Minder controle op hoger onderwijs

Bussemaker wil de papierberg bij opleidingskeuringen halveren

MARIJKE DE VRIES en REDACTIE ONDERWIJS & OPVOEDING

Het toezicht op opleidingen in het hoger onderwijs is doorgeschoten. Sinds de diplomafraude bij Hogeschool Inholland is de verantwoordingsplicht dusdanig gegroeid dat die ten koste gaat van het verbeteren van het onderwijs, vindt minister Jet Bussemaker van onderwijs. Ze gaat daarom de bureaucratie rond de opleidingskeuringen met de helft terugdringen.

Opleidingen krijgen ook straks elke zes jaar een commissie van docenten en deskundigen over de vloer die onderzoekt of de kwaliteit van het onderwijs in orde is, maar het kan allemaal minder omvangrijk dan nu, zegt de bewindsvrouw. "De afgelopen jaren bestond de neiging om controle op controle te stapelen. Het idee was dat sturing van buiten voor beter onderwijs zou zorgen. Dat is niet zo. De nadruk ligt nu te veel op verantwoording afleggen, niet op het verbeteren van een opleiding."

Uitgangspunt moet zijn dat opleidingen en docenten zelf het beste weten wat zij moeten doen, meent ze. "Nu moeten opleidingen elke zes jaar weer dat vertrouwen verdienen en bewijzen dat ze de boel op orde hebben. Dat is heel frustrerend voor opleidingen die elke dag bezig zijn het onderwijs te verbeteren", zegt Bussemaker.

Maar kunnen opleidingen die vrijheid wel aan? In 2010 kwam een omvangrijke diplomafraude bij de Hogeschool Inholland aan het licht. Sindsdien werden nog tientallen hbo- en wo-opleidingen op de vingers getikt, omdat het afstudeerwerk van studenten te wensen overliet, er genadezesjes werden gegeven of omdat men beoordelingen van scripties niet kon verantwoorden.

"Bij Inholland was sprake van zeer ernstige problemen, maar het is de vraag of het helpt om dan het hele systeem strenger te maken, waardoor mensen bang zijn voor de keuringen en strategisch gedrag gaan tonen", zegt Bussemaker. "Ik vind het onwenselijk dat opleidingen uit onzekerheid allerlei papierwerk bijhouden, en tegelijkertijd het gevoel hebben dat ze er niets aan hebben."

Die bureaucratie gaat bovendien ten koste van het werkplezier en de creativiteit van docenten. Bussemaker: "Ik ben geschrokken van verhalen van docenten die steeds meer tijd kwijt zijn aan bureaucratie; het leidt af van het lesgeven. Er zijn opleidingen die een registratie hebben van 1100 pagina's of tachtig ordners aanleveren als bewijs dat zij doen wat ze moeten doen. Dat moet je niet willen."

Bussemaker vindt het verder verstandiger om studenten en docenten zelf een grotere stem te geven in de opleidingskeuring. Daarom mogen studenten hun eigen hoofdstuk schrijven in het evaluatierapport van de opleiding. "Zij zijn ervaringsdeskundigen, zij weten het beste of vakken op elkaar aansluiten en of een opleiding waarmaakt wat ze belooft."

Bovendien begint de minister in 2017 met een experiment waarbij niet alle opleidingen van hogeschool of universiteit afzonderlijk worden gecontroleerd, maar alleen het bestuur van universiteit of hogeschool verantwoording aflegt aan keuringsinstantie Nederlands-Vlaamse Accreditatie Organisatie. "Daar kunnen ze niet zomaar aan meedoen. Ze hebben toestemming van de medezeggenschap nodig, maar naarmate de boel intern beter op orde is, kan de controle van bovenaf wat minder."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden