Miljoenentekort bij onderhoud scholen

Basisscholen moeten voortaan het onderhoud aan het gebouw zelf regelen. Beeld belga

Basisscholen schieten er gemiddeld 10.000 euro per jaar bij in, nu ze op 1 januari al het onderhoud aan gebouwen voor eigen rekening moeten nemen. Dat heeft het Kenniscentrum ICSadviseurs berekend.

De aanstaande overheveling - van gemeente naar basisschool - komt volgens het onafhankelijke kenniscentrum op een spannend moment. Veel scholen krijgen minder leerlingen en klassen blijven daardoor leeg. Ook laat de kwaliteit van veel gebouwen te wensen over. Er is al achterstallig onderhoud en dat wordt na de overheveling alleen maar erger, luidt de verwachting.

Het Kenniscentrum onderzocht van 215 basisscholen verspreid over het land, de kosten van onderhoud. Ze blijken daar jaarlijks gemiddeld 34 euro per vierkante meter aan kwijt te zijn. De verwachting is dat die scholen in 2015 een vergoeding van slechts 28 euro per vierkante meter krijgen. Voor leegstaande meters - bijvoorbeeld door de krimp - ontvangen scholen niets. Dat zorgt voor een tekort van 20 procent, voor alle basisscholen in Nederland is dat jaarlijks dan zo'n 70 miljoen euro.

Kleine scholen zijn duurder
Kleine scholen (kleiner dan 1000 vierkante meter) worden extra hard getroffen. Die zijn volgens de berekening duurder in onderhoud dan scholen in grotere gebouwen. Daarnaast zijn oudere scholen, gebouwd in de periode 1966 - 1985, twee keer zo duur in het onderhoud als schoolpanden van na 2001.

Het Kenniscentrum concludeert dat de onderhoudsvergoeding niet voldoende is gestegen, terwijl er wel steeds strengere eisen zijn gekomen op het gebied van kwaliteit, duurzaamheid en veiligheid. Daarnaast is een groot deel van de schoolgebouwen aan het einde van zijn levensduur. Daar wordt bij de vaststelling van de vergoeding te weinig rekening mee gehouden.

Veel schoolgebouwen zijn verouderd, het gemiddelde gebouw is bijna veertig jaar oud, klaagde de PO Raad (de sectororganisatie voor het basisonderwijs) al eerder. Het binnenklimaat van 80 procent van de scholen is matig tot slecht en gebouwen zijn niet meer geschikt voor moderne onderwijstoepassingen. Volgens de raad hebben gemeenten de afgelopen jaren flink bezuinigd op de gebouwen. Jaarlijks hebben ze bijna 300 miljoen niet aan onderwijshuisvesting uitgegeven, hoewel dat geld er wel voor bestemd was.

Volgens de oude regeling, die dus in januari stopt, gaan de gemeenten over nieuwbouw en het onderhoud aan de buitenkant, terwijl de schoolbesturen verantwoordelijk zijn voor het onderhoud aan de binnenkant. De PO Raad juicht toe dat de scholen nu alleen verantwoordelijk worden voor onderhoud. "Scholen kunnen straks keuzes maken die bij hen passen. Daarnaast vermindert het de bureaucratie", aldus Harm van Gerven namens de raad.

Er komt een overgangsregeling, om extra kosten voor schoolbesturen te compenseren. De PO Raad noemt die compensatie 'essentieel voor het slagen van de overheveling'. ICSadviseurs verwacht dat die aanvullende vergoeding (voor twee of drie jaar) 'ruim onvoldoende' zal zijn en dat slechts een beperkt aantal scholen er voor in aanmerking komt. "De overheveling mag niet tot extra tekorten leiden", reageert de PO Raad op het onderzoek van ICSadviseurs.

Papieren rompslomp
Toine Janssen, bestuurslid Conexus in Nijmegen (30 basisscholen, 8000 leerlingen):

"Dat wat ze in januari landelijk gaan doen, doen wij in Nijmegen al vanaf 2001. Je werd gek van de papieren rompslomp die bijvoorbeeld bij een aanvraag voor de vervanging van raamkozijnen kwam kijken. Voor je groen licht kreeg, was je maanden verder.

Maar waar wij al snel mee werden geconfronteerd, en waar de rest van Nederland in 2015 mee te maken krijgt, is dat als je nu je dak moet vervangen, je reserves moet aanspreken. Je hebt er nog niet voor kunnen sparen want je begint als school op 'nul'. Of het gaat ten koste van het onderwijs. Bijvoorbeeld door grotere klassen, minder tijd voor begeleiding van zorgleerlingen of onderwijsvernieuwing."

Wel logischer
Joop van Lanen, bestuursvoorzitter Ato-scholenkring in Den Bosch (18 basisscholen, 5000 leerlingen):

"De oude situatie was gewoon niet goed. Als school kon je het ene jaar je raamwerk laten schilderen, een jaar later kon de gemeente besluiten de kozijnen te vervangen. Dat alles nu in één hand komt, uit één potje, is veel logischer.

Het probleem blijft dat het allemaal veel te karig is. Met achttien scholen zouden we dus jaarlijks bijna twee ton tekort komen. We zullen alles doen te voorkomen dat ouders moeten meeschilderen of dat er na een regenbui emmers in de gangen komen te staan. Daarnaast mag en wil ik niet verder bezuinigen op leermiddelen en personeel. Maar het wordt gewoon steeds lastiger nette oplossingen te vinden."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden