Minder kinderen sterven aan kanker, maar waarom?

Statistiek | Oncologen benaderen CBS-cijfers over een afname in sterfte aan kinderkanker behoedzaam. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek is er wél een trend.

Het aantal kinderen dat in Nederland aan kanker overlijdt, is de laatste jaren iets afgenomen. In het afgelopen decennium stierven gemiddeld jaarlijks 82 kinderen aan kanker, maar sinds 2013 waren dat er 69 per jaar. Hersentumoren en leukemie zorgen samen voor 62 procent van alle sterfgevallen, meldt het CBS.

De cijfers verbazen Rob Pieters, kinderoncoloog bij het Prinses Máxima Centrum, enigszins. Uit eigen onderzoek weet hij dat de overlevingskansen bij leukemie de laatste jaren iets verbeterd zijn: dankzij een betere behandelmethode is vijf jaar na de diagnose 92 procent van de kinderen nog in leven, tegen 87 procent tien jaar terug. Maar dat is niet genoeg om de daling van het CBS te verklaren. Jaarlijks krijgen 110 kinderen leukemie.

Van andere vormen van kanker zijn hem geen cijfers bekend, laat staan cijfers over het effect van eventuele nieuwe therapieën. Wat het ook lastig maakt: het CBS beperkt zich tot kinderen tot veertien jaar, terwijl het veld tot en met achttien jaar meetelt. Pieters: "Ons beeld van de strijd tegen kinderkanker is dat die de laatste tien, twintig jaar stagneert. We hebben enorme vooruitgang geboekt. Vijftig jaar geleden overleefde 10 tot 20 procent van de kinderen kanker. Nu is dat 75 procent. Maar daar zitten we nu al een aantal jaren op."

Die stagnatie is ook een van de redenen voor de oprichting van het Prinses Máxima Centrum, dat in 2018 volledig gestalte krijgt: bundeling van alle expertise in één landelijk centrum voor kinderoncologie. Pieters: "Alle vormen van kinderkanker zijn zo zeldzaam. We moeten alle deskundigheid onder één dak brengen om te kunnen leren hoe we de behandeling kunnen verbeteren."

Die zeldzaamheid zorgt er ook voor dat deze statistiek met enige voorzichtigheid moet worden benaderd. De getallen zijn zo klein, zegt een woordvoerster van het KWF, dat schommelingen een toevalseffect kunnen zijn. "Zo zijn er de laatste jaren wat minder gevallen van hersentumoren geweest. Dan is de sterfte dus ook even minder." Maar als je iets verder terugkijkt in de tijd, zie je wel degelijk een trend, laat het CBS weten. "Sinds 2000 is de sterfte ongeveer met een derde afgenomen", zegt Jan Latten van het CBS.

Tussen 2006 en 2015 overleden bijna 10.000 kinderen, meldt het CBS. 820 kinderen stierven aan kanker: 447 jongens en 373 meisjes. Jaarlijks krijgen 500 à 550 kinderen kanker en zijn er 800 onder behandeling. Leukemie en lymfeklierkanker komen bij jongens vaker voor en hun overlevingskansen zijn slechter. Waardoor dat komt, is niet duidelijk.

Overlevingskansen volwassenen flink verbeterd

In 1950 overleden drie op de duizend mannen of vrouwen aan kanker. Terwijl de sterfte onder vrouwen gestaag daalde - naar jaarlijks 2,4 per duizend - steeg die bij mannen, met een piek in 1987 - meer dan vier per duizend -, om daarna weer te dalen.

In 1950 was maagkanker de belangrijkste doodsoorzaak (30 procent van de sterfte aan kanker), nu zijn dat long- en darmkanker. Bij vrouwen was borstkanker altijd de meest voorkomende vorm van kankersterfte. Sinds vorig jaar neemt longkanker ook bij vrouwen de koppositie in.

Intussen zijn de overlevingskansen een stuk verbeterd. In 1950 was een kwart van de patiënten na vijf jaar nog in leven, nu is dat bijna twee derde. Door de vergrijzing komt kanker nu wel vaker voor, waardoor de absolute sterftecijfers gelijk zijn gebleven.

kankermedicijnen in beeld

Fotograaf Jan Rosseel brengt medicijnen 'in beeld'. Hij brengt opgeloste varianten van kankermedicijnen aan op fotofilm en ontwikkelt die. De chemicaliën in het geneesmiddel werken daarbij in op de filmemulsie: "Je kunt een foto van een fles maken, maar ik zocht een metafoor. Hoe ziet zo'n geneesmiddel eruit? Zo kun je iets van het karakter van het middel laten zien."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden