Mijn leven is een prachtige expeditie

'De lol bij 'VI Oranje' gaat er vanaf. Ik wil, als dit WK achter de rug is, gaan praten met de RTL-directie om te kijken hoe we het ánders kunnen gaan aanpakken.' Beeld Mark Kohn

René van der Gijp (Dordrecht, 1961) is oud-profvoetballer en voetbalanalist. Hij speelde vijftien interlands. Samen met Wilfred Genee en Johan Derksen vormt hij de kern van het sportprogramma van RTL: VI Oranje.

I Gij zult geen andere goden voor mijn aangezicht hebben

"Er is vast wel iets, maar daar ga ik me toch niet mee bezig houden, ouwe reus? Volgens mij moet je gewoon proberen om die hele expeditie - de expeditie die leven heet - zo te versimpelen dat je nergens last van hebt. Of, zoals Casper van Eijk, een van mijn beste vrienden, altijd zegt: 'Je moet de tijd dat je hier bent zien als een feestje'. Caspertje is oncoloog, hij heeft wel tien keer per week met de dood te maken, dus van hem wil je zoiets wel aannemen."

II Gij zult u geen gesneden beeld maken noch enige gestalte van wat boven in de hemel, noch van wat beneden op de aarde, noch van wat in de wateren onder de aarde is

"Voor veel mensen is de wereldbeker een soort gouden kalf. Niemand lijkt te willen geloven dat het mij helemaal niks uitmaakt of Nederland kampioen wordt of niet. Ik kan enorm genieten van de mensen met de oranje petjes, shirtjes, toeters en bellen die ik hier (in Scheveningen, waar de opnames van 'VI Oranje' plaatsvinden, AV) voorbij zien komen - ik gun iedereen z'n feestje - maar een wedstrijd bekijk ik het liefst in mijn eentje op mijn hotelkamer. Voor mij heeft al dat lijpe gedoe niks met voetbal te maken.

Voetbal is het mooiste wat er is. Het is voor tachtig procent de invulling van mijn bestaan. Het allerlekkerst is een wedstrijd die om tien uur 's avonds, het moment waarop je alles om je heen vergeet, begint. En dan heb ik het over het spelletje zélf hè? Het gaat mij niet meer om die spelertjes. Je kunt hooguit tot je vijfentwintigste op die manier supporter zijn. Hooguit.

Daarom begrijp ik mensen zoals Jack Spijkerman, met zijn liefde voor Ajax, ook helemaal niet. Als je Cruijff, Tscheu La Ling, Van Basten en Ibrahimovic hebt zien spelen, dan kan je nou toch niet meer in vervoering raken van Kolbeinn Sigthórsson? Dat kán toch niet? Kijk, mijn dertienjarige zoon is Feyenoordsupporter en hij zegt: 'Pellè is beter dan Messi, toch pap?' 'Ja, jongen, tuurlijk.' Dat snap ik nog. Maar Jack Spijkerman? Die vent is bijna tachtig! Schei nou toch uit man!"

III Gij zult de naam van de Here, uw God, niet ijdel gebruiken

"Eh... nee, ik ben niet erg zorgvuldig in mijn taalgebruik. Het zit gewoon in mijn systeem: wat een kutwedstrijd of wat een lul van een gozer. En ik verklein vaak woorden, dat doen ze allemaal in Dordrecht. Misschien doe ik dat wel om de boel te relativeren, daar kan je best eens gelijk in hebben. Wereldcup, wat nou wereldcup? Wereldcuppie! Lekker belangrijk."

IV Gedenk de sabbatdag, dat gij die heiligt, zes dagen zult gij arbeiden en al uw werk doen; maar de zevende dag is de sabbat van de Here uw God, dan zult gij geen werk doen

"Vlak voordat ik in 2011 overspannen raakte, deed ik twee televisieuitzendingen en vier lezingen per week. Later zeiden ze allemaal tegen mij: 'Vier lezingen? Maar dat is toch veel te veel?' Ja, tuurlijk. Maar ik verdiende 40.000 euro per jaar op tv en ik had nog een hypotheek die afbetaald moest worden. En weet je wat het ook is? Ik kan het tempo in een optreden van anderhalf uur gigantisch opvoeren. Dat was altijd mijn kracht. Tot ik op een gegeven moment niet meer terug kon schakelen; ik blééf maar doorgaan. Ik was vierentwintig uur per dag de voetbalanalist, de grappenmaker - ik werd helemaal gek van mezelf, zat voortdurend hyperventilerend in de auto. Tot overmaat van ramp ging ook Frits Korbach (voetbaltrainer, AV) in augustus van dat jaar nog dood. Ik was op zijn begrafenis. Ze hadden hem in een karakteristieke pose - met een hand in zijn zak, de bril op zijn neus - opgebaard. Ik weet nog goed dat ik naar hem keek en dacht: waar zijn we nou met z'n allen mee bezig? Waar slaat dit op, weet je wel? Ik werd er zó depressief van... Wat stelt het leven voor? Niks. Pijnlijk niks. Misschien dat ik zulke momenten doorsla, angstig word of ja, dat klopt: mezelf ga overschreeuwen. Ik was gewoon helemaal de balans kwijt.

Na vier maanden, dankzij wat pillen en een paar goede gesprekken met psychiater Bram Bakker, begon ik me beter te voelen. Ik zag er vreselijk tegenop om weer te beginnen, maar achteraf, moet ik je heel eerlijk zeggen, bleek het de angst om de angst te zijn. Ik zat zo weer in mijn modus. En het mooie was: het publiek was ook in één klap vergeten dat ik er een paar maanden tussenuit was geweest. Alles ging gewoon verder, alsof er niks aan de hand was geweest.

Ik heb ingegrepen, natuurlijk. Ik doe nu niet zoveel lezingen meer, maar hallo, ik heb makkelijk lullen want ik verdien inmiddels het tienvoudige van die 40.000 euro. Als iemand mij 12.500 biedt om, ik zeg maar wat, om acht uur de huppeldepup in Maastricht te openen, dan vraag ik: 'Is dat acht uur 's ochtends of 's avonds?' 'Dat zou dan in de ochtend zijn, meneer Van der Gijp.' 'Juist. Dan slaap ik nog. Sorry.'"

V Eer uw vader en uw moeder

"Overdag zorgde mijn moeder voor mij, 's avonds ging ik met mijn vader mee naar voetbal. Hij had een baan bij slotenmaker Lips, en was trainer van twee amateurclubs. Vroeger was hij - net zoals zijn broers Cor, Janus en Freek - ook een uitstekende voetballer geweest. Hij kwam één keer uit voor het Nederlands elftal. Cor zelfs dertien keer. Dat ik later ook voor Oranje zou gaan spelen vond iedereen vanzelfsprekend.

Ik heb me nooit gepusht gevoeld; tijdens een wedstrijd stond hij samen met de vader van Hans Kraay - met wie ik in het jeugdelftal van Feyenoord speelde - in een hoekje, ver van de andere ouders vandaan, stil te kijken. Pas op de terugweg, in de auto, vertelde hij wat hij ervan vond. Later, toen mijn vader in de gaten kreeg dat ik mijn voetbalcarrière niet altijd even serieus nam, heeft hij zich vast wel eens voor mij geschaamd. Maar hij zei er nooit iets over. Hij had al vroeg in de gaten dat het zinloos was om mij te adviseren. Vooral adviezen zoals 'Je moet was serieuzer worden' en 'Je moet er meer uit zien te halen' waren aan mij niet besteed.

Ik heb alles in mijn leven altijd als een hobby gezien. Ik vond het heerlijk om te voetballen, maar wat daar allemaal bij kwam kijken - vrouwen, drank, mooie auto's - vond ik eigenlijk nét iets leuker. En later, toen ik lezingen ging houden, organiseerde ik er allerlei evenementen omheen. Lekker eten in een goed restaurant, wijntje erbij, dat soort dingen. Voor dit werk, bij VI Oranje, geldt dat ook: voor mij is dit vooral goed vol te houden doordat ik af en toe met Genee (Wilfred Genee, presentator van VI Oranje, AV) zo dronken als een aap kan worden. Johan Derksen rijdt tien seconden na de uitzending - als ik met het publiek op de foto ga - alweer over de Utrechtse Baan, op weg naar huis... Hij brengt het niet meer op, dat vind ik eigenlijk best wel pijnlijk omdat dat contact met het publiek een wezenlijk onderdeel van ons succes is. Ik heb soms het idee dat geld verdienen voor Johan belangrijker is dan plezier beleven aan het maken van zo'n programma.

De lol gaat er zo vanaf. Ik wil, als dit WK-spektakel achter de rug is, gaan praten met de RTL-directie om te kijken hoe we het ánders kunnen gaan aanpakken. Leg ik een bom onder het programma? Ja, misschien, maar iemand moet het toch doen? Bovendien: nu kijken er nog een miljoen mensen naar ons programma; het zou toch veel erger zijn als we ons pas gaan afvragen wat er aan de hand is als er straks nog maar 100.000 kijkers zijn? Tv maak je voor de kijkers. Die willen vermaakt worden. En ik zweer het je: mensen entertainen, dat is voor mij het mooiste wat er is... maar goed, waar hadden we het over? O ja, de teleurstelling van mijn vader. Ah joh, dat valt natuurlijk best wel mee. Voor hem was voetbal zijn lust en zijn leven. Wij hadden het altijd over voetbal. Heerlijk. En als een gesprek dreigde stil te vallen, begon er gewoon iemand over de voorstopper van Feyenoord of zo...

Mijn vader is in 2005 overleden. Hij is 74 geworden. Ik denk nog wel eens aan hem, maar niet op een weemoedige manier. Die man heeft een prachtig leven gehad. Op 't eind had hij wel wat te klagen: 'Ik word extreem invalide!' 'Joh pa', zei ik dan, 'je loopt achter zo'n rekkie. Het valt allemaal reuze mee.'

Mijn moeder is nu 83. Ze gaat iedere week naar de begraafplaats om bloemen bij zijn urn te zetten. Ik ga met haar mee, om haar een plezier te doen, maar ik hecht er helemaal geen waarde aan. Voor mij is 't gewoon een hopie as. Mijn moeder begint ook steeds weer over haar eigen begrafenis. Zegt ze: 'De papieren liggen daar links in de kast.' 'Alsjeblieft, schei uit zeg, met je begrafenispapieren! Wat kan mij dat nou verpleuren?' 'Maar jij bent ook meeverzekerd.' 'Ja, lekker!' Nee, man. Ik bedoel: de dood, daar houd ik me echt niet mee bezig. Als het zo ver is, heb ik tijd genoeg. Nu zit ik hier, met jou, aan het strand. Straks komt het zonnetje door. Vanavond weer een programmaatje maken. Misschien ga ik na de uitzending nog een keer met Genee de kroeg in en rollen we strontlazarus die zaak uit. Heerlijk toch? Moet ik dan nu gaan nadenken over het einde? Laat toch lekker gaan joh."

VI Gij zult niet doodslaan

"Volgens mij ben ik niet tot doden in staat. Ik heb nog nooit gevochten. Gaat ook niet gebeuren. Weet je wat ik denk? Doordat ik totaal, maar ook totáál, niet geïnteresseerd ben in geweld, zal het bij niemand in zijn hoofd opkomen om agressief tegen mij te doen. Zo'n woedeaanval valt bij mij in het niks, begrijp je?"

VII Gij zult niet echtbreken

"Ik ben van Jacqueline, mijn eerste vrouw en de moeder van mijn oudste kind, gescheiden, maar de relatie met haar, de manier waarop we met elkaar omgaan, is nooit veranderd. En met Daniëlle, de moeder van mijn tweede kind, woon ik niet samen, dat klopt. Dat komt doordat ik ervan overtuigd ben dat ik in een gezin totaal geen toegevoegde waarde heb. Ik ben graag alleen. En ik wil niemand tot last zijn. Als mijn zoon met tien vriendjes naar Feyenoord wil kijken, waar moet ik dan gaan zitten? Op zolder? En ik zeg er misschien niet snel iets van, maar ik kan me ook vreselijk ergeren aan mensen. Laat mij dan lekker alleen wonen.

Nee joh, ik heb ook geen LAT-relatie met Daniëlle; ze hoort gewoon thuis in het rijtje van mensen die ik vreselijk liefheb. Ik ben haar niet trouw, ik doe wat ik wil, al moet ik je wel heel eerlijk zeggen dat ik soms denk - ik zeg nog niet dat het zo ver is hè, maar soms denk ik het - dat we het neuken voortaan maar achterwege moeten laten. Lig je daar weer op zo'n mens. Wat een gedoe eigenlijk. Gisteren, toen ik met Genee in die paaldansclub was, kwam zo'n danseresje mij steeds vragen of ze iets te drinken van me kon krijgen. Ik zeg: 'Maar lieverd, heb je dan zo'n dorst?' 'Eh, nee maar...' 'Hoe oud ben je eigenlijk?' Ze zegt: 'Drieëntwintig.' Ik zeg: 'O, dan ben je veel te oud voor mij.' Ging ze later aan Genee vertellen dat ik zo'n rare man was.

Ik zal niet beweren dat het me helemaal niks doet hoor, maar die jacht, dat is toch meer iets voor twintigers, dertigers. Ik heb, zonder die seks, een wereldavond gehad, werkelijk waar. Het enige wat ik me nou al de hele ochtend zit af te vragen is: hoe ben ik in godsnaam van die club in mijn eigen bed terechtgekomen?"

'Leg ik een bom onder VI Oranje? Misschien.' Beeld Mark Kohn

VIII Gij zult niet stelen

"Toen ze mijn huis een keer hadden leeggehaald, kwam er zo'n gozer van Nationale Nederlanden om de schade op te nemen. Hij zegt: 'Meneer, wat is er weg?' Ik zeg: 'Ik zou het niet weten.' 'Fototoestel, mobiele telefoon?' 'Zou best kunnen. Geen idee!' Echt, er is helemaal niets in mijn huis waar ik enige waarde aan hecht - ja, de Rolex die ik aan mijn vader heb gegeven toen hij vijfenzestig werd. Die doe ik af en toe om, maar meestal ligt 'ie boven. Als ze dat ding stelen, zou ik wel verdrietig zijn. Maar daar ben ik na een uurtje ook wel overheen."

IX Gij zult geen valse getuigenissen spreken tegen uw naaste

"Ik zeg graag waar het op staat. Bijvoorbeeld dat voetbal geen sport is voor homo's. Ik neem niks terug - ik geloof nog steeds dat homofielen eerder kapper worden dan voetballer - maar gezien de hype die daarna ontstond had ik misschien toch beter mijn mond kunnen houden. Nou ja, weet je, het hoort er een beetje bij: als je honderd uur live-televisie maakt, is het niet gek als er één of twee momenten tussen zitten waarvan je achteraf denkt: dat kon beter."

X Gij zult niet begeren uws naasten huis; gij zult niet begeren uws naasten vrouw, noch zijn dienstknecht, noch zijn dienstmaagd, noch zijn rund, noch zijn ezel, noch iets dat van uw naaste is

"Lieve schat, ik mis niks. Ik ben volstrekt gelukkig. Het is, tot nu toe, een prachtige expeditie geweest. En als het hier ophoudt, is het ook goed. Absoluut. Dat meen ik echt."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden