Minder licht op de snelweg leidt tot meer ongelukken

Waarom precies is nog de vraag

Een domme actie die tot ongelukken leidt, vindt neuroloog Hans Hamburger. Rijkswaterstaat draait vanaf september de verlichting uit op een aantal snelwegen in de Randstad en het zuiden van het land, zoals op de A1, de A2 en de A4. Op knooppunten, in tunnels en bij scherpe bochten blijven de lampen wel branden. Het is het sluitstuk van een operatie die al in juni is begonnen en die een groot deel van het snelwegennet beslaat. Rijkswaterstaat wil zo de natuur ontzien en vooral tot 2020 35 miljoen euro besparen.

De kosten zouden wel eens veel hoger kunnen zijn, zei Hamburger gisteren in de Telegraaf. Volgens de voorzitter van de Nederlandse vereniging voor slaap- en waakonderzoek (NSWO) zijn mensen minder alert in het donker. "Licht houdt je wakker en in het donker wil je slapen. Zodra je in het donker bent, maken de hersenen melatonine aan en dat hormoon zorgt ervoor dat je in een 'slaapstand' komt. En als mensen slaperig worden, gebeuren de meeste ongelukken."

Dat is ontegenzeggelijk waar, maar de vraag is hoe groot dit effect is. Een telefonische rondgang langs diverse instituten leert slechts dat er geen wetenschappelijke studies bekend zijn die deze vraag beantwoorden. Probleem is dat in onderzoek naar het effect van wegverlichting meer factoren een rol spelen. Het zicht is natuurlijk slechter, het gaat om andere weggebruikers - die vaker gedronken hebben - mensen zijn ook op een verlichte snelweg 's nachts slaperiger dan overdag en automobilisten passen hun gedrag aan de situatie aan.

Twee jaar geleden zette de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV) de kennis op dit terrein op een rij. Conclusie: het overlijdensrisico is 's nachts groter dan overdag, van twee maal groter in de week tot vier maal in het weekend. En openbare verlichting verkleint dit nachtelijke risico.

Maar dit laatste effect wisselt sterk. Het is het grootst op provinciale wegen (87 procent minder ongelukken met fatale afloop dankzij verlichting) en op kruispunten in steden (40 procent minder). En het zijn vooral de kwetsbare verkeersdeelnemers zoals fietsers en voetgangers die er baat bij hebben.

Op snelwegen verlaagt verlichting het ongevalsrisico slechts met 13 procent. Dat heeft met de aard van deze wegen te maken - geen tegenliggers - maar ook met de automobilisten zelf: ze gaan voorzichtiger rijden als het zicht slecht wordt. En geven op helder verlichte wegen meer gas.

Niettemin, Hans Hamburger heeft een punt. Hij erkent dat hij de diverse factoren niet kan scheiden, maar zijn conclusie blijft overeind: het is een gevaarlijk plan. "Waarom hebben we in de jaren zeventig al die lichtmasten neergezet? Vanwege de verkeersveiligheid toch? Het is verbazend dat we in dit land geen duurzame oplossing kunnen bedenken met led-lampen of zonnepanelen."

Intussen gaat Rijkswaterstaat ervan uit dat de maatregel de verkeersveiligheid niet bedreigt. De dienst was gisteren niet in staat daarvoor bewijzen aan te leveren, maar verantwoordelijk minister Schultz (infrastructuur) maakt zich geen zorgen. "We zijn al in maart gestart hiermee en ik heb nog geen effecten gezien", meldde ze gisteren. "We doen het alleen waar weinig wordt gereden. Waarom zou je dan de hele nacht het licht aan laten?"

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden