Minder maar slimmere buslijnen in stad en streek

De buurtbus in Bergen wordt beheerd door vrijwilligers, het onderhoud is voor Connexxion. Beeld Patrick Post

De bus wordt populairder. De trend is: slimmere busroutes, beter gericht op de vraag van de reizigers.

Inwoners van landelijke gebieden zijn niet langer de enigen die de reguliere bus vaker moeten missen. Naast een daling van het aantal streeklijnen, neemt ook het aantal stadslijnen af, blijkt uit een groot onderzoek van kennisplatform Crow. Het busaanbod moest het in 2017 doen met 14 procent minder streeklijnen en 7 procent minder stadslijnen. Bussen op deze trajecten worden steeds vaker omgezet naar bijvoorbeeld buurtbuslijnen of spits- en scholierenlijnen. 

‘Zo ontwikkelt het regionale openbaar vervoer zich naar een steeds efficiënter opererende bedrijfstak’, concludeert het kennisplatform. 

“Daar heeft oma met haar rollator last van maar veel studenten zijn er juist blij mee”, zegt Wijnand Veeneman, hoofddocent en onderzoeker vervoer, aan de TU Delft. “We lieten de bus lange tijd door de stad kronkelen omdat we nu eenmaal vonden dat er een bus moest naar het bejaardenhuis of naar het zwembad. Maar vaak zaten daar gewoon te weinig mensen in die bussen om die lijnen rendabel te houden.”

Deelauto's

De trend is nu veel meer om buslijnen op te tuigen die naar drukkere plekken rijden zoals grote scholengemeenschappen. Ze hebben meer capaciteit, maken minder stops en rijden vaker. Volgens Veeneman is die ontwikkeling zowel op het platteland als in de stad aan de gang. “In de streek rijden de bussen ook niet meer alle dorpjes door. Nu gaan ze vaker langs de provinciale weg en kunnen mensen opstappen bij een soort ‘hub’, waar ook een fietsenstalling is en waar straks ook vaker deelauto’s zijn te vinden. Het gevolg is dat bussen dan niet meer bij heel veel haltes stoppen maar bij een paar knooppunten. Ze rijden dan niet meer om de 3 uur, maar ieder half uur.”

Dat slimmer inzetten van bussen zorgt ervoor dat per saldo meer reizigers op de bus stapten, weet Gerard van Kesteren, die het rapport ‘Staat van het regionale ov 2017’ van Crow grotendeels schreef. Ook vindt hij het opmerkelijk dat het regionale openbaar vervoer, als het op reizigerskilometers aankomt, harder groeit dan de auto of de trein. Daar is vooral de stedeling verantwoordelijk voor, ontdekte Van Kesteren: “Liefst 43 procent van de reizigerskilometers in het gehele regionale openbaar vervoer, dus inclusief regionale trein, wordt gemaakt in twee vervoerregio’s: Amsterdam en de Metropoolregio Rotterdam-Den Haag.”

1 miljard instappers

Gemeten in het aantal instappers komt zelfs 61 procent uit die twee stedelijke gebieden. Inwoners van de provincies Friesland en Zeeland hebben minder gemakkelijk toegang tot regulier ov. Crow plaatst hier de kanttekening bij dat mensen in dunbevolkte streken vaak wel gebruik kunnen maken van een bus op afroep, zoals de Opstapper en de Haltetaxi. In totaal werden er volgens het kennisplatform in 2017 in het regionale openbaar vervoer 6,7 miljard reizigerskilometers gereden door een kleine 1 miljard instappers.

Door de omvorming van stads- en streeklijnen naar scholierenlijnen, spitslijnen en buurtlijnen, en door het omtoveren van reguliere lijnen naar zogeheten ‘kwaliteitslijnen’ zoals Rnet of Qliners, is het totale aantal buslijnen in 2017 niet gedaald. De meeste reizigerskilometers worden afgelegd bij Arriva (27 procent), gevolgd door Connexxion ( 20 procent), GVB (14 procent ) en RET (13 procent).

Groot probleem bij die vervoersmaatschappijen is het tekort aan chauffeurs. Dat zorgde afgelopen zomer voor problemen in vooral Zeeland en Utrecht, waar de vervoerders Connexxion en Keolis de dienstregeling nauwelijks en soms zelfs helemaal niet rond kregen. Verschillende ritten vielen geheel of deels uit.

Verschillende busmaatschappijen voeren campagnes om bestuurders te werven. De hoop is daarbij met name gericht op vrouwen. Busvervoerder Hermes, actief in delen van Gelderland en Noord-Brabant, hield al eens een ‘ladies day’ om meer vrouwen te strikken voor een loopbaan achter het stuur.

Lees ook:

Omdat busvervoerders te weinig chauffeurs hebben, vallen soms ritten uit. Zeeuwse politici komen in het geweer.

Als je in de toekomst de bus neemt, kun je direct een pakketje ophalen, de bibliotheek inlopen of vergaderen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden