Millimeterwerk vanuit ISS

Astronaut voert met 'gevoelstechniek' vanuit de ruimte een precisieklus uit op aarde

Langzaam komt de centaurachtige robot in beweging om dan opeens bijna op volle snelheid op een muur in te rijden. Met ingehouden adem kijken studenten van de TU Delft en wetenschappers van het European Space Agency (Esa) in Noordwijk toe.

Op een groot scherm in het ruimtelab Estec in Noordwijk zien ze live hoe de Deense astronaut Andreas 'ruimteviking' Mogensen in de controlekamer van ruimtestation ISS, op 400 kilometer hoogte, hun robot bestuurt.

Het is de eerste keer dat een 'aardse' robot vanuit de ruimte wordt bestuurd. Voor de authentieke ervaring is Interact, een robot van het formaat golfkarretje, voor een grote foto van het maanlandschap gezet. Als alles vandaag goed gaat, is de volgende stap een robot ontwerpen die met dezelfde techniek een telescoop op de maan kan opzetten.

Ruimteviking Mogensen voert de rest van de test een stuk voorzichtiger uit. Met enkel een touchscreen en joystick, die doet denken aan een oude speelhal, moet de astronaut een stalen pin in een bord proberen te pluggen. Een operatie die met veel precisie moet worden uitgevoerd: er is slechts eenzesde millimeter speling.

Om zo'n secure klus op afstand uit te voeren, is de robot uitgerust met een haptische terugkoppeling. Oftewel: Interact kan voelen. De weerstand die hij voelt, stuurt hij door naar de joystick, zodat Mogensen hetzelfde ervaart. Hoewel de signalen vanuit ISS 140.000 kilometer omreizen voordat ze door de robot worden opgepikt, is de vertraging slechts 0,8 seconde. Door een robot 'gevoel' te geven, moet hij in de toekomst sneller en zorgvuldiger operaties kunnen uitvoeren.

"Gevoel speelt een belangrijke rol als mensen nauwkeurige taken moeten uitvoeren. Denk bijvoorbeeld aan het strikken van je veters, dat gaat bijna helemaal op gevoel", vertelt hoogleraar André Schiele, oprichter van de Esa-afdeling telerobotics & haptisch labaratorium. "Aanraking bevat belangrijke informatie over de geometrische relatie tussen voorwerpen. Door onze robot 'gevoel' te geven, kunnen we makkelijker taken op intuïtie, en daarmee sneller, uitvoeren."

Veertig minuten later komt het verlossende woord. "I'm in!", wordt 400 kilometer verderop geroepen. Interact is voor zijn eerste test geslaagd en Schiele deelt overal met een grote glimlach high fives en schouderklopjes uit. De volgende halte is de maan.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden