Minder handen aan bed maken tehuis onveiliger

Bewoners van een verzorgingstehuis in het Belgische Melle werden donderdag geëvacueerd wegens brand. (FOTO LIEVEN VAN ASSCHE) Beeld AFP
Bewoners van een verzorgingstehuis in het Belgische Melle werden donderdag geëvacueerd wegens brand. (FOTO LIEVEN VAN ASSCHE)Beeld AFP

Brandoefeningen kunnen ervoor zorgen dat een brand beperkt blijft. In Nederlandse zorginstellingen werd twee jaar geleden nog te weinig geoefend.

Nels Fahner

Met goede branddeuren en getraind personeel was het misschien niet zover gekomen in het Belgische Melle, waar bij brand in een verzorgingstehuis donderdagavond negen doden zijn gevallen. Toch had zo’n ramp net zo goed in Nederland kunnen gebeuren. „In elk gebouw kan brand uitbreken. Laten we het personeel niet te snel de schuld geven. Maar het risico dat het vuur snel om zich heen grijpt wordt vergroot doordat er steeds minder handen aan het bed zijn”, zegt André Bode, senior onderzoeker van het Centrum Zorg en Bouw. Bode deed in 2007 onderzoek naar brandveiligheid in Nederlandse zorginstellingen, naar aanleiding van de Schipholbrand in 2005.

Het personeelstekort leidt ’s nachts tot grotere risico’s dan overdag, stelt Bode. „In mei vorig jaar brak om zes uur ’s avonds een brand uit in verpleeghuis Sancta Maria in Zevenbergen. Het lukte nog net om de 190 bewoners op tijd te evacueren. Door het tijdstip was er veel personeel en familie aanwezig. We moeten er niet aan denken dat de brand acht uur later was uitgebroken.” De brand in Melle ontstond rond acht uur ’s avonds en de meeste van de negentig bewoners sliepen al.

Veel personeelsleden in de zorg weten nog niet hoe ze een beginnende brand moeten blussen, bleek al uit onderzoek in 2003. Bode: „Het scheelt natuurlijk veel als het personeel weet wat het moet doen: wat vluchtwegen zijn, wanneer een deur juist dicht moet blijven.” Zorginstellingen kunnen hun personeel trainen tot bedrijfshulpverlener. Volgend jaar hoopt Bode te weten te komen hoeveel instellingen die trainingen ook werkelijk aanbieden.

De brand in de Belgische plaats Melle ontstond in een kamer waarvan de deur openstond. Er stonden meer deuren open door de hitte. Hierdoor kon de rook zich snel door het gebouw verspreiden. Bode: „Verpleeghuizen vormen een relatief hoog risico. De meeste bewoners delen een kamer, anders dan in een verzorgingstehuis. Doordat het personeel overzicht moet houden, blijven deuren ’s nachts vaak openstaan.”

Bij brand zou het alarmsysteem ervoor moeten zorgen dat branddeuren na een rookmelding automatisch sluiten. In 2003 zijn de regels daarvoor in Nederland aangescherpt. Toch bleek uit onderzoek dat vier jaar later nog maar 10 procent van de zorginstellingen enigszins aan de nieuwe eisen voldoet. Bode: „Sindsdien hebben we veel organisaties aangeschreven en bijeenkomsten belegd. In 2010 weten we meer over het effect daarvan.”

Het beperkte budget stelt verpleegtehuizen voor dilemma’s, geeft Bode toe. Maar instellingen die te weinig mankracht hebben, zouden extra technische maatregelen moeten nemen tegen brand. „Als je geld steekt in het doortrekken van een brandscheiding boven het plafond, dan zie je dat niet meteen terug. Toch is het een belangrijke investering. Een sprinklerinstallatie is effectief maar kostbaar. Toch vallen die kosten, vijftig tot honderd euro per vierkante meter, mee als je ze vergelijkt met de loonkosten van extra personeel.”

Maar de belangrijkste maatregel die je kunt nemen, is oefenen. Van de 65 geënquêteerde instellingen in 2007 hielden er 22 zelden of nooit een ontruimingsoefening. Bode: „Je moet minstens twee keer per jaar een oefening houden, met het hele personeel. Dan alleen kan brandbestrijding een automatisme worden.”

(Trouw) Beeld AFP
(Trouw)Beeld AFP
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden