Militaire oefening China zet conflict Zuid-Chinese Zee op scherp

zeerecht Een VN-arbitragehof doet volgende week uitspraak in een zaak over de Zuid-Chinese Zee. China kan het niks schelen.

China begint vandaag militaire oefeningen bij de Paracel Eilanden, een betwiste archipel in de Zuid-Chinese Zee. Peking vergroot daarmee de toch al groeiende spanning in de regio. De Chinezen liggen steeds meer overhoop met kleinere landen in het gebied over de rechten op de Chinese Zee.

De Chinese militaire oefeningen komen bovendien op een gevoelig moment, omdat een VN-arbitragehof in Den Haag volgende week dinsdag uitspraak doet in een zaak tussen China en de Filippijnen over de wateren rond het Scarborough Rif, een ander stuk van de Zuid-Chinese Zee. De Chinezen geven met de oefeningen het signaal af dat zij zich niks aantrekken van een eventueel voor hen nadelige uitspraak.

"Wij geven hier niks om", verklaarde de Chinese diplomaat Liu Xiaoming onlangs tegenover persbureau Reuters over de arbitragezaak. "Dit heeft geen impact op China, op de Chinese soevereiniteit over die riffen en eilandjes."

De Filippijnen baseren hun zaak op een VN-zeerechtverdrag waarbij China partij is. Maar de Chinese regering ontkent de bevoegdheid van het arbitragehof in Den Haag. De Chinezen verweren zich ook niet in de zaak en hebben aangekondigd dat zij de uitspraak zullen negeren. "Welke uitspraak het hof ook doet, wij vinden deze sowieso onjuist", aldus diplomaat Liu Xiaoming.

De landen rond de Zuid-Chinese Zee steggelen al eeuwen over het recht op de wateren, die behalve een belangrijke internationale scheepvaartroute ook rijke visgronden en mogelijk grote olie- en gasreserves omvatten. En de laatste jaren loopt de spanning steeds verder op. De Chinezen claimen vrijwel de hele Zuid-Chinese Zee. Ze planten er vlaggen, spuiten eilandjes op en leggen haventjes en vliegveldjes aan.

Die Chinese uitbreidingsdrift wordt door veel kleinere landen in de regio ervaren als een bedreiging. De Verenigde Staten beschuldigen de Chinezen er bovendien van dat zij de eilandjes gebruiken voor militaire expansie. Om de Chinese ambities in te tomen, patrouilleren de Amerikanen met marineschepen door het gebied en breiden zij hun militaire aanwezigheid uit.

De VS proberen de kleinere landen rond de Zuid-Chinese Zee te verenigen in verzet tegen de Chinese expansie, maar zij slagen daar slechts mondjesmaat in. Want de Chinezen verwerven steeds meer macht in de regio en de andere landen in het gebied zijn notoir verdeeld. Hierbij speelt ook een rol dat de Amerikanen, die decennialang het gebied domineerden, hun invloed zien slinken.

Premier Hun Sen van Cambodja, een bondgenoot van China, sprak zich onlangs uit tegen de arbitragezaak in Den Haag. En ook Laos en Burma lopen liever niet te hard van stapel tegen China.

Kan de spanning uitmonden in een gewapend conflict? De meeste waarnemers gaan daar voorlopig niet van uit. Maar de arbitrage-uitspraak volgende week dreigt de tegenstellingen wel verder op de spits te drijven, zeker als de Chinezen aan het kortste eind trekken en dus gezichtsverlies lijden.

Hoe makkelijk het uit de hand kan lopen, bleek vorige maand nog toen de Indonesische marine, voor de derde keer dit jaar, waarschuwingsschoten afvuurde op Chinese vissersschepen, die volgens de Indonesiërs in hun wateren voeren. Volgens de Chinese autoriteiten werd een schip beschadigd en raakte een visser gewond.

De Indonesische schout-bij-nacht A. Taufiq R. beschuldigde de Chinezen er in de The Straits Times van dat zij de vissersboten inzetten bij hun expansieplannen. "Het stelen van onze vis is slechts een excuus", aldus de schout-bij-nacht.

"Het gaat de Chinezen om het vestigen van rechten. Als je een gebied wilt claimen, moet je er aanwezig zijn. De Chinezen doen dat met vissersschepen."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden