Millimeterwerk aan de Maas

De kans dat in Rotterdam een ’hertelling’ plaatsvindt van de stemmen voor een nieuwe gemeenteraad, noemen deskundigen klein. Een ’herstemming’ is iets kansrijker.

Adri Vermaat

Ver voor de voorlopige uitslag van de raadsverkiezingen in Rotterdam gisteren kort na middernacht bekend werd, klaagden raadsleden van Leefbaar Rotterdam over het al of niet bewuste geknoei in stembureaus.

In de Burgerzaal van het stadhuis vertelde Dries Mosch van de Leefbaren hoe hij en partijgenoot Hennie van Schaik in een stembureau in de Gaffelstraat waren bedreigd. Van Schaik zou hebben geconstateerd dat de medewerkers van het stembureau zich niet aan de Kieswet hielden. Toen hij hen hierop attendeerde, en agressieve kiezers zich ermee bemoeiden, werden zij bedreigd en werd de politie ingeschakeld.

Uiteindelijk behaalden Leefbaar Rotterdam (LR) en PvdA elk veertien zetels, op basis van ruim 96 procent van de stemmen. Leefbaar zou rond 400 stemmen minder hebben gekregen dan de PvdA. Lijsttrekker Marco Pastors verwees in een van zijn eerste reacties naar de onregelmatigheden in meerdere stembureaus. Die waren voor burgemeester Ahmed Aboutaleb woensdag aanleiding om in Delfshaven de leden en voorzitter van een bureau te vervangen.

De voorzitter van het stemlokaal aan het Afrikaanderplein in de wijk Feijenoord werd ook voortijdig van zijn taak ontheven. In meerdere bureaus zou geknoeid zijn met machtigingen, zouden zich meerdere burgers tegelijk in één stemhokje hebben bevonden en zou de legitimatieplicht onvoldoende zijn gehanteerd. In enkele stemlokalen zouden zelfs partijvlaggen hebben gehangen. Bijzonder was verder dat bij stemlokalen in Feijenoord tegen sluiting honderden kiezers wachtten. Waarom zij tegelijk en heel laat naar het bureau gingen is onduidelijk.

Vandaag maakt het Centraal Stembureau in Rotterdam bekend hoe de onregelmatigheden worden beoordeeld en of hieraan consequenties worden verbonden.

Hoogleraar bestuurskunde Douwe Jan Elzinga van de Rijksuniversiteit Groningen ziet geen causaal verband tussen de incidenten in de stemlokalen en de nipte verkiezingsnederlaag van Leefbaar Rotterdam. „Zo’n verband zou een merkwaardige suggestie zijn”, vindt de hoogleraar. „Als er een vermoeden bestaat dat bij een verkiezing onrechtmatigheden plaatsvinden, moet je daar naar kijken, zonodig ook in strafrechtelijke zin. En als leden van een stembureau zich niet houden aan de voorschriften, moeten zij worden vervangen. Maar voor een hertelling lijkt dat hier onvoldoende. Stel dat bij landelijke verkiezingen in één willekeurig stembureau in een willekeurige gemeente onregelmatigheden worden vermoed, dan ga je ook niet alles over doen.”

Andere bestuursrechtdeskundigen onderschrijven Elzinga’s opvatting. „Een klein verschil in het aantal stemmen dat partijen krijgen, kan geen grond zijn voor hertelling”, legt een woordvoerder van de Kiesraad uit. „Eventuele fouten met volmachten, of andere onregelmatigheden hebben daarnaast niets te maken met tellen. Hertellen betekent: ’Is er goed geteld’? Dat lijkt niet de kwestie in Rotterdam.”

Een herstemming is mogelijk wel aan de orde. Die kwestie kan gaan spelen als over een week de nieuwe raadsleden hun geloofsbrieven aanbieden aan de oude raad. Bij die gelegenheid moet aan de hand van de processen-verbaal van de stembureaus worden beslist over eventuele geschillen. In dat kader zou de oude raad kunnen wegen of herstemming in Rotterdam gewenst is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden