'Mijn maag bleef hardnekkig Chinees en dat was een troost'

Sun Li (1980), jurist en schrijfster

"Als ik geen zin had om te koken haalde ik bij mijn lievelingschinees in Den Haag altijd rundvlees met zwartebonensaus en paprika. Het was een zaak zoals mijn ouders in Friesland hadden. Met roze behang, rood tapijt, goudkleurige ornamenten. Maar ineens stond ik voor een gesloten deur. Er kwam zo'n modern Asian fusion restaurant voor in de plaats. De tijd dat er in elk dorp een kerk, een kroeg en een chinees zit, loopt op zijn eind, besefte ik.

Aanvankelijk was mijn idee om een kookboek te maken met al die afhaalgerechten. Neem babi pangang, dat is typisch Nederlands, en dat gaat straks gewoon verdwijnen.

Toen overleed mijn vader, plotseling. Een mensenleven vol opofferingen en onvervulde dromen was heel stilletjes en in een zucht voorbij. Misschien, dacht ik, moet ik die recepten aanvullen met wat familieverhalen.

Het heeft nog een tijd geduurd voor ik echt durfde te gaan schrijven. En uiteindelijk ben ik met mijn eigen herinneringen begonnen, met het moment dat wij aankwamen in het restaurant dat mijn ouders van een andere Chinese familie hadden overgenomen. Ik was vijf.

Het restaurant bepaalde het ritme in ons gezin. Mijn ouders zijn vrijwel nooit op een ouderavond geweest, omdat het dan spitsuur was in de keuken. Bijna elk jaar miste ik de eerste schooldag. Dat was de enige dag in het jaar dat het restaurant dicht kon en we met de hele familie ergens heen gingen.

Mijn ouders werkten ontzettend hard. Op ons - mijn drie zussen, mijn broer en ik - rustte de plicht om model-Chinese kinderen te zijn; goed luisteren en hoge cijfers halen. Er werd veel van ons verwacht, er was veel druk. Chinezen gaan er vanuit dat een kind sterk is. Van druk breekt hij niet, maar groeit. Complimenten worden gezien als zwakmakers. Ze zijn als suiker, even lekker in je mond, maar ook goed voor gaatjes en vetrolletjes.

In ons gezin werd niet veel gepraat, mijn ouders waren dat niet gewend. Dat ben ik me pas bij het schrijven goed gaan realiseren. Ik wist niet zoveel van mijn ouders toen ik aan het boek begon en veel is onduidelijk gebleven. Als ik mijn moeder naar het verleden vraag, is de reactie meestal: "Ach kind, waarom wil je het toch steeds over al die nare dingen van vroeger hebben. Dat is voorbij."

Samen eten was onze manier van samenzijn, van contact. Nee, we aten geen babi pangang, maar de traditionele gerechten die mijn ouders van huis uit hadden meegekregen. Eten was een niet controversieel onderwerp, daar spraken we met plezier over. Het was een makkelijke ingang voor een gesprek, een manier ook om herinneringen op te halen.

Eten, Chinees eten, was voor mij bovendien een troost. Ik was vaak enorm jaloers op andere kinderen in mijn klas. Dat waren normale kinderen met opgeruimde huizen, bij elkaar passende kleren en betrokken ouders. Maar dat Nederlandse eten, dat was drie pannen verdriet. Dat besef verzachtte de pijn een beetje. Mijn maag was hardnekkig Chinees.

Zomaar een compliment geven, het blijft voor mijn moeder nog steeds moeilijk. Liever toont ze haar waardering, ja, via eten. Als ik bij haar ben maakt ze vaak gestoomd buikspek met zwarte bonen.

Bij de Hakka, de bevolkingsgroep waar wij van afstammen, ga je als je trouwt naar het gezin van je man. Eens per jaar ga je terug naar je moeder en dan neem je dat gerecht mee. Maar mijn moeder kon dat niet, destijds in China: ze had er geen geld voor. Voor haar is het een overwinning dat ze het nu wel kan maken. En het mij voorzetten is haar manier om te zeggen: Ik ben blij dat je er bent, het is feest."

Sun Li: De zoetzure smaak van dromen. Het familieverhaal achter een Chinees restaurant

Ambo | Anthos; 256 blz. euro 19,99

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden