’Milieu niet gebaat bij stop kolensubsidie’

amsterdam – - De stopzetting van subsidies voor kolenmijnen in 2014 geeft waarschijnlijk geen positieve impuls aan de duurzame industrie. Het zou zelfs een extra belasting voor het milieu kunnen betekenen. Dat zegt hoogleraar natuurlijke hulpbronnen Henk Moll, van de Rijksuniversiteit Groningen.

De Europese Unie besloot deze week dat subsidies die landelijke overheden aan kolenmijnen verstrekken in 2014 afgeschaft moeten worden. „Europa wil de productie en consumptie van fossiele brandstoffen terugdingen, en zo de overschakeling naar duurzame energiebronnen een impuls geven. Dan is het natuurlijk vreemd om kolen, de meest vervuilende fossiele brandstof, met miljarden per jaar te subsidiëren”, licht D66 Europarlementariër Gerben Jan Gerbrandy toe.

Hoogleraar Henk Moll denkt echter niet dat het afschaffen van de overheidssteun de overgang naar een duurzame energievoorziening sneller zal laten verlopen. „De subsidies zijn ooit in het leven geroepen om Europese kolen te kunnen laten concurreren met de grondstof uit Rusland, Zuid-Amerika en Azië. De eisen die daar worden gesteld aan veiligheid en milieu zijn lager, waardoor goedkoper kan worden geproduceerd.” Voor Nederland was de moeilijke concurrentiepositie één van de redenen om de kolenmijnen in de jaren zestig te sluiten. Wat niet betekende dat geen kolen meer werden ingezet voor de energievoorziening. Nog altijd worden er nieuwe kolencentrales gebouwd en is de brandstof een veelgebruikte energiebron, vertelt René Kleijn van het Centrum voor Milieuwetenschappen in Leiden. „Meer dan dertig procent van de elektriciteit in Nederland wordt geproduceerd in kolencentrales. Want kolen is naast een van de vuilste, ook een van de goedkoopste energiebronnen. Goedkoper dan olie en gas.” Ook hij denkt daarom dat de duurzame industrie weinig of niet zal profiteren. „Wind- en zonne-energie zijn nog altijd relatief duur. Zeker in vergelijking met kolen.”

Henk Moll vult aan dat het vooral de kolenproducenten van buiten Europa zullen zijn die voordeel hebben van de regeling. „Toen Nederland de mijnen sloot, werd overgestapt op kolen uit Colombia, Zuid Afrika en Indonesië.” Omdat door het afschaffen van de subsidies alleen de Europese kolen duurder worden, is het goed mogelijk dat landen als Duitsland en Spanje ook hun brandstof uit die regio’s halen. „En aangezien de productie in die landen minder milieuvriendelijk en moeilijker te controleren is, zou dat betekenen dat deze regeling juist slecht is voor het milieu.”

Zijn collega Jan Willem Velthuijsen, hoogleraar financiering en controlling in de energiesector, sluit zich in grote lijnen bij Moll aan. Hij voegt toe dat de gasprijs tegenwoordig erg laag is en voorlopig laag zal blijven. De overstap naar aardgas is daarom waarschijnlijker dan de overstap naar duurzame energie. „Al met al zullen de milieueffecten gering zijn. ”

Europarlementariër Gerbrandy ziet de knelpunten. Ook hij denkt niet dat de maatregel het gebruik van kolen ver zal terugdringen. „Maar het pakket van maatregelen waar deze regeling deel van uitmaakt moet dat uiteindelijk wel doen. We moeten eerst onderzoeken wat dit tot gevolg heeft, en vervolgens manieren bedenken om negatieve effecten de pas af te snijden.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden