties zijn het zat. Aanpakken die handel.

door Wybo Algra

Het moet afgelopen zijn met de verkrotting in de pittoreske Friese dorpjes. Corporaties willen de vervallen panden desnoods zelf kopen en opknappen.

Het begon op een avond met vijf verenigingen van dorpsbelangen in terpdorp Britsum, boven Leeuwarden. „We hoorden wat we altijd horen: dat er te weinig huizen zijn voor jongeren en ouderen”, vertelt Henk Douma van Corporatie Holding Friesland, die 20.000 huizen in de provincie verhuurt. „En mensen maken zich zorgen over voorzieningen, scholen en kinderopvang.”

Maar deze keer hoorde Douma ook iets nieuws. „Diverse verenigingen van dorpsbelangen storen zich aan verwaarloosde panden, vooral op gezichtsbepalende plekken.” Zoals in Britsum zelf, waar tussen de mooi opgeknapte huizen op de terp een totaal verkrot pand staat.

Dat is op meer plekken het geval, ontdekte Douma. „En dan vooral in de Friese dorpen aan de noordelijke en noordwestelijke rand van de provincie. Maar het speelt ook in Groningen en Zeeland, in regio’s waar het economisch niet goed gaat en de huizen slecht verkoopbaar zijn.”

Douma is vast van plan het probleem aan te pakken, met gemeenten en de provincie. Hij wil graag weten of de gemeenten wel genoeg werk maken van het aanschrijven van mensen die hun huis laten verkrotten. Eventueel gaat de corporatie de huizen zelf opkopen en grondig renoveren. Dat deed zij eerder in de stadswijk Vegeling in Leeuwarden, waar zij zestien verloederde panden verwierf en renoveerde. „Dat doen we niet zomaar weer”, zegt Douma. „Maar misschien kan de provincie financieel bijdragen.”

Vandaag gaat hij over zijn plannen praten met de provincie. Collega-corporatie Wonen Noordwest Friesland schuift ook aan, en vice-voorzitter Theo Westerveld van dorpsbelang Oosterbierum. Westerveld ergert zich groen en geel aan een handvol verloederde panden in zijn dorp. „Die staan aan een doorgaande weg en zijn heel zichtbaar. Daar zat onder meer de bakker, maar die is vertrokken uit het dorp.”

Oosterbierum, legt hij uit, heeft een prachtkerk, een kerkenpad, en visserspaden vanaf de Waddenzee-dijk. „We willen graag toeristen aantrekken, en dan is dit vervelend. Ook voor de bewoners zelf.” De eigenaren van de krotten hebben dollartekens in hun ogen, vermoedt hij. Maar terwijl ze wachten op het ultieme bod, kachelt hun bezit verder achteruit. Van Westerveld mag Franekeradeel, waar Oosterbierum onder valt, deze eigenaren best wat meer onder druk zetten. „Als de eigenaar niet wil, wordt onteigening heel lastig”, zegt wethouder L. Miedema. „De gemeente heeft eigenlijk alleen maar juridische instrumenten als een gebouw een gevaar vormt voor de volksgezondheid of de openbare orde. En wat gebeurt er dan, bijvoorbeeld als een pand op instorten staat: dan zet de eigenaar er gewoon een hek omheen, zodat er geen gevaarlijke situatie meer is.”

Maar veel eigenaren willen wel meewerken, zegt Miedema, al proberen ze wel de prijs op te drijven. Corporatie Wonen Noordwest Friesland heeft in zijn gemeente al diverse malen een verwaarloosd pand gekocht. Voor woningbezitters die toch tegenstribbelen, mikt Miedema op de nieuwe dorpsvisies die de dorpen maken. „Als daarin staat dat omwonenden van verkrotte panden af willen, neemt de sociale druk op de eigenaren toe.”

Haije Talsma is wethouder in Ferwerderadeel. Ook in zijn gemeente zijn samen met Wonen Noordwest Friesland al diverse verkrotte panden aangepakt, vertelt hij. „En we praten al langer met deze corporatie over de oprichting van een fonds om huiseigenaren financieel te ondersteunen bij het opknappen.”

Relatief gezien doen de grootste problemen zich voor in de kleinste dorpen. Talsma: „In de grotere dorpen willen starters nog wel eens een vervallen pand kopen en opknappen. Maar gehuchtjes als Jislum en Wanswerd zijn gewoon minder aantrekkelijk voor jongeren. Daar zullen we echt samen met de corporatie aan het werk moeten.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden