Mijn ouders zijn een beetje retro

Hoe vertel je je linkse ouders dat je bankier bent geworden?

Als ouder hoop je natuurlijk vurig dat je kind nooit het pad van moord en doodslag, diefstal en drugshandel op zal gaan. Dat 'het verkeerde pad' ook een totaal andere vorm kan aannemen, blijkt uit de nieuwe roman van Marina Lewycka. Daarin verdient Serge, nog geen dertig jaar oud, al een kleine ton per jaar als bankier. En hoe vertelt hij zijn vriendelijke idealistische ouders, voormalige hippies uit een commune, links tot op het bot, dat hij zijn studie wiskunde heeft afgebroken en voor het grote geld is gezwicht en collega's heeft die het woord ethiek met sukkels associëren?

Marina Lewycka, de Oekraïens-Britse auteur die pas kort voor haar vijftigste debuteerde met 'Een korte geschiedenis van de tractor in de Oekraïne' (2005), wist met haar droge humor, die vaak totaal onverwacht en op pijnlijke momenetn het verhaal binnendrong, direct het hart van de lezers te veroveren. Er volgden nog twee romans in min of meer dezelfde stijl, en nu is er 'Diverse dieren, levend en dood', en dat is opeens serieuzer van toon.

Communisme versus kapitalisme, het lijkt een achterhaald thema, maar dat is het in Lewycka's handen allerminst, omdat ze het vaardig naar de financiële crisis van vandaag vertaalt. Natuurlijk zijn de ouders niet meer zo naïef als in de jaren zeventig, natuurlijk gaat moeder zich nu ook te buiten aan satijnen push-upbeha's in plaats van alleen maar verwassen katoen te dragen. En natuurlijk zijn haar kinderen niet alleen maar materialistisch. Lewycka had het generatieconflict makkelijk kunnen opleuken met tal van hilarische passages. Ingrediënten zat. Maar ze houdt de tekst ingetogen, wat goed bij het verhaal past.

Ondanks de generatiekloof is er namelijk geen strijd gaande tussen ouders en kinderen. Dat past bij deze tijd, waarin kinderen langer thuis blijven wonen en hun ouders vaker dan vroeger gebeurde als vrienden zien. Uiteraard zijn er wederzijdse ergernissen, en is er onderling onbegrip, maar niemand wil de ander kwetsen of een hak zetten.

Serge, de zoon, verzucht tegen een vriend dat het hem niet lukt zijn moeder over zijn baan te vertellen. "Ze was weer zo aan het doordraven dat ik nog liever een kindermoord had bekend." De vriend vindt dat het toch wel mooi, al die idealen van weleer, waarop Serge vervolgt: "Ik weet het. Normen en waarden enzo. Het doet allemaal wel wat retro aan."

Clara, de dochter, zet zich niet zozeer af tegen het idealisme van haar ouders als wel tegen het zooitje ongeregeld dat de commune was. Zelf bewoont ze een keurige, schone nieuwbouwwoning. In tegenstelling tot haar broer kan ze het ideaal van de commune, het creëren van een nieuw soort geëmancipeerde en onzelfzuchtige mens, wel onderschrijven, ze vindt alleen dat het concept hopeloos heeft gefaald. "Tegenwoordig zijn de mensen die het voor het zeggen hebben types die uitsluitend aan zichzelf denken."

Vroeger gebruikten intellectuelen hun verstand om het proletariaat te helpen, nu gebruiken ze hun hersens om vooral om anderen kaal te plukken. En waar haar moeder nog trots was op vrije seks, concludeert Clara dat meisjes van nu strijd voeren om nee te kunnen zeggen.

Er valt in deze roman minder te lachen dan in Lewycka's eerdere werk. Daar hoeven we niet rouwig om te zijn. Jammer is wel dat het verhaal van de kinderen minder geloofwaardig klinkt dan dat van de ouders, die dan ook van Lewycka's eigen generatie zijn. Bovendien hadden de rollen natuurlijk ook omgedraaid kunnen zijn, met ouders uit de materialistische jaren negentig versus kinderen van de idealistische Occupy-generatie van nu. Dat was misschien origineler geweest.

Dat Lewycka zich grondig heeft verdiept in financiële wereld is te prijzen, maar haar kennis van hypotheken, derivaten, futures, en short- en longposities komt de leesbaarheid niet altijd ten goede. En de spitsvondigste observatie heeft ze niet zelf bedacht, het is een bekend bon mot: "Als ik de bank tienduizend pond verschuldigd ben, heb ik een probleem. Maar als ik de bank tien miljoen pond verschuldigd ben, heeft de bank een probleem."

Marina Lewycka: Diverse dieren, levend en dood. (Various Pets Alive and Dead) Vertaald door Anneke Bok. De Geus, Breda; 412 blz. euro 19,95

HANNA DE HEUS

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden