'Mijn meisje is de dominee van Bovenknijpe'

In de kunstwereld staat Annie Zernike (1887-1972) bekend als de echtgenote van schilder Jan Mankes (1889-1920). Maar ze had ook een eigen carrière en die mag op de kunstpagina's ook wel eens worden belicht. Daar is een mooie aanleiding voor. Museum More in Gorssel kocht het portret dat Mankes in 1918 van zijn echtgenote schilderde. In dat jaar werd hun zoon geboren en promoveerde ze als theologe. Zeven jaar eerder had ze haar intrede gedaan als eerste vrouwelijke predikant van Nederland. De doopsgezinde gemeente in het Friese dorp Bovenknijpe durfde het wel met haar aan. Andere protestantse kerken waren nog niet zover.

In de pers werd haar debuut als volgt besproken: 'Mejuffrouw Zernike horen preken, geeft de indruk dat de vrouw even geschikt is voor het predikantambt als de man'. Al weet deze schrijver niet zeker of alle domineestaken bij haar in goede handen zijn. Wel zou hij 'haast durven beweren dat b.v. het ziekenbezoek nog beter aan een vrouw toevertrouwd is dan aan een man'. Een ander noemt haar optreden 'aantrekkelijk (...) Ze beschikt over een helder stemgeluid en haar voordracht is kalm en waardig. Er is in haar voordracht niets van het gejaagde en zenuwachtige, dat dikwijls jeugdige prediking kenmerkt.'

Jan Mankes zelf was als een blok voor haar gevallen. Bij hun verloving in 1915 schreef hij aan zijn mecenas: 'Het wonder is gekomen. Zo ineens en plotseling dat ik het zelf nog niet bevatten kan. Ik ben verloofd. Mijn meisje is de dominee van Bovenknijpe en heet Annie Zernike. Je zult haar leren kennen en dan zul je weten wat voor een groots en heerlijks dat voor mij betekent.'

Lang duurde hun geluk niet. Vijf jaar na hun verloving overleed Mankes aan tbc. Ondanks zijn kleine oeuvre werd hij een voorbeeld voor latere kunstenaars als Dick Ket, Edgar Fernhout en ook Henk Helmantel. 'Hollands meest verstilde schilder' wordt hij wel genoemd. Die verstilde, dromerige sfeer spreekt ook uit het portret van Annie.

Het Museum voor modern realisme kocht ook een portret van zijn vader, Beint Mankes. Het heeft nu de grootste collectie schilderijen van Jan Mankes.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden