Miljoenenverlies door Fyra

Dertig NS'ers vrijgemaakt voor informatieverstrekking aan parlementaire enquêtecommissie

De Fyra-miskoop hakt er diep in bij de Nederlandse Spoorwegen (NS). Het leverde het bedrijf een verlies op van 43 miljoen euro. De NS schrijven 125 miljoen af op de snelle wit-rode treinen zelf, die nu al een jaar stilstaan. Daarbovenop komt nog eens een afschrijving van 110 miljoen die de NS betalen aan de staat voor het gebruik van het snelle spoor richting Parijs tot eind 2014 als het contract afloopt.

Daarmee is volgens de NS-top alle schade verrekend. "Hopelijk zien we ooit nog geld terug", zegt financieel directeur Engelhardt Robben doelend op de rechtszaak die momenteel loopt tegen de Italiaanse Fyra-bouwer AnsaldoBreda.

De gloednieuwe treinen werden in januari vorig jaar van het spoor gehaald toen een ervan door aangekoekte sneeuw een bodemplaat verloor. Na onderzoek besloten de NS en de Belgische spoorwegen dat de speciaal voor de NS ontworpen hogesnelheidstreinen van het type V250 te slecht gebouwd zijn om ooit nog mee te rijden.

Merel van Vroonhoven, die als directielid de Fyra-zaak evalueerde: "Het belangrijkste is dat we de reiziger hebben teleurgesteld." Ter vervanging van de Fyra rijden er nu weer gewone intercity's naar Brussel, die waren afgeschaft toen de Fyra kwam. Voor een snelle trein zijn reizigers aangewezen op de Franse Thalys, net als de Fyra een toeslagtrein. Van Vroonhoven: "Achteraf blijkt deze combinatie ook beter aan te sluiten bij de wensen van de reiziger."

Op dit moment worden zogenaamde traxx-locomotieven geschikt gemaakt om over het internationale spoor te rijden. Zij komen gedeeltelijk in de plaats van de Fyra's. Het zijn echter geen hogesnelheidstreinen, omdat ze niet harder dan 200 kilometer per uur kunnen. Daarnaast gaan er ook treinen van het Britse Eurostar rijden tussen Amsterdam en Londen.

De Tweede Kamer doet onderzoek naar het miljoenenfiasco. De staat als enige aandeelhouder van het verzelfstandigde bedrijf loopt dividend mis, volgens de minister van financiën 119 miljoen euro. De NS zijn nog steeds rijk met een eigen vermogen van drie miljard euro, waaronder een half miljard aan vastgoed.

Dertig NS'ers zijn tijdelijk vrijgemaakt de parlementaire enquêtecommissie van informatie te voorzien, zegt Van Vroonhoven. "Wat wij nu al geleerd hebben, is dat we bij onze leest moeten blijven. Vanaf nu gaan we bij de aanschaf van materieel voor bewezen techniek. We hadden in dit geval beter de samenwerking met Thalys en Eurostar kunnen zoeken in plaats van zelf hogesnelheidstreinen te kopen."

Ook zonder dit Italiaanse trauma was vorig jaar een mager jaar voor de NS. De omzet bedroeg 4,6 miljard euro, iets minder dan vorig jaar. Robben: "Als we de kosten van de Fyra niet meerekenen, zouden we 130 miljoen euro winst maken. Dat is flink minder dan de winst van vorig jaar, die 263 miljoen euro was." Vorig jaar hadden de NS een aantal meevallers, zoals de verkoop van een kantoorpand aan de gemeente Utrecht en het binnenslepen van een concessie in Groot-Brittanië waar de NS een dochterbedrijf hebben, Abellio. Robben: "Door de economische crisis groeit het aantal reizigers niet. Daarnaast hebben we te maken met stijgende kosten."

De NS gaan 100 miljoen per jaar besparen door de inkoop, financiën en ict te reorganiseren. Tot slot verwachten de NS binnenkort ook nog een boete van het ministerie van infrastructuur en milieu omdat een aantal doelen niet is gehaald. Zo vinden reizigers dat de trein te vaak niet op tijd is.

Nieuwe topman
Timo Huges had de afgelopen vijftien jaar nauwelijks een trein van binnen gezien. Als topman van FloraHolland liet hij zich vervoeren door een auto met chauffeur. Nu pakt de kersverse president-directeur van de Nederlandse spoorwegen minstens drie keer per week de trein. "Mijn vrouw keek verbaasd toen ik een dag voor ik met deze baan begon in de auto stapte naar het station om met de trein naar Utrecht te gaan. Maar ik zei: ik moet toch weten hoe het allemaal werkt met die ov-chipkaart en zo?"

Wat Huges ook doet is reizigers aanspreken. Of ze het lastig vinden dat ze bij het ene paaltje moeten uitchecken als ze uit een Connexxiontrein komen, en bij de NS weer moeten inchecken?, vroeg hij studenten in Amersfoort. Nou dat vonden ze. "Dat moeten we veranderen."

Hoe goed de mensen van het spoor kunnen samenwerken, zag hij op 14 januari, toen een trein bij Hilversum was ontspoord. Hij is er direct heengereden. "De saamhorigheid. Dat schouder aan schouder werken, de hele nacht in de regen. Dat wil ik elke dag zien." Zijn na het Fyra-debacle haastig vertrokken voorganger Bert Meerstadt wilde nog wel eens zelf een trein besturen, maar voor Huges zit een machinistendiploma er niet in. Hij is kleurenblind.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden