Milieubeleid / Een strandje: drie keer niks

De Zeeuwse staten beslissen morgen of ze nog verder willen met de aanleg van een containerhaven bij Vlissingen, die ten koste gaat van een strandje. De Raad van State heeft er een stokje voor gestoken, maar gedeputeerde staten willen ermee verder. Oók milieugedeputeerde Thijs Kramer, de man die zestien jaar hèt milieugezicht van Zeeland was.

Zijn zwemspullen heeft de Zeeuwse gedeputeerde Thijs Kramer deze zonnige zomer standaard in zijn auto liggen. Als hij kan, dan neemt hij een duik - mogelijkheden te over, in de Zeeuwse wateren.

Maar op het strandje De Kaloot bij Borssele zul je hem niet snel treffen. ,,Vanuit natuuroogpunt is dat drie keer niks'', vindt Kramer.

Drie keer niks? Dat is een verrassend oordeel uit de mond van Thijs Kramer, sinds mei milieugedeputeerde voor de PvdA, maar daarvoor zestien jaar werkzaam bij de Zeeuwse Milieufederatie. Namens de ZMF voerde hij tal van bezwaar- en beroepsprocedures tegen gemeentebestuurders die natuur en milieu wilden laten wijken voor hun snode vooruitgangsplannen. De milieuorganisatie boekte vaak succes, ook bij de Raad van State.

Kramers opvolgers bij de milieubeweging kregen recent weer gelijk van de Raad van State. Samen met omwonenden en fossielenzoekers vochten ze tegen de bouw van een grote containerterminal in het Sloegebied bij Vlissingen. Door die ruim tweeënhalve kilometer lange kade zou het strandje De Kaloot verdwijnen, een geliefde plek voor mensen uit de buurt om te zwemmen en te zonnen en een eldorado voor fossielenzoekers. Op de achtergrond speelde de discussie over de toekomst van Zeeland: moet dat een rustige groene long worden of blijven, of moet de economische ontwikkeling op de eerste plaats staan?

De Raad van State haalde onlangs een streep door dit project. De provincie had onvoldoende naar alternatieven voor de terminal gezocht, vond het rechtscollege. Ook oordeelde de Raad van State dat de provincie slecht had gemotiveerd waarom het economisch belang zwaarder zou moeten wegen dan het natuurbelang. Met uitzondering van de vaarroute, valt immers de hele Westerschelde onder de Europese Habitat- en Vogelrichtlijn, waarvan slechts in zeldzame gevallen afgeweken mag worden.

Sinds de uitspraak van de Raad van State is op het strandje al menige fles champagne ontkurkt. Maar het is nu uitgerekend de milieuman die zich in zijn hoedanigheid van provinciebestuurder keert tégen de visie van zijn vroegere kompanen. Hij vindt het strandje dus 'drie keer niks', zegt hij in zijn werkvertrek in het prachtige provinciehuis in Middelburg.

Kramer: ,,Je komt er wat oude schelpen tegen. Maar de natuurwaarden zijn zeer beperkt. Het is gewoon een stukje grofkorrelig zand zonder bodemleven en dus ook zonder vogels, dat is overgebleven bij het opspuiten van het Sloegebied.'' Anderzijds levert de terminal volgens Kramer behoorlijk wat werkgelegenheid op: de provincie rekent op 600 tot 1000 arbeidsplaatsen.

Ondanks het feit dat al zijn collega-gedeputeerden deze dag nog op vakantie zijn, heeft Kramer genoeg tijd voor een tochtje naar de bewuste plek aan de zuidzijde van Zuid-Beveland. Het strandje ligt op een wel heel wonderlijke plaats: pal naast de kerncentrale - de badgasten zwemmen bij wijze van spreken in het koelwater van de centrale. Rechts ligt het Sloegebied bij Vlissingen, samen met de zone rond het kanaal van Gent naar Terneuzen het belangrijkste industriegebied van Zeeland. Links doemt het havengebied bij Antwerpen op. Aan de overkant - bij Terneuzen - ligt chemiegigant Dow. En ingeklemd tussen al die industrie ligt het stukje strand, dat op deze zonnige dag tientallen gasten telt.

Kramer, die zijn dichte zwarte schoenen heeft verruild voor sandalen, wijst op de natuurgebieden in de buurt. De platen voor Breskens, het Verdronken land van Saeftinge. ,,Het is evident dat de Westerschelde zich kwalificeert als natuurgebied'', meent Kramer. Maar ook al valt de Kaloot tien keer onder het Europese beschermingsregime, het strandje hoort volgens hem niet thuis in het rijtje natuurgebieden.

Maar vindt de gedeputeerde het verantwoord om de hand te lichten met de Europese Habitat- en Vogelrichtlijn? Daar heeft hij in het verleden toch tal van bestuurders mee om de oren geslagen? Maar ook hier relativeert Kramer. ,,Het strandje valt alleen onder die richtlijn omdat het onderdeel is van de Westerschelde. De bewonersgroepen willen de containerterminal gewoon niet in hun achtertuin, en ze hebben die Europese richtlijn gebruikt om hun gelijk te halen. De milieubeweging kon toen niet achterwege blijven. De Zeeuwse Milieufederatie was in het begin best genuanceerd, de natuurcompensatie is ook prima geregeld, daar heeft de Raad van State geen bezwaar tegen. Maar onder druk van de achterban zijn de milieugroepen ook in actie gekomen.''

Provinciale Staten houden morgen een spoedvergadering over de vraag wat de provincie aan moet met de uitspraak van de Raad van State. Volgens Kramer ligt de beslissing om al of niet door te gaan met de terminal, momenteel 'in Singapore', bij de investeerder. Heeft die nog zin om te wachten of het de provincie lukt alsnog tegemoet te komen aan de wensen van de Raad van State?

De dagtoeristen aan het strandje weten al hoe het afloopt. ,,Ze gaan toch wel door'', sneert een oudere man, doelend op de investeerder en de provincie. ,,Zulk cynisme krijg je er nooit uit'', reageert gedeputeerde Kramer. ,,Als je iets wil, en de meerderheid van de staten wil het, dan kan je je toch niet bij zomaar bij de uitspraak van de Raad van State neerleggen?''

Kramer realiseert zich dat hij als oud-milieuvoorman kritisch wordt gevolgd. Dat vindt hij niet erg. Hij voelt zich senang in zijn nieuwe positie. Hij kan zijn ervaringen bij de Zeeuwse Milieufederatie goed gebruiken, ook daar was hij erop uit samen te werken met overheden en andere organisaties om natuurplannen te realiseren. Maar als politicus moet hij nu verder kijken dan het deelbelang en zich inzetten voor het algemeen belang. ,,Ik kan me'', zegt de PvdA'er, ,,heel goed vinden in de duurzaamheidsdriehoek. Economie, ecologie en het sociale moeten in evenwicht zijn. Het natuurbelang kan dus niet genegeerd worden, dat is voorwaarde voor het samenleven.''

Als beleidsmedewerker bij de Zeeuwse Milieufederatie heeft Kramer zich bewust verre gehouden van de actieve politiek. Hij wilde beide rollen liever gescheiden houden. Maar toen hij twee jaar terug overstapte naar Staatsbosbeheer in Zuid-Holland, vond hij dat hij in Zeeland wel politiek actief kon worden. Hij meldde zich vorig jaar bij de plaatselijke afdeling in zijn woonplaats Zuidzande, Zeeuws-Vlaanderen. Een hele bewuste keus: ,,Het was het einde van paars, de opkomst van Fortuyn. Ik wilde mijn verantwoordelijkheid tonen in een situatie dat veel mensen afscheid namen van de politiek.''

Met zijn voorzitterschap van de plaatselijke PvdA-afdeling wilde Kramer ook een daad stellen tegenover de natuur- en milieubeweging. ,,Het was een signaal naar de buitenparlementairen. Ik merkte daar een zekere aversie tegen de politiek. Ze functioneren in een sfeer van handen schoon houden, niets willen weten van compromissen sluiten. Ik vind het van groot belang om de parlementaire democratie levend te houden. Er zijn veel meer mensen actief in de natuurbeweging dan in de politiek. Dat is niet erg, maar als er een sfeer ontstaat dat politici zakkenvullers zijn, dat ze maar wat doen, dan vind ik dat een beetje een vervelende houding. Als iedereen zich zo afwendt, krijg je een vicieuze cirkel. Dat wilde ik voorkomen.''

Liever had hij rustig aan de provinciale politiek willen wennen als statenlid, maar het liep in mei anders. Hij werd gedeputeerde. Tot woede van een aantal vrouwelijke PvdA-statenleden werd Kramer -de nummer acht op de lijst- gepromoveerd tot gedeputeerde in een college dat louter uit mannen bestaat. ,,Dat is geen goede zaak'', vindt Kramer, die het graag aan zijn partij overlaat dit te veranderen.

In de PvdA voelt de milieuman zich thuis, maar hij vindt wel dat zijn partij zich veel nadrukkelijker zou moeten profileren op het platteland. Wouter Bos heeft het, zegt Kramer, heel goed gedaan in de stad. Maar in het landelijk gebied heeft het CDA gewonnen. ,,De PvdA is een stadse georiënteerde partij'', meent de Zeeuws-Vlaming. ,,De belangstelling van de PvdA gaat teveel uit naar sociale zaken, naar economie. Ja, we hebben een minister gehad van milieu, maar die gaf daar toch weer een hele stadse invulling aan. We moeten ons als partij verplichten tot een goede visie op het landelijk gebied. Dat is breder dan het natuurbelang, het gaat om de kwaliteit van het platteland, als voorwaarde om Nederland leefbaar te houden.''

Ook om electorale redenen vindt hij het van groot belang dat de PvdA in het landelijk gebied zichtbaar wordt. Kramer: ,,VVD en CDA profileren zich in land- en tuinbouworganisaties. Je ziet ze overal. De PvdA kom je niet tegen, dat is niet goed. Natuur- en milieuorganisaties houden het maatschappelijk krachtenveld wel in evenwicht, maar dat wordt politiek onvoldoende vertaald.''

Sinds Thijs Kramer gedeputeerde is, schrijft hij in een boekje op wat er in Zeeland is bereikt op het gebied van natuur. ,,Ik wil worden afgerekend op daden, ik wil over vier jaar laten zien wat er is gerealiseerd'', zegt hij. ,,Het natuurbeleid in Zeeland is goed: met de aankoop en inrichting van gebieden voor ecologische hoofdstructuur, het samenhangende netwerk van grote natuurgebieden dat in 2018 gereed moet zijn, zit Zeeland in de kopgroep. De provincie heeft veel groen-blauwe kwaliteiten.''

Hoewel hij pas enkele maanden in functie is, zijn de eerste bladzijden van het boekje al beschreven. Kramer: ,,Aan de zuidkant van Tholen is 180 hectare natuur opgeleverd. Het gebied maakt deel uit van het plan-Tureluur -meer natuur langs de Oosterschelde- waarvoor de Zeeuwse Milieufederatie het voorwerk heeft gedaan. Het gebied was opgenomen in het Zeeuwse Natuurbeleidsplan.''

Of de realisering van de ecologische hoofdstructuur in Zeeland op schema kan blijven, is onduidelijk. Het kabinet heeft eind vorig jaar een aankoopstop voor natuurgronden ingesteld; pas op Prinsjesdag zal blijken of die wordt opgeheven. Ook daarvan is het afhankelijk hoeveel successen de gedeputeerde de komende tijd in zijn boekje kan noteren. Kramer: ,,Het rijksbeleid, ja, daar hebben we behoorlijk last van.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden