’Mijn zussen keken de andere kant op’

Twee maanden lang ging verslaggever Rob Pietersen op pad met hulpverleenster Fatimazohra Hadjar. Met haar onderzocht hij de achtergronden van probleemgezinnen in Amsterdam Slotervaart. Vandaag: zoveel huiselijk geweld, maar niemand die het wil zien.

Rob Pietersen

Het is donderdagochtend. Zakenkoffertjes spoeden zich naar hun werk, schooltassen worden op kapstokken opgehangen. Files lossen langzaam op, het is dringen bij de koffieautomaat op de werkvloer, lesboeken verschijnen op tafel. Gebruikelijke rituelen op de doordeweekse dag.

In het Moeder Kind Centrum zitten ruim twintig vrouwen bij elkaar voor een niet zo alledaagse ontmoeting. Ze hebben het tussen de koffie en koekjes door over huiselijk en eer gerelateerd geweld. Bijna terloops. Meteen na het naar school brengen van de kinderen en nog voor de middagpauze.

De vrouwen van Nieuw-West (de stadsdelen Geuzenveld-Slotermeer, Slotervaart, Osdorp en de Kolenkitbuurt van Bos en Lommer) komen hier regelmatig bij elkaar. Vandaag luisteren ze aandachtig naar Jale Simsek, die boeken over huiselijk geweld in allochtone families schreef en vandaag op uitnodiging van de protestantse diaconie Amsterdam een training verzorgt.

En dan begint een Turkse moeder te praten. „Hij doet nog wel zijn best, maar mijn man heeft mijn hart gebroken. Ik was van plan bij hem weg te gaan, maar gelukkig slaat hij nu niet meer”, aldus Nur. Ze vertelt dat ze op zeventienjarige leeftijd is getrouwd met een importbruidegom uit Turkije. Ze hebben twee kinderen. „Ik heb lang gedacht dat hij weg zou gaan zodra hij zijn paspoort had. Maar hij bleef.”

De Surinaamse moslima Khadija is net zo openhartig over haar Noord-Afrikaanse man die haar mishandelde. De kinderen waren getuigen. „Het was een goede man, hij sloeg door de druk die hij voelde van zijn familie. Die vond dat ik te actief, te vrij, te dominant was.

Cijfers zijn er slechts mondjesmaat, maar er wordt alom aangenomen dat huiselijk geweld in allochtone families veel voorkomt. Door de groepsdruk, de familie-eer en de schaamtecultuur. Maar ook omdat het aantal stressfactoren in allochtone families in achterstandswijken vaak hoog is. Bij één stressfactor is de kans op huiselijk geweld 3 procent. In multiprobleemgezinnen met veel stressfactoren – moeilijke migratie, werkloosheid, taalproblemen, armoede, te kleine huisvesting – kan dat oplopen tot boven de 20 procent.

De vrouwen van het netwerk krijgen les in het herkennen. Bij de buren in de flat, rechts, links, onder, boven, horen ze het soms, maar hoe kun je verder signaleren dat een vrouw wordt mishandeld? Simsek: „Ze zijn van binnen geestelijk kapot. Maar ze proberen het te verbergen. Je komt als hulpverleenster niet bij het voelen. Het gevoel dat ze moeten overleven zit in hun cellen.”

„Mijn zussen hadden het kunnen weten, maar keken de andere kant op”, zegt Khadija. „Iedereen heeft genoeg aan de eigen problemen.”

Steeds meer allochtone moeders erkennen, op zomaar een donderdagochtend aan de koffietafel: ’Het is je eigen pijn herkennen’. Ze hebben allemaal wel iets soortgelijks van heel dichtbij meegemaakt, ze hebben allemaal weleens de andere kant opgekeken.

Iets verderop gaat een schoolbel. Het is tijd voor de dagelijkse beslommeringen. Maar er is een doorbraak geforceerd, een taboe doorbroken. Deze vrouwen hebben geluisterd en willen gaan praten. Er wordt afgesproken dat een lotgenotengroep moet worden opgericht.

Geen koetjes en kalfjes aan de koffietafel, een bijzonder begin van zomaar een werkdag. Dit is de alledaagse problematiek in prachtwijken. Hier begint heel veel ellende (pijn, angst, schaamte, eer) in probleemgezinnen.

Aan het eind van de dag krijgt Khadija telefoon. Het is de Raad voor de Kinderbescherming. Haar ex-man heeft recht hun drie kinderen te zien. Ze ontploft: „Waar waren jullie toen ik werd mishandeld en mijn kinderen beschermd moesten worden?”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden