'Mijn moeder is erg van fair trade'

Steeds meer kledingzaken hebben shirts van biologische katoen en er zijn zelfs recyclebare lease-spijkerbroeken. Maar slaat duurzame mode ook aan bij jonge kledingkopers?

Draai allemaal eens jullie trui binnenstebuiten en kijk eens naar het merkje, vraagt Niki Janssen van actieorganisatie Schone Kleren Campagne. Zij is vandaag ingevlogen voor een gastles over de kledingindustrie. "Waar komt het vandaan? Ik hoor Bangladesh, China, nog meer?" Tegenover haar zit een groep pubers enthousiast bij elkaar in de nek te kijken. "Ik heb Zweden!", klinkt het door de zaal. "Nou dat is al redelijk duurzaam", spreekt Janssen hem toe. "Komt je shirt uit China, dan is dat wel anders." De helft van kleding in Nederlandse winkels komt uit China, weet ze. "Daar werken duizenden mensen dagelijks zo'n zeventien uur en daarvoor krijgen ze eind van de maand een kleine 170 euro."

Negentien vierdejaarsleerlingen van het Willem Lodewijk Gymnasium uit Groningen zijn op bezoek in het Humantiy House in Den Haag. Het doel van de tentoonstelling Fair Fashion Lab is jongeren bewust maken van de manier waarop kleding wordt geproduceerd.

Kunstenares Tinkebell hing er foto's op van de kledingfabriek Rana Plaza waar vorig jaar 1129 doden vielen. Natascha van der Velden heeft uitgetekend waar een kledingstuk allemaal aan moet voldoen voordat het duurzaam is. De metershoge illustratie laat zien dat de weg naar eerlijke kleding een lang proces is. Modevormgever Monique van Heist daagt de scholieren uit om zelf een verantwoorde jas te maken om zo te ervaren hoe lastig het eigenlijk is om een kledingstuk te fabriceren.

Joram Groothengel (16) koopt zijn kleding meestal bij Jack & Jones. Zijn merkjes heeft hij eigenlijk nooit bekeken. Hij is niet zo van de mode, maar vindt wel dat de tentoonstelling 'je op je plek zet'. Vooral de beelden van Tinkebell vindt Groothengel intrigerend. Zij vertrok in april op verzoek van het Humanity House naar Dhaka om daar met eigen ogen te zien hoe het er in de textielindustrie aan toegaat. "Toen ik haar foto's zag, schrok ik wel even. Ze krijgt van nabestaanden allemaal botten van overleden mensen in haar handen gedrukt. Dan denk je aan al die werknemers die bij het Rana Plaza zijn omgekomen."

undefined

Maximaal 3 procent

De terloopse opmerkingen van Niki Janssen zijn misschien net zo confronterend. "Wisten jullie dat maximaal 3 procent van de prijs van een kledingstuk terechtkomt bij diegene die het heeft gemaakt?" Om haar heen vallen een paar monden open.

Achter een muur van witte T-shirts zijn twee scholieren druk met elkaar in discussie. A Simple Promise van kunstenaar Arne Hendriks houdt de gemoederen bezig. De kunstenaar wil dat de dames één belofte doen; winkeliers vragen waar en onder welke omstandigheden hun kleding is geproduceerd. Dat is volgens Marin Sinclair (15) en Floor Kuipers (16) een probleem. "Zou een winkeleigenaar dat dan echt eerlijk zeggen of überhaupt weten?" Niki Janssen verklapt dat merken helemaal niet verplicht zijn om de herkomst te vermelden op de labels.

Marin kijkt naar haar nieuwe Nikes. Op het labeltje aan de binnenkant staat 'Made in China'. Ze vindt de tentoonstelling "toch wel een beetje indrukwekkend". De scholiere geeft per maand tussen de veertig en honderd euro uit aan kleding: "Deze maand heb ik dure schoenen gekocht." Haar moeder gaat vaak mee. "Die wil het liefst dat ik verantwoorde kleding draag. Met haar koop ik dan ook meestal wel eerlijke producten. Zij is heel erg van fair trade." Zelf gaat Marin ook wel naar de gewone ketens. "Ik denk wel eens; als ik het niet koop, gaat zo'n fabriek ook failliet."

Volgens haar klasgenoot Floor moeten winkeleigenaren meer hun best doen. "Die zouden slechte kleding gewoon niet moeten inkopen." Floor Kuipers is best bereid iets meer te betalen. "Als ik dan maar zeker weet dat de werknemers ook extra geld krijgen." Bij de Primark zijn beide meiden maar één keer geweest. Floor: "Dat vind ik echt te ver gaan. Twee tot vijf euro voor een shirtje en dan maakt de winkel daar ook nog winst op. Dan weet je dat het niet goed zit."

undefined

Ommekeer

Niet meer naar de grote modeketens gaan, is volgens Niki Janssen niet de oplossing. "Het is toch het beste om te vragen wat de winkel weet van zijn kledingstukken. Zodra bedrijven merken dat de consument eerlijke kleding wil, zal er misschien een ommekeer komen."

Marin heeft er een hard hoofd in. "Ik denk dat we dit probleem niet zomaar kunnen oplossen. We kunnen beloften doen of informeren bij winkels, maar als je dat in je eentje doet, schiet het nog niet op. Eigenlijk sta je een beetje machteloos."

Even later zijn de leerlingen druk bezig met het maken van hun eigen protestshirts met daarop een boodschap voor de textielindustrie. De opdracht is onderdeel van het lesprogramma. Een groep meiden knipt driftig de letters 'fair' uit vilt. "Deze is van de Zeeman!", zegt Marin verbaasd, als ze het witte T-shirt in de kraag kijkt. Een medewerker van het Humanity House fluistert later in het voorbijgaan nog even 'dat de protestshirtopdracht anders wel heel veel zou gaan kosten.'

Fair Fashion Lab

Het Fair Fashion Lab is er niet alleen voor scholieren van het voortgezet en middelbaar beroepsonderwijs maar ook voor 'gewoon' publiek. De tentoonstelling is van dinsdag tot en met zondag open tussen 10.00 en 17.00 uur. Ze loopt nog tot eind van het jaar. Het Humanity House ligt aan de Prinsegracht 8 in Den Haag. Scholen kunnen zich aanmelden via de website, www.humanityhouse.org.

undefined

De Statistieken

Het 'Made in'-label zegt wel iets over de herkomst van kleding, maar de consument heeft dan nog steeds geen idee door wie en hoe het is gemaakt. Bekend is dat er dagelijks dertig miljoen mensen tegen minimale beloning in de textielindustrie werken. Drie landen zijn koploper:

undefined

China

Tien miljoen arbeidsplaatsen

Minimumloon per maand (2013): 187 euro

Grootste inkoper: C&A, H&M, ZARA en alle grote modeketens.

undefined

India

Zes miljoen arbeidsplaatsen

Minimumloon per maand (2013): 71 euro

Grootste inkopers: GAP, Adidas, Nike, Puma

undefined

Bangladesh

Vier miljoen arbeidsplaatsen

Minimumloon per maand (2013): 50 euro

Grootste inkoper: H&M met 1,1 miljard euro aan kleding

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden