Miljoenen lonken bij privatisering Twents afvalbedrijf

Beeld anp

Twentse gemeenten staan voor de keuze afvalverwerker Twence te behouden of te verkopen. De politiek is verdeeld.

Politiek Twente overweegt Twence, de afvalverbrander die alle kliko's van de tukkers verwerkt, van de hand te doen. Wanneer een tweederde meerderheid van de aandeelhouders - veertien Twentse gemeenten en het Gelderse Berkelland - op 20 april tijdens de aandeelhoudersvergadering haar jawoord geeft, kan de zoektocht naar een overnamepartij beginnen.

Bij een privatisering zal Twence in de voetsporen treden van branchegenoten AVR en Attero, het voormalige Essent Milieu. Allemaal privatiseringen die achteraf veel vraagtekens opleverden.

Voorstanders van een verkoop menen dat Twence niet meer uitsluitend doet waarvoor de vuilverbrander in 1986 werd opgericht: Twents afval verwerken. Ongeveer een kwart van het brandbare afval dat bij Twence wordt aangeboden komt van inwoners van Twente zelf. Driekwart van het overige afval haalt Twence uit de rest van het land, uit Duitsland en het Verenigd Koninkrijk.

"Onze vraag: is Twence nog een nutsbedrijf, of is het een nuttig bedrijf? In dat laatste geval zie ik niet in waarom gemeenten nog rechtstreeks betrokken moeten zijn bij Twence", zegt Alex Langius, verantwoordelijk wethouder in Almelo. Zijn gemeente, met een belang van 11 procent, heeft als eerste de knoop doorgehakt en stemt voor een verkoop.

Met welke mooie woordspeling wethouder Langius zijn verhaal ook verpakt, geld speelt hoe dan ook een belangrijke rol bij een verkoop. Een privatisering van Twence levert de aandeelhouders miljoenen op, miljoenen die zeker in het geval van Almelo, dat onder curatele staat van de provincie, broodnodig zijn.

Grote aandeelhouders als Hengelo en Enschede moeten nog een besluit nemen over de privatisering. In kleinere gemeenten als de Hof van Twente en Losser is de meerderheid tegen een verkoop.

Aasgieren

Tegenstanders noemen het verkopen van de vuilverbrander korte-termijndenken. "De afvalwereld staat bekend om haar aasgieren en rommeligheid. Kijk naar overnames bij AVR in Rotterdam of het grote Van Gansewinkel. Bij de een werd het een puinhoop, de ander werd gevuld met schulden", zegt Wim Arends van de Natuur- en Milieuraad Enschede.

Hij is bang dat de regio met Twence een belangrijke schakel in de productie van duurzame energie kwijtraakt. "Twence is een grote producent van schone energie. 50 procent van de duurzame energie die de regio moet produceren voor de energietransitie van 2030 komt bij Twence vandaan", stelt Arends.

De tegenstanders van een verkoop zijn bang dat ze achteraf de rekening gepresenteerd krijgen van een nieuwe koper, zoals bijvoorbeeld bij Attero gebeurde (zie kader). Twentse gemeenten hebben tot 2021 de contractuele verplichting 220.000 ton afval per jaar aan te leveren. Die hoeveelheid halen de gemeenten al jaren niet meer.

Contractbreuk waar Twence, ­eigendom van diezelfde gemeenten, geen consequenties aan verbindt. Maar zal een nieuwe eigenaar ook zo coulant zijn? Welke afspraken je ook maakt, dat blijft een risico. Brabantse gemeenten hangt nog altijd een forse boete van Attero boven het hoofd vanwege een soortgelijke kwestie.

De vraag is ook hoeveel geld Twence zou moeten opleveren. Wethouder Langius wil geen bedrag noemen: 'Een marktconforme prijs'. Het Duitse afvalconcern Remondis bood in 2015 honderd miljoen voor de helft van de aandelen in Twence. Een snelle rekensom levert op dat Twence dan 200 miljoen euro zou kunnen opleveren. Branchegenoten van Twence werden voor een veelvoud van dat bedrag verhandeld.

Kwestie Attero speelt altijd

Attero, het voormalige Essent Milieu, werd in 2013 geprivatiseerd. Zes provincies en 116 gemeenten verkochten het afvalverwerkingsbedrijf voor 170 miljoen euro aan het Amerikaanse Waterland Private Equity Investments. Een ‘uitstekende deal’ noemde Bert Pauli het. De gedeputeerde van Brabant gaf leiding aan de aandeelhouderscommissie die uiteindelijk instemde met de verkoop.

Niet veel later kwam naar buiten dat Attero geld wil zien van de Brabantse regio’s en gemeenten. Omdat afval steeds beter wordt gescheiden, hadden de gemeenten tussen 2011 en 2014 niet voldaan aan de vastgestelde levering van 510 kiloton restafval. Attero eiste een boete van 12,5 miljoen euro, gemeenten weigerden die.

In de rechtszaak die volgde, oordeelde het Nederland Arbitrage Instituut dat gemeenten en regio’s de boete niet hoeven te betalen. Attero is het daar niet mee eens en wil de uitspraak van het arbitrage-instituut laten vernietigen. Die zaak loopt nog altijd. Ondertussen heeft Attero de Brabantse partijen opnieuw een ‘naheffing’ toegestuurd vanwege een tekort op de minimale te leveren hoeveelheid afval in 2015. De hoogte van die boete is onbekend.

Ruim een jaar na de privatisering kwam naar buiten dat het Amerikaanse Waterland zichzelf 183 miljoen euro aan dividend uitkeerde. Meer dan het bedrag dat de provincies en gemeenten twee jaar eerder voor de verkoop hadden ontvangen.

In het najaar van 2016 zette Waterland afvalverwerker Attero alweer in de etalage. De minimumvraagprijs: 850 miljoen euro, vijf keer het bedrag dat in 2013 betaald werd. Chinese partijen lijken serieus geïnteresseerd, maar tot een overname is het nog altijd niet gekomen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden