Miljoenen extra nierstenen door opwarming aarde

Er is een eindeloze reeks problemen voorspeld als gevolg van de klimaatverandering. Maar de extra nierstenen waar deskundigen deze week voor waarschuwen, verrassen ons toch wel weer.

Alleen al in de Verenigde Staten krijgen tegen het jaar 2050 tussen de 1,6 en 2,2 miljoen extra patiënten een niersteen, zo melden wetenschappers van de universiteit van Texas in het vakblad PNAS. In sommige staten zou de hoeveelheid zieken met wel 30 procent stijgen. „Dit is een van de eerste studies waaruit blijkt dat de opwarming van de aarde directe medische gevolgen heeft voor de mens”, aldus een van de onderzoekers.

Zou het echt zo erg zijn? Jean de la Rosette, hoogleraar urologie in het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam, vreest van wel. „Nierstenen komen vaker voor in warme landen”, licht hij toe. „In Nederland krijgt 4 à 5 procent van de mensen ze, in Turkije 12 procent.” Artsen spreken zelfs van de stone belt of steengordel: een hete strook op aarde met veel nierstenen.

Hitte geeft dus nierstenen, en dat valt eenvoudig te begrijpen. Bij hoge temperaturen droogt de mens door het zweten uit. De nieren, die het bloed filteren, maken bijgevolg sterker geconcentreerde urine met relatief veel zouten erin. Die zouten slaan neer en groeien uiteindelijk uit tot stenen. Voilà.

Maar als het warmer wordt gaan mensen toch automatisch meer drinken? Dat zou je denken, maar de praktijk wijst anders uit, weet De la Rosette. „In een warm land moet je al snel 3 liter per dag drinken om je urine voldoende te verdunnen. Dat is best zwaar.”

In Nederland hebben we het nog gemakkelijk. We krijgen per dag ongeveer 2 liter vocht binnen via ons drinken en eten. Een halve liter daarvan raken we kwijt via de adem en de huid. De rest plassen we in vijf keer uit: zo’n 300 cc per beurt. Liggen we daarentegen in een heet land aan het strand, dan gaat er al snel 2 liter op aan zweet. Willen we dan nog voldoende overhouden om alle zouten weg te plassen, dan moeten we in totaal 3,5 liter vocht opslorpen. Dat krijgt lang niet iedereen naar binnen.

Meer nierstenen dus, door de klimaatverandering. Voor Rik Leemans, hoogleraar milieukunde aan de Wageningen Universiteit, is het volkomen nieuw. Uit de klimaatrapporten van de Verenigde Naties kent hij alleen een geval van forellen in opgewarmde bergbeekjes; die leden opvallend vaak aan nierziektes. Best denkbaar dat de mens zo’n zelfde lot wacht.

Nierstenen zijn overigens niet het enige wat op ons afkomt, vult Leemans aan. Hogere temperaturen vervroegen het groeiseizoen van planten, dus dat betekent ook meer hooikoorts. Verder zullen ziektes oprukken die veroorzaakt worden door insekten, zoals malaria (door muggen) en de ziekte van Lyme (door teken). Omdat het in de winter vaker boven nul graden zal blijven, kan bovendien het griepvirus beter overleven. Gevolg: omvangrijkere griepepidemieën. En laten we de zomerse hittegolven met hun hoge dodental niet vergeten.

Bij dat laatste punt horen we de schampere lach van de Deense klimaatscepticus Bjürn Lomborg meeklinken. Er sterven meer Europeanen aan de kou dan aan de warmte, zegt die. Dus wat zeuren we nou? Omstreden statistiek, reageert Leemans. Uiteindelijk betekent meer hitte gewoon meer ziekte, hoe aantrekkelijk het in deze flutzomer ook lijkt om er een paar graadjes bij te krijgen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden