Milieuvervuiling is diefstal

Interview | Strikte regels, en die echt afdwingen. Dat is volgens Robert Kennedy jr. de enige weg naar een schonere natuur. Morgen spreekt de jurist in Rotterdam.

RFK jr., zoals hij in de Verenigde Staten wordt genoemd, is sinds zijn dertigste betrokken bij milieuacties. Dat begon toen hij wegens drugsbezit was veroordeeld tot 1500 uur gemeenschapsdienst. Hij ging daartoe werken bij Riverkeeper, een organisatie die zich inzet om de Hudson-rivier, die bij New York City de oceaan bereikt, schoon te krijgen. Na zijn straf werd hij aangenomen door Riverkeeper als hun voornaamste advocaat. Hij werd de schrik van bedrijven die het Hudson-water vervuilen. Ook richtte hij de Waterkeeper Alliance op, een wereldwijd netwerk van rivier- en kustactivisten.

Kennedy zegt al van jongs af aan van natuur te houden. "Ik woonde vlakbij natuur, waarin ik, als het maar even kon, rondzwierf. Ik heb er veel gevist, duiven gehouden en haviken afgericht. Dat doe ik nog steeds trouwens. Maar vooral water heeft me altijd gefascineerd. Ik ben opgegroeid aan de kust van Massachusetts. Later tijdens vakanties nam mijn vader me altijd mee op zwerftochten langs rivieren. Dat was geweldig. Daarom heb ik vervuiling van rivieren door bedrijven altijd beschouwd als diefstal. Diefstal van de gemeenschap."

Uw familie telt bekende mensen als vader Robert, ooms John en Ted en grootvader Joseph die zich inzetten voor de publieke zaak. Dat moet invloed hebben gehad.

"Ik schreef als jongen ooit een brief aan mijn oom John, die toen president was. Ik maakte me zorgen over vervuiling van rivieren. Hij nodigde me uit naar zijn kantoor in het Witte Huis. Daar had ik een ontmoeting met bekende milieuactivisten als Rachel Carson. Dat heeft me zeker gevormd."

En uw familie zelf?

"Ik zal best haar ethiek in mijn DNA hebben. De Kennedy's beschouwen de publieke dienst niet als een opoffering. Het gaat om gerechtigheid voor iedereen. Daar moet je voor vechten. Daar heb je regels voor nodig die je vervolgens moet toepassen. De Amerikaanse milieuwetgeving bijvoorbeeld is erg strikt, maar wordt vaak niet afgedwongen. De Hudson heb ik schoon gekregen door vele rechtszaken te voeren tegen bedrijven op grond van bestaande regels."

Kunt u nog een voorbeeld geven waarin het gaat om regels?

"Het Hooggerechtshof heeft het bedrijven mogelijk gemaakt om te doneren aan politieke organisaties. Daarmee geven ze vervuilers alle ruimte. Neem de gebroeders Koch, die grote belangen hebben in de fossiele-brandstofindustrie. Zij zijn door het Hooggerechtshof, door het schrappen van regels, in staat gesteld om die belangen met succes te verdedigen, ondanks aantoonbare schade die deze industrie aanricht in de gemeenschap. Ze hebben ruim een miljard dollar gestopt in campagnes om olie en kolen op de agenda te houden. Ze zien niets in een transitie naar schone energie. Dat is tegen hun belangen. Liever houden zij hun smerige activiteiten intact, maar dat schaadt uiteraard het belang van de gemeenschap."

Daarom stelt u groot belang in wetten en regels?

"Regels beperken slecht gedrag. Ook gaan mensen anders aankijken tegen overtreders van die regels. Neem roken. Vroeger was het heel normaal in openbare ruimtes te roken. Nu het verboden is, heeft het publiek een andere houding ten opzichte van rokers. Hier in New York worden ze als asocialen beschouwd."

Amerika is het land van de vrije markt. Wilt u daaraan tornen?

"Zeker niet. De vrije markt is een machtig middel, voor mij het krachtigste middel ooit om welvaart te bewerkstelligen. Maar dat sterke middel moet wel de gehele gemeenschap ten goede komen. Zonder regels lukt dat niet. Dan geldt het recht van de sterkste. Neem weer die gebroeders Koch. Door het ontbreken van duidelijke regels hebben zij en andere grote olie- en kolenconcerns, met hun financiële slagkracht en slim lobbywerk, feitelijk het energiebeleid in de VS vormgegeven. Dan wordt de samenleving geregeerd door bedrijfsbelangen. Dat is nou net het soort feodalisme waarvoor onze voorvaderen Europa zijn ontvlucht."

Eind dit jaar wordt in Parijs de grote klimaatconferentie gehouden. Hoe kijkt u daarnaar?

"Mijn optimisme heeft de overhand. De VS en China, de twee grootste vervuilers, hebben al afspraken gemaakt over het terugdringen van de CO2-uitstoot. Dat kan een aantal belangrijke zaken in gang zetten. Het belangrijkste werk hoort echter lokaal gedaan te worden. Lokale gemeenschappen moeten ervoor zorgen dat het goede wordt gedaan. Bijvoorbeeld dat het milieu schoon wordt en blijft en dat de natuur zich herstelt. Uiteindelijk is de strijd voor een schoon milieu een strijd om democratie."

Wat is morgen in Rotterdam uw boodschap?

"Dat de vrije markt moet worden ingezet om een economie te creëren die zich vergroent en nieuwe banen schept. Wetten en regels moeten daarbij helpen. Het kan niet zo zijn dat een economisch systeem alleen ten goede komt aan wat miljardairs. Nederland is een mooi voorbeeld. Jullie hebben een natie geschapen uit de modder. Er is orde geschapen uit de chaos door te handelen als een gemeenschap."

Robert Kennedy Jr.

Robert Kennedy jr. is geboren in 1954 in Washington als derde van elf kinderen. Zijn vader is senator Robert Kennedy, die in 1968 is vermoord tijdens een campagne voor het presidentschap. Zijn oom is president John Kennedy. Ook hij werd vermoord, in 1963 tijdens een bezoek aan de stad Dallas.

Robert Kennedy jr. studeerde rechten aan Harvard University, vestigde zich als advocaat en ontwikkelde zich tot milieuactivist. In 1987 werd hij hoogleraar milieurecht aan Pace University. Daarnaast schreef hij twee boeken over milieukwesties en vele artikelen in bekende bladen als The New York Times en Newsweek. Ook treedt hij op als presentator van het radioprogramma 'Ring of Fire'. In 2010 riep weekblad Time hem uit tot 'Hero for the Planet'.

Morgen spreekt hij tijdens een seminar op de Erasmus Universiteit. Meer informatie over het programma: www.theoptimist.nl/rfk

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden