'Minder handelsregels tussen VS en EU belangrijker dan opheffen tarieven'

interview Econoom LEI: Zuivel wacht overleg met VS rustiger af dan vleessector

Naar verluidt logeert er deze week een enorm Amerikaans onderhandelingsteam in Brussel. Voor de achtste keer praten de Amerikanen met de Europeanen over het handelsakkoord dat alle andere moet doen verbleken, het Transatlantic Trade and Investment Partnership (TTIP).

De twee grootste handelsblokken ter wereld stuitten tijdens eerdere rondes op meer verschillen van inzicht dan ze bij aanvang hadden voorzien. In het landbouwdossier bijvoorbeeld. "Qua omvang maken landbouw en voeding nog geen tiende uit van de im- en export tussen de EU en de VS, maar het gaat om gevoelige zaken", zegt econoom Siemen van Berkum van het Landbouw-Economisch Instituut (LEI), onderdeel van Wageningen Universiteit. Met collega's onderzocht hij wat TTIP voor de Nederlandse landbouw en voedingsindustrie betekent, als de partijen het eens worden.

Wat ligt er gevoelig?

"Europa accepteert geen groeihormonen in rundvlees en geen groeibevorderende additieven in varkensvoer. Daarin verschilt Europa fundamenteel van inzicht met de Amerikanen, die zulke middelen wel toestaan. Ook hun visies op genetisch gemodificeerde gewassen lopen sterk uiteen. Dat legt een zwaar beslag op de onderhandelingen."

Moeten ze daar een knoop over doorhakken of kunnen de teams ook besluiten alleen over de opheffing van importtarieven te praten?

"Dat kan, maar in opheffen van tarieven zit niet de grote winst. Om een idee te geven, die liggen voor zuivel en vlees gemiddeld op 5 à 6 procent. Met uitschieters overigens. Het kan zijn dat een bepaald kaasje met 40 procent wordt belast. Dan lijkt het waarschijnlijk heel erg op een kaas die lokale kaasmakers ook produceren.

"Heffen de handelsblokken alle tarieven op, dan is de Nederlandse economie in 2027 zo'n 0,02 procent groter dan zonder TTIP, hebben wij berekend.

"Als het lukt om voor gevoelige producten als zuivel en vlees 25 procent van de handelsbelemmeringen op te ruimen en 75 procent van de regels voor minder omstreden producten, dan is de winst veel groter. De Nederlandse economie is dan een extra 4,3 procent groter in 2027, dan wanneer het handelsakkoord er niet komt."

Dat is het effect voor de hele Nederlandse economie. Hoe pakt zo'n breed TTIP uit voor de voedings- en agrosector?

"Als er handelsbelemmeringen worden geslecht, kan ook de voedingssector zich vrijer op de Amerikaanse markt bewegen. Dat is absoluut winst. Bijvoorbeeld wanneer de VS de quota afschaffen voor Europese zuivelproducten. Maar als het TTIP slaagt, komen er ook meer Amerikaanse producten naar Europa natuurlijk. Voor de zuivelsector levert TTIP netto een kleine plus op. De Nederlandse zuivel heeft een zeer sterke concurrentiepositie. Voor de vleessector kan TTIP een dikke min betekenen. Stel dat Europa die voeradditieven bij pluimvee, varkens en runderen accepteert, dan kunnen de Amerikanen concurreren op prijs. En die strijd verliest de Nederlandse vleessector. Al lijkt mij dat scenario niet erg waarschijnlijk, toch zit de zuivel tijdens deze onderhandelingen wat rustiger op zijn stoel dan het vlees."

Wat is de vrees?

"De vleessector zit altijd meer in het defensief, omdat andere partijen goedkoper produceren. Niet alleen de Amerikanen, ook de Brazilianen. Of er komt goedkope kip uit Thailand. Kalmeert de situatie in Oost-Europa, dan kan Oekraïne over een aantal jaar gaan concurreren. De vleessector moet daarop reageren. TTIP zet er nu extra druk op, maar los van dat handelsakkoord zou het goed zijn als de sector zich bezint. Als vleesproducenten het op prijs niet redden, laten ze zich onderscheiden op kwaliteit. Of op vers; vlees dat van ver komt, wordt bevroren ingevlogen. Dat mag officieel niet als vers gelden."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden