Mijnbouwer voelt zich niet verantwoordelijk voor modderstroom in Brazilië

Een luchtfoto van de modder- en afvalstroom, veroorzaakt door de damdoorbraak in Brumadinho, Minas Gerais. Beeld EPA

Zeker zestig mensen kwamen om als gevolg van een ramp bij een Braziliaanse mijn. Maar de mijnbouwer erkent zijn schuld niet zomaar.

Twee weken geleden was er geen vuiltje aan de lucht, volgens topman Fabio Schvartsman van de Braziliaanse mijnbouwer Vale. Toen oogde de dam van een gigantisch modderreservoir bij de ijzerertsmijn in Brumadinho nog solide. Het Duitse keurinstituut Tuv Sud kwam vorig jaar september tot dezelfde conclusie.

Toch brak de dam vrijdag door. De modderstroom trok een spoor van verwoesting door de gemeenschap, met vele doden als gevolg.

De dam van 86 meter hoogte hield bijna 12 miljoen kubieke meter slib op z’n plek. Die chemisch vervuilde drab ontstaat als het waardevolle materiaal uit een mijn van het gesteente wordt gescheiden. Een erg veilige opslagmethode is zo’n moddermeer niet: in het verleden is het al vaak misgegaan.

Voor Vale is het niet eens de eerste ramp. Vier jaar geleden werd de gemeente Mariana getroffen, eveneens in de deelstaat Minas Gerais. Ook toen bezweek zo’n meer vol afval. Dat was volgens toenmalig president Dilma Rousseff de ergste milieuramp ooit voor Brazilië. Negentien mensen kwamen om het leven. Die mijn was in handen van BHP Biliton en Vale.

Sinds vrijdag zijn er zestig doden geteld als gevolg van de doorbraak van Dam 1 van de Córrego do Feijão-mijn in Brumadinho. De lijst vermisten telde maandag nog 292 namen. De kans is klein dat er mensen levend worden gevonden.

Een reddingswerker zoekt vier dagen nadat de dam bij een ijzerertsmijn van het bedrijf Vale doorbrak, naar slachtoffers vlakbij Brumandinho. Beeld AFP, Mauro Pimentel

Hele huizen zijn verzwolgen, is te zien op tv-beelden; soms steekt alleen een satellietschotel uit de blubber. Ook nu is de milieuschade enorm. Zondagmiddag was het vervuilde water volgens Vale 63 kilometer van de gebroken dam weggestroomd. De regen zal het getroffen gebied vergroten, meldt het bedrijf.

Vale zegt de slachtoffers bij te staan. De mijnbouwer heeft de afgelopen dagen een miljoen liter drinkwater verstrekt aan de bevolking, 800 mensen onderdak verleend en veertig ambulances en een helikopter geregeld voor de zoektocht naar overlevenden. Vale deelt nog meer uit: 500 hygiënepakketjes, 200 snackpakketjes en 200 kilo dierenvoer. Ook helpen werknemers van Vale bij de opvang en identificatie van slachtoffers.

Woede

Dat neemt de woede niet weg onder de bevolking, die al langer vreesde voor ‘een tweede Mariana’. En dan gingen zondagmorgen ook nog eens de sirenes af omdat het waterniveau in een ander bassin bij de mijn zorgwekkend was gestegen. Er kwam een evacuatie. Later op de dag mochten mensen weer naar huis, omdat het niveau daalde. De zoektocht, door brandweerlieden en vrijwilligers, werd hervat.

President Jair Bolsonaro kwam de bruine modderzee bekijken vanuit de helikopter. Hij wil de komende jaren de milieuregels beperken en de industrie meer vrijheid geven, zodat de Braziliaanse economie kan groeien.

Investeerders houden er echter rekening mee dat Vales mijnlicentie in het geding komt. S&P Global Ratings, dat bedrijven beoordeelt voor investeerders, waarschuwt dat het Vale mede om die reden mogelijk een lagere waardering geeft.

Verder kost deze crisis Vale veel geld. De beurswaarde van het bedrijf was bijna 80 miljard dollar. Bij de opening van de beurs van São Paulo daalde zijn koers ruim 20 procent. Minas Gerais heeft alvast beslag gelegd op 2,6 miljard euro van Vale. De vorige modderramp kostte BHP en Vale 5,4 miljard dollar.

Het bedrijf werkt efficiënter sinds topman Schvartsman in 2017 aantrad en deed goede zaken dankzij de vraag naar ijzererts door Chinese staalmakers. Maar het verlangen naar winst kan de veiligheid schaden.

Geen dividend

“Veilige mijnbouw is mogelijk”, zegt João Vitor Xavier, hoofd van de mijnbouwcommissie in het parlement van Minas Gerais, tegen persbureau Reuters. “Alleen neemt de winstmarge dan af. Daarom doen ze dingen liever goedkoop en zetten zo levens op het spel.” Vale accepteert de verantwoordelijkheid niet zomaar en wacht een technisch onderzoek af. Van nalatigheid is volgens de advocaat van Vale geen sprake. Het bedrijf maakte bekend voorlopig geen dividend en bonussen uit te betalen.

Lees ook: 

Een aluminiumfabriek in het Amazonegebied

Ruim twee jaar na de grootste mijnbouwramp in de Braziliaanse geschiedenis, waarbij giftig afval zich verspreidde over honderden kilometers, is het in het Amazonegebied weer raak.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden