'Mijn naam is Dole, net als in het ananassap'

RUSSELL - 'RUSSELL' staat er met grote letters bij de ingang van het gehucht met zijn nauwelijks 3 500 inwoners, vriendelijk ogende hoofdstraat en graansilo die torenhoog boven alles uitsteekt. Om de hoek, tegenover het gemeentehuis, is de Russell Daily News gevestigd, met voor de ramen grote borden en plakkaten met 'Bob Dole president'.

Journalistieke objectiviteit heeft hier plaatsgemaakt voor nostalgie over de eigen zoon uit het hardwerkende strenge boerengezin. Want Russell is niets minder en vooral niets meer dan de geboorteplaats van de leider der Republikeinen en presidentskandidaat, Bob Dole.

Hoofdredacteur en uitgever Allen Evans groeide op met Dole, “de populairste jongen van de klas”. Hij beschrijft hem als een knappe jongeman, die opviel door zijn leiderskwaliteiten, de beste hardloper en volmaakt basketballer was. “Wel, alle meisje in de klas wilden met hem naar een verlaten eiland. Maar Dole had dáár geen belangstelling voor. Hij was bezeten van sport. En verder wilde hij dokter worden.”

De tweede wereldoorlog haalde een streep door de rekening. Dole ging in het leger, vocht in Italië, raakte zwaar gewond en keerde terug als een verlamd wrak, opgegeven door artsen. Dole vocht terug, met zijn ijzeren wil en met behulp van experimentele medicijnen. Na een jarenlange moeizame revalidatie kon hij opnieuw beginnen, al bleef zijn rechterarm onbruikbaar. Hij werd geen arts, maar advocaat. Zijn belangstelling ging echter uit naar de politiek. Nog tijdens zijn studie werd hij in het parlement van Kansas gekozen, een ongekende gang van zaken in deze conservatieve landbouwstaat. De volgende stap op de politieke ladder was regionaal officier van justitie.

Dolls for Dole

Bob Dole bracht een revolutie in politieke campagnes teweeg. “Mijn naam is Dole, net als in het ananassap”, placht hij zichzelf voor te stellen. Het werkte, want Dole was een bekend merk ananassap. Hij recruteerde verder de beroemde 'Dolls for Dole', mooie meiden die voor de campagne werkten en glaasjes ananassap op straat uitdeelden.

In 1961, op de dag dat Kennedy als president werd beëdigd, nam Dole zitting in het Huis van Afgevaardigden in Washington, om ten slotte op te klimmen van Senator, voorzitter van de Republikeinse partij en vicepresidentskandidaat van president Ford tot de leider van de Republikeinen in de Senaat.

“Als officier van justitie legde hij al iedereen het zwijgen op met zijn snelle krachtige uitspraken”, weet Evans. Soms is Dole te snel, ook nu met zijn uitspraak dat tabak niet verslavend is. Hij heeft de reputatie dat hij opvliegend is, niet naar anderen luistert.

“Zo kennen we hem niet in Russell”, zegt Evans. Wel vindt de hoofdredacteur het een probleem dat Dole in de campagne onvoldoende emotie toont. Het is zonder meer een feit dat Clinton warmer overkomt dan Bob.

Als de de telefoon rinkelt en aan de andere kant van de lijn CNN aankondigt een reportage te willen maken in Russell, antwoordt Evans: “Dan moet u beslist mij interviewen.” Hij vertelt trots dat Russell niet één, maar twee presidentskandidaten heeft voortgebracht. Ook Senator Arlen Specter, die gedurende korte tijd een gooi deed naar de Republikeinse kandidatuur, is in Russell opgegroeid. “Joods, maar heel aardig en algemeen geaccepteerd”, voegt hij daar aan toe.

Dole heeft in Washington een reputatie van cynisch politicus, die zonodig de vuilspuiterij als wapen hanteert. Als voorzitter van de Republikeinse partij moest hij het tijdens Watergate voor Nixon opnemen en zijn tegenstanders als verderfelijke Democratische liberalen afschilderen. Dole, de vice-presidentskandidaat van Ford, moest de Democraten Jimmy Carter en Walter Mondale besmeuren. Volgens Evans is dat niet de echte Dole zoals hij hem van vroeger kent: “Bob is iemand met een warm kloppend hart die mensen helpt. Als officier van justitie zorgde hij er altijd voor dat de armen met kerst een cadeautje en lekkernijen kregen. Dat betaalde hij dan uit eigen zak. Hij nam het op voor de reservisten en de gehandicapten. Maar Bob Dole is geen man die daar prat op gaat. Hij uit zijn gevoelens niet. En hij heeft het zo druk dat hij onvoldoende tijd heeft om met mensen te spreken en mensen te ontmoeten.” Evans gelooft dat de verdeeldheid binnen de Republikeinse partij het grootste probleem is voor Dole's kandidatuur. In Kansas moeten ze niets hebben van de rechtse christelijke fundamentalisten die met hun kruisvaart tegen abortus de partij hun wil willen opleggen. “Als Bob zijn eigen gang kan gaan, dan heeft hij een heel goede kans om Bill Clinton te verslaan, wat de opiniepeilingen op dit moment ook zeggen.”

Dean Bankers, eigenaar van een kledingzaak, stemt volmondig in. Dole liet bij hem zijn pakken maken en vermaken. Het persoonlijk contact is wat verloren gegaan. Maar Bankers organiseert nog altijd de plaatselijke activiteiten voor Dole, zoals de 'zonsondergang-tour' langs het geboortehuis van Dole, de kruidenierszaak waar hij op dertienjarige leeftijd zijn eerste baan kreeg, de school, en de plaatselijke ijstent.

Overrijp

Een van de weinigen in het dorp die geen Dole-fan is, is John Woulk, een gerespecteerd advocaat. “Overrijp”, noemt hij de Republikeinse leider. Dole's fouten in de campagne schrijft hij toe aan diens leeftijd. “Ik merk het aan mezelf. Ik ben nu 75, en als advocaat ben ik niet meer zo scherp als 10 of 20 jaar geleden.”

Woulk is mislukt waar Dole is geslaagd. In 1956 deed hij een gooi naar een Congreszetel in Washington met een klein budget van tweeduizend dollar. Dat was de eerste en laatste maal, want hij realiseerde zich dat je je ziel aan de duivel moet verkopen om aan campagnegeld te komen. Bovendien moet je zowel je eigen mening als je privéleven opgeven. “Dat is de weg die Bob Dole is gegaan. Die besteedt geen tijd aan zijn gezin, alleen aan de politiek. Hij was als jongeman al buitengewoon ambitieus. Het vele geld voor zijn campagne verwierf hij omdat hij als advocaat de belangen van de olie- en gasindustrie had behartigd. Hij volgde de partijlijn, spendeerde al zijn tijd aan mensen van wie hij politiek beter kon worden én hij kende iedereen bij de voornaam. Dat laatste had hij als jongen geleerd in het bedrijf van zijn vader. De boeren brachten vaten die met melk gevuld moesten worden. Daar stonden geen namen op. Je moest die vaten herkennen aan krassen en dat soort dingen. Bob Dole maakte nooit een fout. Hij wist altijd precies welk vat van welke boer was.

Dole heeft volgens Woulk het contact met de gewone man in de straat verloren toen zijn jongere broer Kenny een paar jaar geleden stierf. Hij was heel intiem met Kenny, en die wist hem precies te vertellen wat er bij de mensen leeft.

In zijn lange carrière heeft Dole veel gedaan voor de landbouwbelangen in Kansas, de militaire bases en de luchtvaartindustrie. Voor zijn geboortedorp heeft hij - nog - niet veel gedaan, behalve dat hij hier in Russel altijd zijn politieke campagnes aankondigt. Maar in geval Bob Dole president wordt, maakt Russell nu al aanspraak op de presidentiële bibliotheek als zijn ambtstermijn voorbij is. Voor het slaperige plaatsje in het middenwesten zou dat de allermooiste beloning zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden