Milieubeweging kanaliseert protesten tegen voorgestelde locaties

AMSTERDAM - Onder de bevolking zowel als de milieubeweging laait de onrust op over plannen voor nieuwe luchthaven-locaties. “De locaties die nu in beeld komen vormen een grote bedreiging voor de bewoonde wereld en stiltegebieden”, zeggen Wijnand Duijvendak van Milieudefensie en Jan Fransen van Natuur en Milieu.

JAN SLOOTHAAK

Duijvendak: “We gaan op korte termijn initiatieven nemen om met alle groeperingen om tafel te gaan zitten.” Hij denkt aan verwante milieugroeperingen, maar ook aan verontruste bewoners. Het afgelopen weekend lieten 2 000 inwoners van Wijk aan Zee zich op een groepsfoto zetten om de massaliteit van hun protest te tonen. Minister Jorritsma (Verkeer) krijgt de foto aangeboden. Hun protest geldt de plannen voor een vliegveld vlak voor de kust.

Ook het Markermeer komt als alternatief nadrukkelijk in beeld. Zaterdag werd bekend dat het provinciebestuur van Flevoland daarover een nota heeft uitgebracht. De andere optie in Flevoland, een 'zesde baan' van Schiphol, ten zuiden van Lelystad, lijkt daarmee op de achtergrond te raken. Nog weer een andere mogelijkheid is een locatie op de Maasvlakte bij Rotterdam.

Duijvendak: “Vorig jaar, bij de discussie over een vijfde baan op Schiphol zelf, zagen we al aankomen dat het die kant uit zou gaan. Die vijfde baan is hooguit een klein tussenstapje naar verdere groei elders. Dat is een nog veel grotere dreiging. De tijd was toen nog niet rijp voor actie. Nu wel, de mensen komen in beweging.”

Milieudefensie wil alle landelijke, regionale en lokale groeperingen benaderen voor een gezamenlijke strategie. “Waar we bang voor zijn is dat elke groepering gaat roepen: niet bij ons. Dat plaatst hen in een kwetsbare positie, met het risico dat ze tegen elkaar worden uitgespeeld.”

Ook Natuur en Milieu wijst de nu in beeld komende locaties af. “Wij zijn vooral bezig met het TNLI-proces”, zegt Jan Fransen, “dat staat voor Toekomst nederlandse luchtvaart infrastructuur”. Het initiatief hiertoe is vorig jaar genomen door Verkeer en Waterstaat. Ook Vrom is er bij betrokken. Minister Jorritsma organiseert een soort ronde tafelconferentie - verdeeld over een tiental sessies - waarin partijen hun visie geven. Milieu-organisaties en de luchtvaart (Schiphol, KLM, Martinair etc) doen mee. Doel is bijdragen te leveren voor een analyse die het Jorritsma mogelijk maakt eind dit jaar een visie te lanceren over de toekomst van de luchtvaart.

De milieubeweging zet haar kaarten vooral op het terugdringen van het luchtvaartverkeer op wereldschaal. Fransen: “Wij streven een andere functie voor Schiphol na. Niet een zogenaamde HUB - grote vliegvelden waar het vliegverkeer wordt geconcentreerd en waarvan er vijf in Europa zouden moeten komen -, maar een grotere spreiding en middelgrote vliegtuigen die minder tussenlandingen maken.” Schiphol zou dan minder als doorvoer-station voor luchtreizigers elders dienst doen. “Als je de doorvoer kunt stoppen of terugdringen, neemt de noodzaak Schiphol uit te breiden af.”

Alle nu voorgestelde locaties vindt hij te dicht bij de bewoonde wereld liggen. “Als er al een nieuwe luchthaven in zee zou moeten komen, dan toch niet vlak voor de kust, maar minstens twintig kilometer daarbuiten. Maar dat vinden wij geen goed alternatief en het is bovendien extra duur. We moeten eerst beslissen of nieuwe locaties wel nodig zijn. Wij denken van niet. De best optie is het luchtverkeer duurder te maken zodat vliegen minder aantrekkelijk wordt.

Duijvendak zit op dezelfde lijn. “Er moet accijns komen op kerosine, net zo goed als op benzine. Dat heeft alleen nut als het wordt doorgevoerd op wereldschaal en de kans daarop is realistisch. Niet direct, maar wel over een jaar of acht. Het is een kwestie van kleine stapjes.” Duijvendak wijst er op dat de ministers voor milieu en transport van de Oeso-landen onlangs nog zorg hebben uitgesproken over de milieuvervuiling door het vliegverkeer. Ook zij opteren voor belasting op kerosine.

Milieudefensie vindt ook dat de overheid de investeringen in elektronisch data-verkeer sterk moet opvoeren en tegelijk die voor het luchtverkeer terugschroeven. Voor besprekingen hoeft iemand dan niet meer lijfelijk naar een vergaderplek. Fransen denkt ook aan het investeren in snelle treinen: “Maar dat moet gepaard gaan aan terugdringen van investering in het luchtverkeer. Anders bereik je het tegendeel. Snelle treinen dreigen dan juist aanvoerlijnen te worden voor extra luchtreizigers uit België en het Ruhrgebied naar Schiphol.”

In de jaren zeventig speelde ook al een heftige discussie over de Markerwaard als mogelijke luchthaven. Marc van Ravels van de Vereniging tot Behoud van het IJsselmeer voelt er niet voor zich in een nieuwe discussie te laten betrekken. “Flevoland roept iets en wat heeft dat nu voor betekenis? Als ik er op in ga, wek ik de indruk de zaak serieus te nemen. En dat doe ik niet.”

Van Ravels is ook nog niet zo ver dat hij met anderen al om tafel gaat zitten uit angst tegen elkaar te worden uitgespeeld. “Die gedachte vind ik wel sympathiek hoor. Natuurlijk zijn wij tegen een luchthaven in de Markerwaard. De alternatieven moeten tegen elkaar worden afgewogen en dan zal de keus niet op de Markermeer vallen. Dat ligt te excentrisch ten opzichte van de Randstad en is bovendien omringd door natuurgebieden.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden